Profesyonellerden cevap: Sahtekâr ustalar kanayan bir yara!

“Sahtekâr tadilat ustasına açık mektup” yazısı epey ses getirdi.

Piyasada ne çok sahtekâr usta olduğunu ve insanların acı tecrübelerini öğrenmiş olduk.

**

Şükür ki işini profesyonel yapan ustalar ve mimarlar da var.

İşi bitiren ustalar çok şeyler anlattı.

Mimar ağabeyimiz Fehim Arvas “Bunlar yüzünden biz de piyasada çok zan altında kalıyoruz. Ustalarımıza piyasanın üstünde ödemeler yaparak temiz ve profesyonel bir iş sunmaya çalışıyoruz” dedi.

İnegöl’den gelip portmanto, mutfak dolabı, kiler dolabımızı yapan Fatih Kaplan ve Kadir Günay farklı bir şey söyledi.

Kaplan “İstanbul’da millet bunlardan bezmiş, bıkmış. Biz hafta başından günü saati kararlaştırıp orada oluyoruz. Takvimimiz kalabalıksa baştan söylüyoruz. Gidemediğimiz şehirler oluyor, onlara açıkça söylüyoruz. Bu yüzden müşteri de memnun oluyor. İstanbul’da onca mobilyacı olmasına rağmen adam ta İnegöl’den bize ulaşıyor işini vakitli çözdüğümüz için” diyor.

**

Ramazan ayı bu telaş geçti. İftar davetlerinin de mevzusu bu oldu. Çevremden dinlediğim hikâyelerden çıkan tespitler şöyle:

Piyasada işçilik ücretleri şeffaf ve makul bir standarda sahip değil.

• Usta ve firmalara duyulan güven büyük ölçüde tükenmiş durumda.
• Yapılan işlerde süre/zaman taahhütleri gerçekçi verilmiyor ve sürekli ihlal ediliyor. Bu konuda şikâyet edeceğimiz, hızlı müdahale eden bir merci yok.
• Sözleşme ve iş planını net olarak yapsanız da işlerin safahatı kontrolsüz ilerliyor.
• Peşin veya yüksek miktarda ödeme yapmak, işin tamamlanmama ihtimalini arttırıyor. O yüzden hiçbir ustaya ücret verilmemeli veya sembolik bir ücret verilmeli.
• İş ilerlemeden ek ödeme talep edilmesi güveni daha çok zedeliyor. O yüzden ek ödeme isteyen ustalara asla ödeme yapılmamalı.
• Usta ve firma tarafında iletişim kopukluğu ve ulaşılmazlık ciddi bir problem. İşi yarım bırakan ustaların çoğu telefonunu açmıyor, mesajlar görmezden geliniyor.
• Denetim ve yaptırım mekanizmalarının zayıflığı suistimalleri kolaylaştırıyor. Bir mimarı veya ustayı şikâyet ettiğinizde hem işiniz çözülmüyor hem de o kişi piyasada iş yapmaya devam ediyor.
• Ahilikte olduğu gibi mesleki ahlak ve mesuliyet birçoğunda yok gibi.
• İş ahlakı yerine kısa vadeli kazanç odaklı yaklaşım yaygınlaşmış.
• Müşterinin iyi niyeti çoğu zaman suistimal ediliyor.
• İşin gecikmesi sebebiyle, müşterinin hayatında oluşan zararları telafi edecek bir mekanizma yok.
• Kriz durumlarında bilgi verilmemesi mağduriyeti büyütüyor.
• Piyasada güvenilir usta bulmak sistematik değil, tamamen nasip işi.

Önce iş sonra para

Bu durum tespit listesine sektörün içindeki kişilerin diyecekleri de eklenerek uzatılabilir.

Netice olarak işi dönüp dolaşıp ahlak ve vicdanda bitiyor.

Ahlaki karakteri olmayan piyasadaki bu duruma karşı bütün bu problemleri çözmenin yegâne yolu da ücret anlaşmasından geçiyor.

En büyük yanlış paranın önden verilmesi. İyi niyet, tanıdık vs. diyerek ücreti önden ödeyenlerin birçoğu mağdur oluyor.

Bazı ticari gelişmeler ustaları buna sürükleyebiliyor. Mesela siz 100 bin liralık proje anlaştınız, iş yapılırken acil bitmesi gereken 500 binlik bir proje fırsatı çıktığında ödemeleri de olan usta hemen mesaisini oraya kaydırabiliyor. Bu geçerli bir bahane olmayabilir ama vakıa da bu şekilde.

• O yüzden ücret baştan konuşulmalı, netleştirilmeli ancak ödenmemeli.
• İş bittikten sonra ödeme yapılmalı.
• Eğer işte problem varsa ödeme yapılmayacağı en baştan söylenmeli.
• Konuşulan süreye uymayan usta ile hemen irtibat kesilip başka bir usta ile anlaşılarak kalan iş bitirilmeli.