Emekli maaşım kesilir mi? İşte SGK'nın yeni 'çözüm' reçetesi
Sosyal Güvenlik Kurumu nezdinde emeklilik, bir akittir. SGK, sigortalının hizmet ve yaş şartını ikmal etmesi mukabilinde ona ömür boyu maaş vadeder.
Lakin bazen bu terazi yanlış tartar. Şartlar henüz kemale ermeden bağlanan maaşlar, gün gelir SGK “Size hatalı/yanlış maaş bağlanmış!” diyebilir.
Peki, haksız yere bağlanan maaşın akıbeti ne olur?
SGK verdiği parayı geri ister mi? Tekrar emekli olabilir miyim?..
2021 yılında Anayasa Mahkemesinin vermiş olduğu karar muvacehesinde SGK, sigortalı/emekli lehine değişiklikler yapmıştır.
İşte emeklilik mizanında (terazisinde) dikkat edilmesi gerekenler...
BAĞLANAN MAAŞIN İPTALİ
Bir sigortalı emeklilik dilekçesini verdiğinde; 4/1-a, 4/1-b veya 4/1-c statüsüne bakılmaksızın tüm şartları yerine getirmiş sayılır. Ancak devran döner de, aylık bağlandıktan sonra şartların aslında oluşmadığı "zuhur ederse", SGK bu duruma asla cevaz vermez.
- İptal ve İstirdat: Şartları taşımadığı hâlde maaş alanların aylığı derhâl kesilir.
- Geri Ödeme: O güne kadar ödenen tüm maaşlar "yersiz ödeme" sayılır ve faiziyle geri talep edilir.
- Memuriyete İade: Özellikle memur ve diğer kamu görevlileri (4/1-c / Emekli Sandığı mensupları) için durum daha çetrefildir; emeklilik iptal edilir ve şahıs mağdur olmasın diye eski memuriyet görevine iade edilir.
YENİDEN MAAŞ BAĞLANMASI MÜMKÜN MÜ?
Maaşı kesilen sigortalı için her şey bitmiş değildir. Eğer hata tespit edilmeden evvel gerçek emeklilik şartları gizlice dolmuşsa, yeni bir talebe gerek kalmadan maaş tekrar bağlanabilir. Lakin hata tespit edildiğinde şartlar hâlâ eksikse;
- Eksik şartların tamamlanması beklenir.
- Şartlar dolduğunda yeni bir dilekçe verilir.
- Maaş, bu yeni dilekçeyi takip eden ay başından itibaren işlemeye başlar.
STATÜ HATALARI VE HİZMET BİRLEŞTİRME
Bazen sigortalı haklıdır, lakin kurumun "sehiv" (yanlışlık) yapması sonucu yanlış statüden maaş bağlanır. Örneğin Bağ-Kur’dan emekli olması gerekirken SSK’dan bağlanan bir maaşta;
- Eğer hizmetler zaten emeklilik tarihinden önce mevcutsa, sigortalının mağduriyetine mahal verilmez.
- Yanlış maaş iptal edilir ancak yeni bir dilekçe aranmaksızın, doğru statü üzerinden hak kazanılan tarihten itibaren maaş tekrar hesaplanır. Bu, devletin "itidal" ve "adalet" çizgisidir.
PRİM BORCU VARSA "KİSRE" USULÜ KESİNTİ
Emekli olduktan sonra "Senin eski bir prim borcun varmış" denilirse korkulmamalıdır. Eğer bu borç emeklilik hakkını tamamen ortadan kaldırmıyorsa:
- Maaş durdurulmayabilir.
- Emeklilik hayatı sekteye uğratılmaz.
- Sülüs (1/3) Kuralı: Borç, ödenen maaşın üçte biri oranında her ay kesilerek tahsil edilir. Bu usul, sigortalıyı "muhtaç" bırakmadan SGK’nın alacağını tahsil etme yöntemidir.
HASILIKELAM
Emeklilik, kâğıt üzerinde bir bitiş değil, hakkaniyetli bir başlangıçtır. Sosyal güvenlik sistemi, milimi milimine hesaplanan bir saat gibidir. Bir dişlinin eksikliği, yıllar sonra tüm çarkı durdurabilir. Emeklilik müracaatından evvel hizmet dökümlerinizi "tetkik" etmek, prim ve yaş hesabınızı "tahkik" etmek sizi ileride yaşanacak büyük mali külfetlerden korur.
Diğer yandan Sosyal güvenlikte "hüsnüniyet" (iyi niyet) esastır. Anayasa Mahkemesi kararı ile birlikte SGK, kendi hatasından veya sehven yapılan eksikliklerden dolayı vatandaşı mağdur etmemeyi, aylığı kesip vatandaşı darda bırakmak yerine "borcu maaştan taksitle ödetmeyi" şiar edinmiştir.
***
"Geleceğini emeklilikle mühürleyenin, ihtiyarlık garabeti (kimsesizliği) ve sefaleti olmaz." İ.K.
