Denizden ovaya uzanan tatlar: Samsun mutfağı

Samsun; köklü tarihi, çok kültürlü yapısı ve Karadeniz’in tabiatıyla birleşen zengin mutfağıyla mutlaka görülmesi gereken bir şehir. Yöresel lezzetleriyle öne çıkan Samsun, Amisos Tepesi gibi önemli tarihî duraklarıyla da ziyaretçilerini mest ediyor.

Tanık olduğu şanlı tarihin izlerini görebileceğiniz tarihî yapılara tabiatın cömertçe sunduğu güzellikler de eklenince herkesin bir gün Samsun’a ayak basması şart. Eski adı Yunanca AMİSOS olan Samsun, Roma ve Bizans dönemine gelindiğinde SAMSUNDA veya SAMSUS şeklinde anılmaya başlamış. Kentin adını Samsun şeklinde yazıp okuyan ilk kişi ise Endülüslü Emevî coğrafyacı ve gezgin İbn Said olmuş. Samsun’u ziyaret ettiğinizde özellikle Karadeniz kıyılarından göç alan bu şehrin kültürel dokusunun çok renkli olduğunu fark edeceksiniz. Göçmenlerin gelenekleriyle Karadeniz’in yerel alışkanlıklarının bir araya gelmesi şehrin çehresini güzelleştiriyor. Verimli ovalarda yetişen besinlerle denizden çıkan mahsuller Karadeniz mutfağının özünü oluşturuyor. Özellikle Orta Karadeniz mutfağı tahıl ve sebze ağırlıklı yiyeceklerle de öne çıkıyor. Karadeniz’in hem doğusundan hem de batısından etkilenen Samsun mutfağıysa bünyesinde deniz ürünleri kadar hamur işlerinin de bulunduğu bir kesişim noktasına benziyor. Samsun’un uzun tarihinde farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış olması şehrin mutfağında kendini gösteriyor. Liman ticareti sayesinde dünyanın çeşitli yerlerinden insanları ağırlayan Samsun’un yemekleri KAFKAS, BALKAN ve ANADOLU kültürlerini bir araya getiriyor.

KAHVALTININ YERİ BAŞKA

Samsun lezzetlerini keşfetmek için güzel bir kahvaltı ile başlamak lazım. Kızılırmak deltası MANDA KAYMAĞI, Kızılırmak Deltası MANDA TEREYAĞI, KÖY PEYNİRİ, NOKUL, FASULYE TURŞUSU KAVURMASI, KIRÇAN veya KALDİRİK KAVURMASI, SAMSUN SİMİDİ, ÇÖKELEK SÜNDÜRME. Geleneksel, modern ve kaliteli kahvaltıyı bir arada görmek ve istiyorsanız Selectcafe Bistro tercihleriniz arasında olabilir. Karadeniz Bölgesi’nin en göz alıcı şehirlerinden birisi olan Samsun'da, şehrin simgesi hâline gelen Atatürk Anıtı’nın etrafında Millî Mücadele ruhunu yansıtan figürler var. Samsun halkı, bu anıtı kendi aralarında para toplayarak 1931 yılında Avustralyalı heykeltıraş Heinrich Krippel’e yaptırmış.

HER ÖĞÜN FARKLI LEZZET

Öğle yemeğinin zamanı geldi ise Lezzet Döner’de yine Karadeniz’in en iddialı dönerini, Pideci Galip’te Çarşamba usulü pidenin, Niyazi Kesim’de Bafra usulü pidenin en iyilerini tadabilmeniz mümkün. Amisos Tepesi, şehir merkezine araba ile 4 kilometre uzaklıkta ve şehrin ilk yerleşim merkezi olarak bilinmektedir. Teleferik ile çıkma imkânı bulunan bu tepede Samsun’a kuş bakışı bakabilir ve renkli fotoğraflar çekinebilirsiniz. Teleferikle yapacağınız keyifli bir yolculuk sonrası Amisos antik kentine ait kral mezarlarına ulaşabilirsiniz. Antik dönemin savaşçı kadınlarının yaşadığı yer olarak bilinmektedir. Yunan mitolojisinde önemli yer tutan amazon kadınlarının balmumu heykellerini barındıran bu köyü haftanın her günü saat 09.00-17.00 saatleri arasında ziyaret etmek mümkün. Akşam saatlerinde artık akşam yemeğini düşünebilirsiniz. Elbette Pamuk Kardeşler’de Karadeniz sahilinin en özel deniz ürünlerini deneyebilirsiniz. Benim özel adreslerimden birisi de günün her saatinde Pastahane.

