Linke Tıkla, Türkiye Gazetesi'ni Google Favorilerine Ekle!
Bosnalı Adnan Muftareviç, toprak altındaki Türk yadigârlarını gün yüzüne çıkarıyor: Kayıp eserlerin peşindeki ‘Osmanlı arkeoloğu’
Bosnalı Adnan Muftareviç, toprak altındaki Türk yadigârlarını gün yüzüne çıkarıyor: Kayıp eserlerin peşindeki ‘Osmanlı arkeoloğu’
Kendisini Balkanlardaki Osmanlı eserlerini gün yüzüne çıkarmaya adayan Bosnalı arkeolog Adnan Muftareviç, Rumeli’deki Türk yapılarının maruz kaldığı durumu şu sözlerle anlatıyor: “Malumunuz sistematik etnik temizliğe ‘genocide’ yani soykırım deniyor. Bir de ‘urbicide’ var… Yani tarih katliamı, şehir katliamı… Balkanlardaki Osmanlı eserlerine bu yapıldı.”
Osmanlı İmparatorluğu, “Rumeli” diye isimlendirdiği Balkanlarda yaklaşık 550 sene hüküm sürüp cami, medrese, han, hamam gibi sayısız mimari eseri yadigâr bıraktı. Osmanlının tarih sahnesinden silinmesinden ardından ise bu eserlerin birçoğu ortadan kaldırıldı. Ancak Rumeli coğrafyasında, Osmanlının kayıp eserlerinin peşine düşen birileri var…
Bosnalı arkeolog Adnan Muftareviç, arkadaşlarıyla birlikte kurdukları “1894 Arkeologlar Derneği” ile Saraybosna Müzesi çatısı altında 23 yıldır ülkesinde ve diğer Avrupa coğrafyalarında toprak altında kalmış Osmanlı eserlerini gün yüzüne çıkarmaya çalışıyor. Akademideki “Osmanlı arkeolojisi” çalışmalarının gelişmesinde de büyük emeği olan Muftareviç ve arkadaşları, bugüne kadar 20’dan fazla mimari eseri keşfetti.
Arkeologları heyecanlandıran keşif! Altın maskeli savaşçı mezarı gün yüzüne çıkarıldı
Türkiye’de arkeoloji eğitimi aldıktan sonra, kendisini Osmanlı eserlerini aramaya adayan Adnan Muftareviç, Saraybosna’da sorularımızı Türkçe olarak cevapladı...
OSMANLI ARKEOLOJİSİ BİLİNMİYORDU
Bosnalı arkeolog “Ayıptır söylemesi ama ben ve arkadaşım Mirsad Avdiç’in çalışmalarından önce ‘Osmanlı arkeolojisi’ tabiri neredeyse bilinmiyordu. Arkeolojik kazılar sadece Orta Çağ ve antik devirlere dair yapılıyor, Osmanlı eserleri arkeolojik olarak araştırılacak bir tarih olarak görülmüyordu” diyor.
Bosnalı Adnan Muftareviç, toprak altındaki Türk yadigârlarını gün yüzüne çıkarıyor: Kayıp eserlerin peşindeki ‘Osmanlı arkeoloğu’
BİNLERCE OSMANLI ESERİ YIKILDI
Hâlbuki Balkanlarda sayısız Osmanlı eserinin tahrip edildiğini ve bunlardan birçoğunun ise toprak altında çıkarılmayı beklediğini kaydeden Adnan Muftareviç, şöyle konuşuyor:
“Maalesef Balkanlarda sayısını dahi tam olarak bilmediğimiz kadar Osmanlı eseri yıkıldı. Bunların sayısını ‘binlerce’ diye ifade etmek mümkün. Eserlerin bazıları ise toprak altında kaldı. Evliya Çelebi kendi zamanında Belgrad’da 270 caminin olduğunu yazar. Ancak şu an sadece Bayraklı Camii ayakta. Arnavutluk’ta Enver Hoca çok eser yıktı. Sırbistan’da ise hemen hemen bütün Osmanlı eserleri yok edildi. Mesela Battal Cami’nin üzerine Sırbistan Parlamentosu inşa edildi.
Hırvatistan’da da benzeri bir durum yaşandı. Bütün bunlar devlet eliyle oldu. Saraybosna’nın durumu ise nispeten daha iyi ama burada da birçok eseri kaybettik. Özellikle Avusturya-Macaristan döneminden başlayarak Sırp-Hırvat-Sloven Kraliyet devri ve sonra komünist devirde yıkılan çok cami oldu. Sadece cami değil, hamam, han, köprü gibi birçok Osmanlı eseri de ortadan kaldırıldı.”
