Avrupa'da uygulanan sistem geliyor: Yüksek gelirliye daha çok ceza

Doğrudan vergilerin artırılması için çalışma başlatılırken ilk uygulama trafik cezalarında olacak. Geliri düşük olana düşük, yüksek olana yüksek tutarda ceza kesilmesi öngörülürken trafik cezalarının araç bedeline endekslenmesi de gündemde.

EMRAH ÖZCAN'IN HABERİ - Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, doğrudan vergilerin artması, dolaylı vergilerin ise azalmasını desteklediğini “sistemin modernize” edilmesi gerektiğini belirterek, ekonomide birçok alanda yapısal reformlar yapılacağının müjdesini vermişti.

Kaynaklardan elde edilen bilgilere göre trafik cezaları başta olmak üzere para cezalarının gelire orantılı belirlenmesi için yeni bir çalışma yapılacak. Düzenleme ile geliri düşük olana düşük, yüksek olana yüksek tutarda ceza kesilmesi öngörülürken, trafik cezalarının araç bedeline endekslenmesi de gündemde.

Avrupa’da birçok ülke gelire oranlı ceza sistemi uyguluyor. Türkiye’de de bu sistemin hayata geçirilmesi zor değil. Kırmızı ışıkta geçen ya da hız ihlali yapan 500 bin liralık bir aracın sahibi de 5 milyonluk aracın sahibi de yaklaşık 1.000 TL para cezası ödüyor. Bu da cezaların caydırıcılığında tartışmalara yol açıyor. Aynı şekilde, küçük bir işletme ile büyük ölçekli bir işletme vergi usul cezasında aynı cezayı alıyor. Bu gibi alanlarda yapısal reformlar yapılarak bunların önüne geçilebilir.

121 BİN AVRO TRAFİK CEZASI

Finlandiya, İngiltere ve İsviçre’nin aralarında bulunduğu birçok Avrupa ülkesinde cezalar, ihlali yapan kişinin gelir durumuna göre belirleniyor. Örneğin İngiltere’de otoyolda hız sınırını aşan bir kişiye, haftalık gelirinin 1,5 katı tutarında ceza yazılabiliyor. Finlandiya’da geçtiğimiz aylarda iş adamı Anders Wiklof’a, 50 kilometre hız sınırı bulunan yolda 82 kilometre hızla gittiği için yaklaşık 121 bin avro trafik cezası yazıldı. Wiklof’a 2013’te 95 bin, 2018’de ise 63 bin 680 avro para cezası kesilmişti.

BANKA HESAPLARINA BAKILIYOR

Yine Finlandiya’da 2015 yılında hız limitinin saatte 80 kilometre olduğu yolda 103 kilometre hızla giden Reima Kuisla adlı iş adamı 54 bin avro para cezasına çarptırıldı. Cezanın yüksek olmasının sebebi, Finlandiya’da trafik cezalarının kişilerin gelirine göre kesilmesi. Kuisla’nın banka hesabında 6,5 milyon avro olduğu tespit edilmişti.

İsviçre’de 2021 yılında yaklaşık 12 milyon avro mal varlığı olan ve adı açıklanmayan milyoner iş kadınına Wollerau köyü yakınlarından aracıyla geçtiği sırada hız sınırını 43 kilometre aştığı için 370 bin avro para cezası kesildi. Sürücü cezaya itiraz edince 175 bin avroya düşürüldü. Daha önce de hız sınırını aşan sürücünün, ertelenmiş 2 para cezası daha bulunduğu için mahkeme, toplamda 192 bin 825 avro ödemesine hükmetti.

YILDIZ FUTBOLCULARA REKOR CEZA

İspanya Millî Takımı'nın yıldız futbolcusu Gerard Pique “Trafik güvenliğini tehdit” suçundan 2018 yılında 48 bin avro para cezası aldı. Yıldız futbolcu, daha önce de Barselona kentinde gece geç saatlerde arabasına ceza kesmeye çalışan polis memurlarına karşı geldiği için 10 bin 500 avro para cezası ödemişti. Almanya’da rutin kontrolde, ehliyetsiz araç kullandığı tespit edilen yıldız futbolcu Marco Reus, 2020 yılında 540 bin avro para cezasına çarptırıldı. Almanya’da da trafik cezaları kişinin gelirine göre hesaplanıyor. Reus o zamanlar ayda 180 bin avro, günlük 6 bin avro kazanıyordu. Yine Alman futbolcu Michael Ballack, 2012 yılında saatte 211 kilometre hızla araba kullanmaktan İspanya’da tutuklandı, yol güvenliğini tehdit ettiği gerekçesiyle tutuklanan ve hâkim karşısına çıkarılan Ballack, yüklü miktarda kefaletle serbest bırakıldı.

MUHALEFET PARTİLERİ DESTEK VERİYOR

2018 yılının Aralık ayında TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda muhalefet partilerin milletvekilleri, trafik cezaları başta olmak üzere para cezalarının gelire orantılı belirlenmesini istemiş, geliri düşük olana düşük, yüksek olana yüksek tutarda ceza kesilmesi önerisinde bulunmuştu. Komisyon üyesi Mehmet Muş “Değerlendirilebilir” diyerek öneriye sıcak bakmıştı. Muş, şu ifadeleri kullanmıştı: Ulaşmak istediğimiz noktada bunlar değerlendirilebilecek öneriler, kıymetli bulduğumu ifade etmek isterim. Yani geliri 2 bin lira olan kişinin kırmızı ışıkta ödeyeceği ceza 108 liraysa geliri 20 bin lira olan ona göre ödesin. Buna hiçbir itirazım yok. TBMM olarak çalışalım, üzerinde müzakere edelim, uygulama konusundaki, uygulamadaki zorlukları ya da uygulamadaki kabiliyetimizi ilgili kolluk kuvveti getirsin, tartışalım üzerinde. Ben buna hiçbir zaman itiraz etmem ve makul olduğunu da söylerim.