Büyük kumar!..
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik son saldırıları Orta Doğu’da tansiyonu yükseltirken, enerji piyasalarından döviz kurlarına, güvenli liman varlıklarından bölge borsalarına kadar küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açtı. İran'daki yeni liderliğin iletişime geçtiğini söyleyen Trump, "Konuşmak istiyorlar ve ben de kabul ettim" diyerek müzakere kapısını açtıktan sonra operasyonun önce 4 gün daha sonra 4 hafta süreceğini söyledi... Ancak büyük bir tırmanmaya yol açan dinî liderin öldürülmesi ile süreç Trump’ın kontrolünden çıkabilir. Rejim geçen yılki ABD saldırısına kıyasla daha sert karşılık vermeyi planlıyor. Kongrenin onayını almadan askerî harekât emrini veren Trump için demokratlar savaş yetkilerini sınırlayacak bir tasarıyı gündeme getirdi...
Zar atıldı ve ABD İran’da rejim değişikliği için artık sonuna kadar gitmek zorunda. Sahaya asker indirerek bunu gerçekleştirmek zorunda kalacak olan Trump, 1963-1973 yılları arasında Vietnam Savaşında 60 bin Amerikalı askerin öldüğünü hatırlamayarak büyük kumar oynuyor!
Çatışmalar devam ediyor ancak ham petrol fiyatlarında önemli bir artış yaşanmadı. Zira OPEC günlük üretimi 206 bin varil artırma kararı aldı. Bazı büyük petrol şirketleri ve ticaret devleri kısmen kapalı bulunan Hürmüz Boğazı üzerinden ham petrol ve yakıt sevkiyatlarını geçici olarak askıya aldı. Türk gemilerine yasak yok...
Yatırımcılar güvenli limana koşmadı... 10 yıllık ABD tahvilleri yoğun talep görmedi. Altında yüzde 1'lik artış var. Bitcoin’de geçen haftadan başlayan gerileme oldu. Askerî eylemler ve saldırılar sınırlı kalırsa -ki Hamaney ile birlikte İran’ın askerî gücünü kontrol eden grup ortadan kaldırıldı- amaca ulaşıldığını gösteriyor. Yani uranyum zenginleştirme çalışmalarını engellemek sadece göstermelik bir sebepmiş. Hedef; İran’da rejim değişikliğini sağlamakmış. Ama bunu hayata geçirmek hiç de kolay değil. Zira İran halkı kenetlendi. İran halkını tatmin etmek için misilleme saldırıları tamamladıktan sonra müzakere dönemi yeniden başlayacak. Döviz cephesinde artış yok. 206 milyar dolarlık rezerv piyasalara gerektiğinde müdahale için büyük güç. Merkez Bankası ayrıca döviz piyasasında istikrarı desteklemek amacıyla vadeli döviz satım işlemlerine başladı. 1 hafta vadeli repo ihalelerine ara verdi. Yüksek kâr açıklayan şirket bilançolarına rağmen Borsa İstanbul yurt dışındaki satış havasına uyarak düzeltme yaptı. İşlem hacmi düşük kaldı. Paniğe gerek yok, taşlar kısa sürede yerine oturacak. Hisse senetlerinin dip yaptığı seviyeler çok iyi bir alım fırsatı oluşturdu. Risk iştahının azalmasına bağlı olarak savunma, petrokimya ile uçuşların Türkiye'ye kayması yüzünden havacılık sektöründe yoğunlaşma yaşandı.
Türk ekonomisi yılın son çeyreğinde yüzde 3,4, yılın tamamında yüzde 3,6 büyüyerek istikrarını korudu. Büyüme millî gelir artışı demektir. Millî gelir ülkede belli bir dönem üretilen mal ve hizmetlerin parasal (katma) değeridir. Üretim yani katma değer artınca millî gelir de artar. Buna büyüme denilir. Bundan 10 yıl önce 2015’te millî gelir 9 bin 261 dolardı. Bugün 18 bin doları aşarak yüzde 100 arttı. Gayrisafi yurtiçi hasılamız 1,6 trilyon dolarla Avrupa’nın beşinci ülkesiyiz.
Bu ülkede yaşayanların hiçbiri “Ekonomi büyüyor, büyümüyor? Bana ne yararı var? Millî gelir, kişi başına gelir artınca benim gelirim artmıyor ki? Bana ne yararı var?” diyemez. Üretiyoruz, ülkenin geliri artıyor… Ekonomi büyümez ise devlet güçlenemez. Memur, emekli maaşlarını artıramaz. Özel sektör işlerini geliştiremez. İşçi sayısını, işçi ücretini artıramaz. Hane halkı tüketim için para bulamaz. Daha iyi eğitim, sağlık, adalet, güvenlik hizmeti için büyüyoruz. Herkes kendine düşen payı alıyor...