Kısaca Samsun bir gezide size aradığınız hemen her şeyi sunabilen en özel şehirlerimizden. Kaldı ki her Türk vatandaşı için Samsun çok daha derin anlamlar taşır. Samsun’dan İstanbul istikametine yolunuz düşer ise ÇAKALLI mevkiinde olmazsa olmazınız Dayının Yeri olmalı pişi ve menemen şahane. Bence yolunuz düşmese de Dayının Yeri denenmesi gereken yerlerden. Şüphesiz Samsun’da daha çok fazla yer vardır. Bu paylaştıklarım benim bir buçuk güne sığdırabildiklerim. Keyfiniz bol olsun.

BAFRA NOKULU

MALZEMELER

>> 2 adet yumurta
>> 2 yemek kaşığı yoğurt
>> 1 çay bardağı sıvı yağ
>> 1 su bardağı ılık su
>> 1 yemek kaşığı sirke
>> 1 çay kaşığı karbonat
>> 1 paket instant maya

İç Harcı İçin

>> 1 su bardağından biraz eksik toz şeker
>> 1,5 su bardağı ceviz
>> 1 tatlı kaşığı tarçın
>> 2 su bardağı kuru üzüm
>> Sıcak su

HAZIRLANIŞI

İlk olarak kuru üzüm sıcak su içerisine alınarak bekletilir. Yoğurma kabına iki yumurta, (birinin sarısı ayrılır), yoğurt, sıvı yağ, ılık su, sirke, karbonat, instant maya ile toz şeker konularak yavaş yavaş un ilavesyle yoğrulur. Yumuşak ele yapışmayan bir hamur elde edilir. İç harcı için üzümlerin suyu süzülür ve bir bez yardımıyla kurulanır.

Bir kap içerisinde üzümler, dövülmüş ceviz, toz şeker ve tarçınla harmanlanır. Hamur tezgâhın üzerinde toparlanır ve 8 eşit parçaya bölünerek bezeler oluşturulur.

Unlanmış tezgâhta bezelerden bir elle hafifçe bastırılarak açılır. Daha sonra merdane ile çok inceltmeden açılabildiği kadar açılır. Hamurun üzerine her yerine eşit gelecek şekilde eritilmiş tereyağı sürülür. Üzümlü harç da bolca serpilir. Bezelerden ikincisi de aynı şekilde açılır ve ilk açılan bezenin üzerine yerleştirilir. Üzerine tekrar eritilmiş tereyağı gezdirilir. Sarma işleminde dökülmemesi için uç kısmından bir boşluk kalacak şekilde iç harçtan serpilir. Ardından rulo şeklinde sarılır. Yaklaşık 3-4 cm genişliğinde kesilir. Kalan bezelerin her birine aynı işlem uygulanır. Hazır olan nokullar yağlı kâğıt serili fırın tepsisine alınır. Üzerlerine yumurta sarısı ve eritilmiş tereyağı karışımı sürülür. Önceden ısıtılmış 180 derecelik fırında yaklaşık 30 dakika kontrollü pişmeye bırakılır.

SAMSUN TİRİDİ

MALZEMELER

>> 5 adet kuru yufka
>> 1 bütün tavuk
>> Ceviz
>> Tereyağı

HAZIRLANIŞI

Bütün tavuk iri parçalar hâlinde kesilir ve yeteri kadar su ile ocağa haşlanmaya alınır. Haşlandıktan sonra, yufkalar sıcak tavuk suyu ile bir kat ıslatılır. Aralarına eritilen tereyağı gezdirilir ve yufkalar bitene kadar bu işlem tekrarlanır. Son olarak yufkaların en üstüne tavuk etleri didiklenip, dövülmüş ceviz serpilir. Sıcak olacak şekilde servise sunulur.

ATOM

MALZEMELER

>> 150 gram yumurta beyazı
>> 1,5 su bardağı toz şeker
>> 2 yemek kaşığı su

HAZIRLANIŞI

Yaklaşık olarak 4 adet büyük yumurta beyazı, toz şeker ve su derin bir tencereye alınır. Orta ateşte sürekli çırpılarak 10 dakika kadar köpürtülür. Karışım uygun bir kaba alınır, tamamen soğuyup sertleşene kadar çırpılır. Ardından tırtıklı ve geniş ağızlı uç takılı sıkma torbasına aktarılır. Yağlı kâğıt serilmiş tepsiye yuvarlak formda sıkılır. Atomlar, önceden ısıtılmış 125 derece fansız fırında sertleşene kadar yaklaşık 1,5 saat pişirilir. Fırından çıkarılan Samsun atomları oda sıcaklığına geldikten sonra servise sunulur.