Kaydet
|
Parayı kaçırdılar, enkazı bıraktılar
Fon krizinin merkezinde Tera Portföy ve Pusula Portföy başta olmak üzere tutuklanan 7 portföy yönetim şirketinin yöneticileri var. Bunlar aralarında anlaşarak Borsa İstanbul'da işlem gören, halka açıklık oranı düşük, piyasada az miktarda bulunan ("sığ") şirketlerin hisselerini toplamışlar. Vatandaşı kandırarak soydukları paranın büyük bölümünü yurt dışına kaçırdıkları ortaya çıktı... Fonlar kendi aralarında az bir nakitle kolayca yukarı taşınan bu hisseleri sürekli alıp satarak fiyatlarını astronomik seviyelere çıkarmış. Hisselerin fiyatı uçtukça, Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu TEFAS üzerinden işlem gören yatırım fonlarının yatırımcısına sağladığı yüzdesel kazanç kâğıt üzerinde muazzam göründü. Kronik enflasyona karşı parasını korumak isteyen yüz binlerce bireysel ve nitelikli yatırımcı, bu "aşırı kazandıran" fonlara hücum etti. Şişirilen bu hisseler, serbest fonlar tarafından finans kuruluşlarına ve faktoring şirketlerine yüksek değerleri üzerinden teminat olarak gösterildi ve karşılığında yeni nakit/krediler çekilerek çark büyütüldü.
Kâğıt üzerinde milyarlarca lira değerinde görünen bu sistem ilk büyük nakit çıkışında iskambil kâğıdı gibi yıkıldı. SPK, Ağustos 2026 sonunda fonların tek bir gruba ait varlıklara yatırım yapmasını sınırlayan ve sığ hisselerdeki pozisyonları kısıtlayan yeni bir rehber yayımlayarak bir anlamda krizin tetiklenmesine yol açtı. Fonlara bu hisseleri kademeli satma zorunluluğu getirerek yangını büyüttü. Düzenlemeyi gören yatırımcılar panikle fonlardan çıkmak istedi. Sadece Pusula Portföy'e 132,7 milyar TL'lik iade talebi geldi. Fonlar, yatırımcılara nakitlerini geri ödemek için ellerindeki sığ hisseleri satmak istedi. Ancak alıcı çıkmadı, taban oldu. Para piyasası fonlarında 1 haftada 456 milyar liralık azalma yaşandı. Merkez Bankası verilerine göre fon büyüklüğünün bir haftada 2,14 trilyon TL'den 1,68 trilyon TL'ye gerilemesi (%21,4 düşüş), piyasada son dönemin en sert likidite hareketlerinden biri oldu. Fon piyasasında yaşanan likidite ve tasfiye krizi, Borsa İstanbul üzerinde ciddi bir satış baskısına ve oynaklığa yol açtı...
İstanbul’daki sermaye piyasası soruşturmasında yaklaşık 1,8 milyar lira değerinde olduğu belirtilen 2 özel jet ve bir yata el konuldu. Soruşturmada tutuklananların sayısı ise 26’ya ulaştı. Fon cephesindeki bu çalkantı, borsada zorunlu hisse satışları ve güven kaybı nedeniyle negatif (düşüş yönlü) bir etki meydana getirirken; döviz kurlarında ise kısmi bir yukarı yönlü baskı oluşturuyor. Ancak paranın ezici çoğunluğunun yüksek faizli TL mevduatına geçmesi, piyasadaki hasarı sınırlı tutan en büyük dengeleyici unsur.
Olayla ilgili geniş çaplı bir soruşturma giderek dallanıp budaklanıyor, olaya karışan ünlü(!) isimlerin bu yolla dudak uçuklatan servetlere sahip olduklarını görenler küçük dilini yutuyor... Ama fatura gerçek piyasa değeri olmayan hisseleri bu fonlara güvenerek alanlara kesildi... 500 binden fazla yatırımcının ana paralarını bile tam olarak geri alması çok zor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, fon soruşturmalarına ilişkin ilk açıklamasında sorunun sermaye piyasalarının sınırlı bir alanını kapsadığını ve ekonomiye yönelik risk bulunmadığını belirterek, sorumluluğu olanların hukuk önünde hesap vereceğini söyleyerek son noktayı koydu.
Büyükler der ki: Paranın nasıl kazanıldığı kaybedilişinden bellidir!..
