İlk testi kalemle yapmıştı... Gezeravcı uzayda deneylere başladı

İlk Türk astronot Alper Gezeravcı, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda deney çalışmalarına başladı. 14 günde 13 deney yapacağı açıklanan Gezeravcı'nın listesinde Tuz Gölü'nden götürdüğü bitki de bulunuyor. Gezeravcı'nın ilk deneyi EXTREMOPHYTE oldu.

Türkiye Uzay Ajansı, uzaya çıkan ilk Türk vatandaşı Alper Gezeravcı'nın deneylere başladığını açıkladı. Cumartesi günü Uluslararası Uzay İstasyonu'na ulaşan Türk astronotun ilk deneyi EXTREMOPHYTE oldu. Deneyde, Tuz Gölü'nde yetişen bitkinin tuza verdiği tepki uzay ortamında araştırılıyor.

https://twitter.com/tuajans/status/1749331025950343216

Yaşar Üniversitesinden Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesi Dekan Vekili Prof. Dr. İsmail Türkan, Ege Üniversitesi Biyoloji Bölümü öğretim üyeleri Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday ve Doç. Dr. Barış Uzilday'dan oluşan ekibin tasarladığı deneyle yüksek tuzlu ortamlara dirençli bitkinin çok zayıf yerçekiminde yüksek tuzluluğa karşı gösterdiği toleransı sürdürüp sürdüremeyeceği incelenecek.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Prof. Dr. İsmail Türkan, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda (ISS) gerçekleştirildikten sonra Türkiye'de devam edecek olan deney kapsamında bitkinin yüksek tuzluluğa karşı gösterdiği tolerans ve mikro yerçekimi arasındaki etkileşimin ortaya konmasının hedeflendiğini aktardı.

TRT Haber'in aktardığı bilgilere göre, yerçekimsiz ortamda bu tür bir etkileşimin ilk defa araştırılacağını bildiren Türkan, şu bilgileri verdi:

"Bitkinin bu özelliğinin, diğer gezegenlerde kurulması planlanan üslerde, tuz ve metal içeriği yüksek regolitlerin (Ay ve Mars toprağı) iyileştirilmesi ve astronotların çeşitli atıklarının arıtılmasında kullanılabilme potansiyelinde olduğunu düşünüyoruz. Bitki sodyum klorür dışında, lityum ve bor gibi elementlere de toleranslı olduğundan uzayda ağır metal ve diğer çevresel streslere karşı toleransın araştırılması konularında ileride yapılacak deneylerde de kullanılabilir. Bu ilk bilim misyonu kapsamında ülkemize ait, dünyada model olarak kabul görmüş endemik bir bitki türü ile uzay ortamında ilk kez deney yapılacak olması çok önemli."

UZAYDA 14 GÜNDE 13 BİLİMSEL DENEY

Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı, 14 gün boyunca Uluslararası Uzay İstasyonu'nda 13 deney yapacak. Bu deneyler, mikro yer çekimi ve uzay ortamında insan genetiği, insan sağlığı, biyoloji gibi alanlarda olacak.

Uzay için yeni nesil alaşımlar deneyinde yüksek sıcaklıklara dayanıklı alaşımların üretilmesi üzerine çalışılacak. Deneyin, uzay, havacılık ve savunma sanayii için malzeme geliştirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.

Dünyada zorlu koşullara adapte olan tek hücreli canlıların yer çekimsiz koşullarda büyüme testleri de gerçekleştirilecek.

UZAYA GİDEN İNSANLARIN DEĞİŞİMİ İNCELENECEK

Başka bir deneyde astronotların uzayda düşük yer çekimi, radyasyon, beslenme, uykusuzluk gibi durumlarda fizyolojik ve biyokimyasal değişimleri incelenecek.

Uzay radyasyonunun kanserli hücre oluşumuna etkisi de araştırma konusu olacak.
Bir diğer deney ile tek hücreli canlıların uzay ve Antarktika bölgesindeki büyüme verileri karşılaştırılarak.

Bitkilerin, mikro yer çekimi altındaki değişimleri incelenecek.

Propolis maddesinin mikro yer çekiminde bakteriler üzerindeki etkisi araştırılacak.

Bir diğer deney de ses frekans değişiminden rahatsızlıkların tespit edilmesi olacak.

Yapay zeka desteği ile havanın oksijen seviyesi hesaplanarak düşük yer çekiminin sebep olduğu rahatsızlıklar tanımlanacak.

Çalışmalar TÜBİTAK Uzay, Axiom Space ve NASA ile koordineli şekilde yürütülecek.