Gözden kaçanlar

Uluslararası basın haberlerine göre, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Irak için uygulanmakta olan, ''Gıda için petrol'' programını, altı ay için daha uzatmış bulunuyor. 1996''dan bu yana 25.3 milyar dolarlık petrol satan Irak''ın son altı ay içindeki satış hasılatı 8.4 milyar dolar olmuştur. Bunda, şüphesiz, Irak''ın üretip satabileceği petrol miktarına, ötedenberi konulan kısıtlamanın, bu defa kaldırılmış olmasının rolü vardır. Ancak Irak, bu yeni düzenleme içinde, ne kadar petrol satarsa satsın, hasılat, Birleşmiş Milletler''in kontrolü altındaki hesapta toplanacak, Irak, bununla istediği kadar gıda ve ilaç alabilecek, ancak silah alamayacak. Fakat, ifade olunduğuna göre, Irak, bunun da çaresini bulmuş. Irak, ürettiği petrolün önemli sayılacak bir miktarını, İran''la anlaşarak ve BM''nin kontrolünü (by-pass) ederek, Güney İran terminallerinden kaçak olarak satmaktadır. Bu yolla, Irak''ın, yaklaşık bir milyar dolar kadar gelir elde ettiği ve bununla da, istediği nitelikte alımlar yaptığı bildirilmektedir. İşin ilginç yanı, Amerika, bunun farkında. Ancak, sırf bu yüzden, şu sıralarda arayı düzeltmeye çalıştığı İran''la bir mesele çıkarmak istememektedir. İran''a gelince, İran da herhalde birden Irak''la can ciğer olmadı. Bu ülkenin amacı da, Irak''a dolaylı yardım ve destek kozunu, Amerika nezdinde kullanmak. Yani, Amerika olarak, ya İran''a karşı izlenmekte olan dışlayıcı politikadan vazgeçilir, ya da, yaptırımlarla köşeye sıkıştırılmaya çalışılan Saddam''a, bu yolla yardım edilmek suretiyle, Amerika''nın politikasının içi boşaltılır.

Putin''e yeni rol Eski Sovyetler''in, 1979''da Afganistan''ı işgalleri üzerine, bu saldırıyı, on sene süreyle defetmek için, Amerika, en çok Afganistan''daki dinci kesimin katkılarından yararlanmıştı. Pakistan''ın o tarihlerdeki Devlet Başkanı General Ziya ül Hak da, bu egzersiz içinde önemli görevler almıştı. Şimdilerde, aynı Amerika, Taliban''la, Usame bin Laden nedeniyle anlaşamadığı için, bunların kontrol altına alınması ve hatta tecziyeleri için yeni ittifaklar aramaktadır. Son defa Moskova''da yapılan Clinton-Putin zirvesinde varılan çeşitli mutabakat arasında, Rusya''nın, Taliban''ı disipline etmesi de öngörülmüştür. Putin, bu misyona, Taliban''ın köktendincilik ihracından korkan, endişe duyan Orta Asyalılar''a, ezcümle, Özbekistan''a, Kazakistan''a ve Kırgızistan''a hoş görünmek ve bu ülkelere, eski patron olarak, önemli bir hizmette bulunmak üzere, talip olmuştur. Böylece, Amerika, Orta Asya''da, esasen ötedenberi pek ciddiye almadığı yerini, Rusya ile paylaşacak kadar, şaşırtıcı bir naivite örneği vermiştir.

Müşteri Libya Yine, dikkatten kaçan bazı haberlere göre, Avrupa Birliği tarafından uygulanmakta olan ambargodan bunalan Sırbistan, Libya''ya buğday vererek, petrol almaktadır. Libya, şimdilerde buğdayı nerelerden alıyor? Libya''da alımlar, özellikle, un, buğday, et ve sair temel gıda maddeleri, başta NASCO olmak üzere, irili ufaklı birçok devlet alım kuruluşu tarafından yapılır. Bu alımlarda, uluslararası ihale kurallarından çok, siyasi otoritenin, siyasi takdir yetkisi esastır. Nitekim, başlıca bu nedenle, 80''lerde, Libya''nın, buğday, un ve hatta zeytinyağı ihtiyacının hemen tamamına yakın kısmını, Türkiye temin ederdi. Libya''da, siyasi iktidar yanında, tüketicinin de tercihi haline gelmiştik. Boş bıraktığımız Libya''ya, şimdilerde Sırbistan bile girmiş demek.