Adnan Muftareviç, Osmanlı eserlerinin maruz kaldığı durumu “urbicide” olarak tanımlayarak “Malumunuz sistematik etnik temizliğe ‘genocide’ yani soykırım deniyor. Bir de ‘urbicide’ var… Yani tarih katliamı, şehir katliamı… Balkanlarda ve Bosna’da Osmanlı eserlerine karşı böyle bu yapıldı” diye konuşuyor.
Fransız tarihçinin ısrarlı iddiası: Napolyon Müslüman olup Ali ismini aldı
BİRÇOK ESERİ TOPRAK ALTINDAN ÇIKARDILAR
Yaşanan tarih katliamına rağmen tarihî vesikalar, seyahatnameler, gravürler ve fotoğraflardan yola çıkarak birçok eseri gün yüzüne çıkardıklarını söyleyen Muftareviç şöyle konuşuyor:
“En önemlileri parka dönüştürülmüş Saraybosna’daki At Meydanı’nda bulduğumuz eserlerdi. Oradan yol geçmesi planlanıyordu. Ancak Hacı Hafiz Muğliç Efendi isimli meşhur mesnevihan, daha evvel cami olduğunu bize söyledi. Nitekim yaptığımız kazılarda Bakır Baba Camii, İsmail Mısri Medresesi, Haziresi ve Kantamirya Kütüphanesini ortaya çıkardık. Başçarşı’da ise 1500’lü yıllara ait Firuz Bey Hamamı’nı keşfettik.
Bosnalı Adnan Muftareviç, toprak altındaki Türk yadigârlarını gün yüzüne çıkarıyor: Kayıp eserlerin peşindeki ‘Osmanlı arkeoloğu’
Uzun Mustafa Tavil Camii, Kalın Hacı Ali Camii ve Ebu’I-Feth Mehmed Han Camii de bulduğumuz eserler arasında. Öte yandan, Osmanlıdan kalma Kovacı Şehitliği’nde yaptığımız arkeolojik kazı çalışmalarında yüz yetmiş mezar bulduk. Bir tanesinin ise 15. yüzyıldan kalma olduğunu gördük. Yani bu zat, Fatih Sultan Mehmed’in askerlerinden biriydi”
Hâlâ toprak altındaki birçok Osmanlı eserinin yerini bildiklerini ve arkeolojik çalışmalarla gün yüzüne çıkarabileceklerini kaydeden Muftareviç, Saraybosna’da Kemal Udin Bey Camii ve İdris Bey Camii gibi mabetlerin bunlar arasında yer aldığını söylüyor. Ancak Muftareviç, Osmanlı arkeolojisine dair çalışmaların yeterli rağbeti görmediğini kaydederek Türk yetkililere de sitem ediyor.
YEŞİL AY YILDIZ BİZE OSMANLIDAN MİRAS KALDI
Arkeolog Adnan Muftareviç, “Osmanlı Balkanlara ne kattı?” soruma şu cevabı veriyor: Her halkın bir kültürü vardır ama medeniyeti olan halk nadirdir. Osmanlı ise bir medeniyetti. Birçok kültürü birleştirerek medeniyet kurdu. Osmanlıda 36 dil konuşuluyordu.
Bosnalı Adnan Muftareviç, toprak altındaki Türk yadigârlarını gün yüzüne çıkarıyor: Kayıp eserlerin peşindeki ‘Osmanlı arkeoloğu’
Osmanlının emperyalist politikalar yürütmediğini kaydeden Muftareviç “Emperyalist devletler halkları hiçbir zaman eşit görmez. Osmanlı döneminde ise farklı halklardan devlet adamları çıktı. Mesela Boşnaklardan iki tane şeyhülislam seçildi. Hâlbuki o dönemin imparatorluklarında bunu görmüyoruz. Mesela bir Hindistanlı, İngiliz İmparatorluğu’nda büyük bir vezir olmuş mudur?” değerlendirmesinde bulunuyor.
Osmanlı ruhunun hâlâ Bosna’da olduğunu kaydeden Muftareviç şöyle konuşuyor:
Osmanlı İmparatorluğu’nda Rumeli Beylerbeyliği ve Anadolu Beylerbeyliği olmak üzere iki temel beylerbeylik (eyalet) vardı. Bizim camilerimizde gördüğünüz yeşil ay yıldız, Rumeli Beylerbeyi bayrağıdır. Biz Müslümanlar olarak bunu koruduk. Ve bu bizim Diyanet’imizin de resmî bir sembolü. Yani Osmanlı buradan gittiyse de ruhu gitmedi. İsminiz “Türkiye” ama Türkiye, Türkiye’den daha büyüktür. Allah Türk yetkililere hayırlı işlerinde yardımcı olsun. Fakat bir kardeş olarak söylemeliyim ki, Türkiye yükselen bir güç olmasına ramen Balkanlardaki diplomasisi çok zayıf.
