Kaydet
|
Türkiye'de borsa ve sermaye piyasalarını sarsan fon krizi, bazı portföy yönetim şirketlerinin serbest fonlarında yatırımcılardan gelen geri ödeme taleplerini nakit sıkışıklığı nedeniyle karşılayamaması (temerrüde düşmesi) sonucu patlak verdi. Başta Pusula ve Tera olmak üzere, yedi portföy yönetim şirketine ait 131 fon için tasfiye kararı verildi. Pusula ve Tera’nın yöneticileri gözaltına alındı. Bazı fon yöneticileri, Borsa İstanbul'da işlem hacmi ve halka açıklık oranı çok düşük (sığ) hisselerde (Katılımevim, Destek Finans, Gündoğdu Gıda gibi) devasa büyüklükte pozisyonlar satın aldı. Bu sığ hisselere yoğun nakit akışı sağlanınca hisse fiyatları hızla tırmandı. Fiyatlar yükseldikçe bu fonların "kâğıt üzerindeki" getirileri olağanüstü yüksek göründü. Yüksek getirileri gören 500 binden fazla yeni küçük yatırımcı bu fonlara hücum etti. Ancak SPK'nın serbest fonların BIST 30 dışındaki sığ hisselerdeki pozisyonlarına %20 sınırlandırma getirmesi, fonları zorunlu satışa zorladı. Fonlar elindeki milyarlık sığ hisseleri piyasada alıcı bulup satamadı, kriz patlak verdi. Şimdi herkes 2025’in son çeyreğinden itibaren var olan bu fon sistemine neden 8-9 ay sonra müdahale edildi sorusunun cevabını arıyor...
Yaşanan fon krizinin arkasındaki en büyük ve sinsi tetikleyicilerden biri kesinlikle gölge bankacılık (shadow banking) mekanizması. Tam anlamıyla tipik bir gölge bankacılık ve usulsüz grup içi finansman modelinin çöküşünü gördük. Bunun tamamen yasaklanması lazım. Hem yatırım bankacılığı yapıyorlar hem de hiçbir sorumluluk taşımıyorlar; denetim de yok. Faturayı kim ödeyecek? Süreci manipüle eden, kurallara aykırı düzenek kuran portföy yöneticileri adli olarak faturayı ödeyecek.
Başta Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Yarız ve diğer bazı şirket yöneticileri tutuklandı; çok sayıda isme yurt dışı yasağı konuldu ve mal varlıklarına tedbir getirildi. Pusula Portföy'ün yöneticilerinden Serdar Turhan ile Tera Yatırım yöneticileri Emre Tezmen, Alper Öztürk, Emre Alkin ve Kerem Alkin gözaltına alındı. İstanbul C. Savcılığı MASAK’tan bu şirketlerin tüm yöneticilerinin 2024 yılından günümüze kadar yurt dışına gerçekleştirdikleri para ve kripto varlık transferleri ile tüm para giriş-çıkışlarının ham veri hâlinde Başsavcılığa gönderilmesi istenince Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan’ın hesabından İsviçre’deki bir hesaba 15 milyon dolar, Pusula Portföy Yönetimi AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız’ın hesabından ise yine İsviçre’deki bir hesaba 25 milyon avro para transfer edildiği belirlendi. Şüphelilerin para ve mal varlığı hareketleri durduruldu. Hukuki olarak yatırım fonlarında devlet garantisi mevduat sigortası yok... Olağanüstü getiri beklentisiyle serbest fonlara giren nitelikli veya küçük yatırımcılar, el konulan fonların tasfiye sürecinde hisselerin değer kaybetmesiyle maddi zararı doğrudan sineye çekmek durumunda...
Ekonomi yönetimi, sorunun sistemin tamamına yayılmasını önlemek amacıyla sert bir "Karantina" stratejisi uyguluyor Tasfiyesine karar; 131 fonun yönetim, ödeme ve tasfiye süreci piyasayı sarsmayacak şekilde 6 aylık zamana yayılarak Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası eliyle yürütülecek. Merkez Bankası borsa ve para piyasalarındaki ani nakit sıkışmalarını rahatlatmak için repo ihaleleri ve fonlama mekanizmalarını devreye soktu. Operasyonlar derinleştirilerek usulsüz işlemlerle haksız kazanç sağlayanların mal varlıklarından zarar tazmin edilecek...
Yabancılar Türkiye'den kaçacak mı? Krizin yabancı yatırımcılar üzerindeki etkisi iki farklı boyutta değerlendiriliyor. Dünyaca ünlü endeks sağlayıcı MSCI, zaten Haziran 2026'da Türkiye piyasasındaki bazı küçük şirket hisselerindeki koordineli hareketler ve fon yoğunlaşmaları konusunda yabancı yatırımcıları uyarmış ve ağustos ayında bazı hisseleri endeksinden çıkarmıştı. Bu durum yabancıların sığ ve manipülatif küçük hisselere olan güvenini zaten sarsmıştı.
Kriz, fon piyasasının yalnızca yaklaşık %10-11'lik bir kısmını kapsıyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, "genele yayılmış sistemik bir risk olmadığını" ve kuralların küresel standartlardan daha katı hâle getirildiğini açıkladı. Yabancı kurumsal yatırımcılar genellikle BIST 30 gibi büyük ve likit şirketlerde pozisyon aldığı için, bu karantina adımlarının kurumsal yabancıların Türkiye'den tamamen kaçmasına yol açması beklenmiyor; ancak sermaye piyasalarında genel güvenin yeniden inşası uzun bir zaman olacak. En çok neye üzülüyorum biliyor musunuz? Ülkemizin en büyük en güvenilir hisse senedi piyasasının itibarı yerle bir oldu...
