Nereden nereye dedirten külliye: İmam Buharî ve yeni Özbekistan

Yıllar yılları kovaladı ve bugün Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ile başlayan Yeni Özbekistan reformları döneminde biz de yeni İmam Buharî Türbesi ile karşı karşıyayız…

Özbekistan denilince Buhara, Buhara denilince akla İmam Buharî gelir.

Nasıl gelmesin? İslam tarihinin en meşhur âlimlerinden biri…

Kabri bugün Semerkand’da. Oraya nasıl gittiği ise ayrı bir hikâye.

Hazırladığı kitap Sahîh-i Buhârî veya asıl adıyla “el-Câmiu's-Sahîh” hadis-i şerif kitapları içinde en kıymetli eser olarak asırlarca Müslümanların müracaat kaynağı oldu.

Bugün de bu eserden yayılan bilgiler, yolumuzu aydınlatmaya devam ediyor.

İmam Buharî’yi tanımak

Tam adı Muhammed bin İsmail bin İbrahim bin Mugire bin Berdizbeh el-Cu‘fî el-Buharî…

“İmam” denilmesinin sebebi fıkıh, tefsir, usul ilimlerindeki derinliğiyle birlikte hadis ilminde üç yüz binden fazla hadis-i şerifi, senetleriyle birlikte ezbere bilen bir âlim olduğu için…

İmam Buharî Hazretleri gibi âlimleri tanıtmak bu köşede bizim haddimiz değil. Zaten hayatına dair yazılmış pek çok bilgi internette mevcut ama Türkiye Gazetesi’nin İslam Âlimleri Ansiklopedisi onu anlatan en iyi biyografi maddelerinden biri.

Nereden nereye dedirten külliye

İslam âlimlerinin hayatlarını okumakla birlikte onlarla en iyi ünsiyeti kurmak şüphesiz medfun bulundukları kabirlerini ziyaretten geçiyor.

Bundan 35 yıl önce İmam Buharî Hazretlerini ziyaret etmek imkânsızdı. Çünkü Sovyet Rusya’nın demir perdesi Özbekistan’a, hele de Semerkand’daki kabre gitmenizin önündeki en büyük engeldi.

1991 yılında Özbekistan bağımsızlığını elde edince engeller kalktı. Artık buradan oraya ulaşan yollar yavaş yavaş açılmaya başlayacaktı.

Sovyet baskısı altındaki cami, medrese ve türbeleri görmek mümkün oldu.

Özbekistan da bir taraftan ayağa kalkmaya çalışıyor, diğer taraftan tarihî mirasını tamir etmeye çalışıyordu.

Tabii bu, on yıllarca sürecek bir restorasyon dönemi demek.

Yıllar yılları kovaladı ve bugün Şevket Mirziyoyev ile başlayan yeni Özbekistan’da yeni İmam Buharî Külliyesi ile karşı karşıyayız.

5 yıl süren ve devasa bir külliye olarak inşa edilen, Özbek Türkçesiyle “Imom Buxoriy majmuasi” görenleri hayran bırakıyor.

Her detayı ince düşünülmüş ve klasik mimari ile sağlam şekilde inşa edilmiş tarihî bir eser.

“Yeni bir bina nasıl tarihî eser olur?” diye sorulacak olursa “Asırlar sonra da ayakta kalacak sağlamlıkta yapılmasından dolayı” cevabını verebiliriz.

Bugün İmam Buharî Hazretlerini en iyi şekilde tanımanın yolu Semerkand’daki bu külliyeye sabahtan akşama kadar ayrılacak bir günlük geziyle mümkün.

İçindeki İmam Buhari Müzesi, yanındaki ilim akademisi, kubbeleri, revakları, avlusu ve hatta abdesthanesi sıkılmadan gezilebilecek, hayranlık uyandıran yerler…

Özbekistan yeni bir vizyonla tarihî mirasına daha sıkı sarılıyor.

Yeni külliyenin akademisi fıkıh, hadis, kelam, tefsir gibi İslami ilimler için de umut dolu bir gelecek vaat ediyor.

Türbenin kabir bölümünü Kur’an-ı Kerim tilaveti eşliğinde ziyaret edebilirsiniz.

Yenilenen içini yalnız özel misafirlerin görebildiği bu yer, gazetemiz ve TGRT Belgesel’in çalışmalarına özel olarak açıldı. Bize de bu sayede görmek nasip oldu.

İmam Buharî Hazretlerinden bahsedip kitabından hadis-i şerif nakletmemek olmaz.

Peygamber Efendimizin mübarek ağızlarından çıkan birkaç hadis-i şerif:

• Kulunun tövbesinden dolayı Allahü Teâlâ'nın sevinci, sizden birinizin ıssız çölde devesini kaybedip de, tekrar bulduğundaki sevincinden daha fazladır.”
• Yedi sınıf insan vardır ki, Allahü Teâlâ onları hiçbir gölge bulunmayan günde, Arş'ının gölgesinde gölgelendirir. 1- Adaletli devlet reisi, 2- Allahü Teâlâya ibadetle büyüyen genç, 3- Kalbi mescitlere bağlı kimse, 4- Birbirini Allah için seven, Allah için bir araya gelen, Allah için ayrılan iki kişi, 5- Mevki sahibi olan güzel bir kadın tarafından, arz-ı nefs için çağırıldığı halde (Ben Allah'tan korkarım) cevabı ile mukabele eden kimse, 6- Sağ elinin verdiği sadakayı sol eli duymayacak şekilde gizli sadaka veren kimse, 7- Tenha yerde Allah'ı zikrederek, gözleri yaşla dolup taşan kimsedir.
• Münafığın alameti üçtür: Söylerse yalan söyler. Söz verirse sözünde durmaz. Kendisine bir şey emanet edilirse hıyanet eder.”
• “Bir kimse kardeşinin haysiyetine, yahut malına haksız olarak taarruz etmiş ise, altın, gümüş bulunmayan (paranın geçmediği) günden (kıyametten) evvel onunla helallaşsın. Aksi takdirde yaptığı zulüm nisbetinde, onun iyi amellerinden alınıp, hak sahibine verilir, iyiliği yoksa, hak sahibinin günahından alınıp, haksızlık eden adama yükletilir.”
• Bir kimse Peygamber Efendimize gelerek; “Ya Resulallah! Bir kavmi seven, fakat onlar gibi amel edemeyen kimse hakkında ne buyurursunuz?” diye sordu. Resulullah; “İnsan sevdiği ile beraberdir.” buyurdular.
• Güçlü kimse insanları güreşte yenen değil, belki hiddet anında kendisini zapt eden, iradesine sahip olandır.”

https://www.turkiyegazetesi.com.tr/kultur-sanat/buhari-turbesi-yenilendi-kabrin-bulundugu-ozel-mekan-gazetemiz-ve-tgrt-belgesel-icin-1814481

https://www.turkiyegazetesi.com.tr/bizim-sayfa/biyografi/rehber-insanlar/imam-i-buhari