"En üstün hazine, Allahü teâlâdan hayâ etmektir”
“Bir kimsenin hayâsının az olduğunu görürsen, bil ki onun nesebi bozuktur!..”
Şah Medâr hazretleri büyük âlim ve velîlerdendir. 1436 (H.840) senesinde Hindistan'da Mekanpûr beldesinde vefât etti. Evliyânın meşhurlarından Muhammed Taygur Şâmî'nin derslerinde ve sohbetlerinde yetişip kemâle erdi. Buyurdu ki:
Peygamber Efendimiz (sallallahü aleyhi ve sellem) buyurdu ki; “Îmân altmış küsur veya yetmiş küsur şubedir. En yükseği Lâ ilahe illallah (demek), en aşağısı da, yoldan eziyet verecek şeyleri kaldırmaktır. Hayâ da îmândan bir şubedir.”
Yahyâ bin Muâz’a “İnsanların en hayâlısı kimdir?” diye sorulunca: “Allahü teâlâya en yakın olanlardır” buyurdu.
Kâdı Ebû Ahmed hazretleri buyurdu ki: “İnsanlar dört mertebe üzere amel ederler. Havf (Allahü teâlâdan korkmak), recâ (Allahü teâlâdan ümid etmek), tazim ve hayâdır. Bunların en şereflisi hayâ mertebesidir. İşlerin en makbûlü, Allahü teâlâdan hayâ ederek yapılan iştir. Çünkü, hayâ üzere iş yapanlar, her halükârda Allahü teâlânın kendilerini gördüğünü bilirler ve ona göre amel ederler. Herhangi bir günah işlemezler bu husûsta Allahü teâlâdan hayâ ederler, işte onları isyan etmekten alıkoyan bu hayâlarıdır (utanmalarıdır).”
Ebû Süleymân hazretleri buyurdu ki: “Kulun Allahü teâlâdan hayâsı (utanması) tam olursa, hayrı da tam olur”
Ebû Süleymân hazretleri yine buyurdu ki: “Allahü teâlâdan hayâ etmek kalbe yerleşince, şehvetler (nefsin kötü arzuları) kalbden çıkar.”
Iyâd bin Sabit hazretleri buyurdu ki: “İnsanlardan hayâ etmeyen, Allahü teâlâdan da hayâ etmez.”
Yahyâ bin Ca’de “Bir kimsenin hayâsının az olduğunu görürsen, bil ki onun nesebi bozuktur” buyurmuştur.
Ali Rodbârî: “Her şeyin bir vâizi, nasîhatçisi vardır. Kalbin nasihatçisi de hayâdır. Mümin için en üstün hazine Allahü teâlâdan hayâ etmesidir” buyurdu.
Sırrî-yi Sekati hazretleri buyurdu ki: “Günâhları terk etmenin üç yolu vardır. Birincisi, Cehennem korkusu, ikincisi Cennet ümidi, üçüncüsü de Allahü teâlâdan hayâ etmektir.”
Bir şiirde şöyle söylenmiştir: “Eğer gecelerin akıbetinden korkmuyor ve utanmıyorsan istediğini yap, hayâ olmadıktan sonra yaşamakta ve dünyâda hayır kalmaz, insan hayâlı olduğu müddetçe, hayatı hayırlı ve bereketli olur.”
Lokman Hakîm oğluna dedi ki: “Ey oğlum! Nefsinin yapmanı istediği herhangi bir işi, insanların karşısına çıkardığında onlardan utanacak isen, bunu kalbinden çıkar. Allahü teâlâ kendisinden utanılmaya en lâyık olandır.”
