Yapay Zekâ, ‘Yapay İstihbarat’ / Bölüm 1
Bilgi, öncelikle kendi zamanının ve mekânının çocuğudur. Burada bilgiyi; tarihselliği içine yerleşmiş hâli, ilk taze biçimi ve dolayısıyla ‘istihbarat’ olarak alıyorum. Ortaya çıkmamış bilgi ya da gizli bir plan, istihbaratçılar için fırından yeni çıkmış sıcak pide ekmek gibidir. Bunların haricinde -yine istihbaratın da konusu olan- zamanı ve mekânı aşan hakikatler vardır elbette, ama onlar başlı başına yazı, kitap konusu...
Bu yazıda hem zaman hem de mekân mukayeseleri ile ülkemizin istihbarattaki toplam üç çeyrek asırlık tekamülünü özetlemeye çalışacağım. Metni yine iki bölüme ayırarak... Bugün Yapay Zekâ listelerini analiz edeceğiz, pazar günkü devam yazısında ise size Yirminci Yüzyıl’dan bir burç operasyonu hikâyesi anlatacağım. Tamamen gerçek. Ve şimdinin değil, ama mazinin CIA’inin yanı sıra geçmişin MİT’ini de ilgilendiriyor.
Yazının vesilesi, bir hafta önce Google’un Gemini namlı Yapay Zekâsının kendi kriterlerine göre yaptığı dünyanın en etkili 10 gizli servisi listesinin yayımlanmış olması. ‘Intelligence’ kelimesi, İngilizce’de hem istihbarat hem de zekâ kavramını kapsadığı için ‘Yapay Zekâ ve Yapay İstihbarat’ nüansını da kavramış olacağız.
İstihbaratta Türkiye’nin son 16 yılda aldığı mesafeyi, yazdığım yüzlerce yazı ile göstermeye çalışmış bir gazeteciyim. Bu açıdan bakarsak bir Yapay Zekâ listesini fazla ciddiye alarak yazıya giriştiğim de düşünülebilir. Ancak çok yerde haber oldu, üzerine yazmak gerekli.
Gemini’nin haber olan listesi şöyle: 1-ABD / CIA, 2-İngiltere / MI6, 3-Çin / MSS, 4-Türkiye / MİT, 5-İsrail / Mossad, 6-Rusya/ SVR, 7-Fransa / DGSE, 8-Hindistan / RAW, 9-Almanya / BND, 10-Pakistan / ISI.
Haberle yetinmeyip ChatGPT’ye de sordum. Ötekine güvendiğimden, berikine güvenmediğimden değil... Her halükârda küresel sermaye ile muhatapsınız. Ayrıca Gemini’nin malikleri de ChatGPT’nin CEO’su da Yahudi. Bu arada Netanyahu’nun katliamlarından sonra ‘Yahudi’ kelimesini kullandığım her cümleyle birlikte “Anti-semitik değilim” demeyi de bıraktım! Ne olmadığımızı onlara izah edecek değiliz.
CHATGPT, LİSTESİNDE MOSSAD’I ‘KOLLADI’
İmdi… ChatGPT’nin listesini yine mukayeseli düşünmek için sıralayayım:
1-ABD / CIA, 2-Çin / MSS, 3-İngiltere / MI6, 4-İsrail / Mossad, 5-Türkiye / MİT, 6-Rusya / SVR, 7-Hindistan / RAW, 8-Pakistan / ISI, 9-DSGE / Fransa, 10- Ukrayna / SBU.
Gemini’nin listesindeki Alman BND’si ile ChatGPT’nin listesindeki Ukrayna SBU’su hariç bütün servisler her iki listede de var. Sıralama değişmiş yalnızca. Bizi ilgilendiren fark, GPT listesinde Mossad’ın dördüncü, MİT’in beşinci gösterilmiş olması. Tek bir cümleyle bunu yanlışlayayım: Suriye İç Savaşı’nın başladığı 2011’den bu yana ülkemiz içinde veya periferimizde yaşanan ne kadar istihbari operasyon varsa Türkiye hepsini püskürttü.
7 Şubat 2012 MİT’e yargı darbesi girişimi, 19 Ocak 2014 MİT TIR’ları baskını ve 15 Temmuz 2016 FETÖ darbe teşebbüsü hemen ilk anda aklıma gelenler. Yine bir veri olarak pandemi döneminden beri Türkiye’de kaç Mossad ajanının yakalandığına bakın. Rahmetli Mehmet Eymür, bir sorum üzerine “İstihbarat, karşı casusluk operasyonu demektir. Kaç yabancı casus yakaladık ki?” sualiyle özetlemişti, MİT’in 20. Yüzyıl’ın ikinci yarısındaki performansını. Bu, MİT’in suçu da değildi; siyaset kurumu güçsüzdü ve Teşkilat’a askerler hâkimdi.
‘CASUSLAR CEPHESİ’NDEN ‘KÜRESEL MERKEZ’E
MİT; işte o dönemlerden sınır ötesi operasyonları, terörle mücadeledeki tecrübesi, teknolojik dönüşümü ve operasyon kabiliyetiyle küresel ölçekte öne çıkan bir gizli servis hâline geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın özellikle son 16 yılda başlattığı savunma ve istihbarat seferberliği kısa vadede bile etkili sonuç verdi.
Öte yandan Türkiye, bölgesel ve küresel siyasetinde -listenin ilk sıralarını işgal eden- İngiltere’yi de ABD’yi de emsal almıyor elbette. Türkiye’nin savaşı da açık, barışı da… Öyle ki Soğuk Savaş yıllarında (1945-1991) ‘casuslar cephesi’ olan İstanbul’da bugün küresel istihbarat organizasyonları yapılıyor.
Hatırlatalım; 14 Ekim 2025’te Millî İstihbarat Teşkilatı’nın Başkanı İbrahim Kalın, İstanbul’da yapılan bir kongrede 20 gizli servis yöneticisini buluşturdu. Millî İstihbarat Akademisi’nin düzenlediği bu kongrenin ilki 2024’te Ankara’da yapılmıştı. İkincisinde dünyanın en güçlü gizli servislerinden 200 konuk vardı.
2020-2023 dönemi yazılarımda MİT’in dünyanın en etkili 10 gizli servisinden biri hâline geldiğini yazmıştım. O zamanlar bu tür şeyler Yapay Zekâ’ya sorulmuyordu, YZ de yoktu hatta.
O dönemden bu yana MİT, gücünü daha da tahkim etti. Bugün, konuya ilgili her ‘doğal zekâ’ ya da alelade bir Yapay Zekâ’nın mutabık kalacağı üzere MİT, artık küresel ölçekte en güçlü ilk beş gizli servis arasındadır. Sadece siber istihbarat kapasitesiyle değil, insana dayalı istihbarat konusundaki imkân, kabiliyet ve tecrübesi ile de…
Elbette daha yürünecek çok yol var. Ama o yola girilmiştir. Geçtiğimiz yüzyılın yolundaki MİT yöneticileri CIA’den eğitim alırken, günümüzün yolundaki CIA’ciler bölgemizde ve bazen uzak coğrafyalarda MİT’i geriden takip etmektedir. Hızlı, ama güçlü bir tekâmüldür bu.
Bir sonraki yazıya sakladığım CIA’in 1960’lardaki burç operasyonu, nereden nereye geldiğimizin müşahhas bir örneği. Pazar günü yine bu sütunlarda buluşmak üzere…
