Ankara ŞİÖ ile artık daha yakın

Kazakistan'ın başkenti Almatı'da düzenlenen törenle Türkiye'nin ŞİÖ işbirliğine ilişkin unsurları içeren mutabakat belgesi imzalandı. Törene katılan Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, ŞİÖ ile imzalanan mutabakat belgesinin hem bir "ortak kader" beyanı hem de Türkiye ile örgütün "el ele ve omuz omuza yürüyeceği uzun bir yolun başlangıcı" olduğuna vurgu yaptı

Türkiye'nin Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ile işbirliğine yönelik imzaladığı mutabakat zaptı, ortak tarih, kültür ve din bağı olan bölgeyle işbirliğini daha da önemli hale getirdi. Türkiye'nin ŞİÖ'nün parçası olmasıyla hem ikili hem de çok taraflı olarak üye ülkelerle ilişkileri geliştirip derinleştirmek için yeni bir fırsat oluştuğu belirtiliyor. Kazakistan'ın başkenti Almatı'da düzenlenen törenle Türkiye'nin ŞİÖ işbirliğine ilişkin unsurları içeren mutabakat belgesi imzalandı. Törene katılan Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, ŞİÖ ile imzalanan mutabakat belgesinin hem bir "ortak kader" beyanı hem de Türkiye ile örgütün "el ele ve omuz omuza yürüyeceği uzun bir yolun başlangıcı" olduğuna vurgu yapmıştı. Asya'da güven, istikrar ve ilerlemenin hedeflendiği bir oluşum hükmünde kabul edilen ŞİÖ, Türkiye için Asya'da istikrar ve güvenin öncelik olması, üye ülkelerin coğrafyası, tarihi, kültürel ve dini bağlarının bulunması, elde edilen "diyalog ortaklığı" statüsünü daha da önemli hala getiriyor. Ayrıca Türkiye ve ŞİÖ arasında uluslararası terörün ortadan kalkması yönünde gösterilen irade gibi birçok ortak nokta bulunuyor. Yetkililer "Diyalog Ortağı" kavramının altının nasıl doldurulacağının, o ülkelerin kabiliyetiyle doğru orantılı olduğunu kaydediyor. Bu çerçevede Türkiye'nin NATO ve diğer uluslararası örgütlerdeki oynadığı rolün ŞİÖ'ye büyük katkılar yapacağının göstergesi olduğu ifade edilirken, ŞİÖ'nün de bunu görmezden gelemeyeceği belirtiliyor. Örgüte, Türkiye'nin katılımıyla ekonomi ve ulaşım başta olmak üzere birçok alanda işbirliği imkanı doğacağı, bu anlamda örgütün dünya algısındaki askeri yönünden çok, ekonomik potansiyeli ve gücüne dikkat çekiliyor.

-7.67 trilyon dolarlık potansiyel-

Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ), Çin ve Rusya gibi iki etkili ülkenin başı çektiği bir örgüt olarak Avrasya coğrafyasında varlığını sürekli yükseltiyor. Resmi olarak 2001'de kurulan ŞİÖ, Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan'ın aralarında bulunduğu altı asil üye ülkeden oluşuyor. ŞİÖ'de, Hindistan, Pakistan, İran, Moğolistan ve Afganistan ise gözlemci üye statüsünde bulunuyor. Örgütün diyalog ortağı ülkeleri ise Belarus, Türkiye ve Sri Lanka. ŞİÖ üye ülkelerinin kapsadığı alan 37 milyon kilometrekare ile Avrasya'nın yüzde 74'ünü kapsıyor. Üye ülkelerin toplam nüfusu 2,7 milyar ve dünya nüfusunun yüzde 40'ını oluşturuyor. Daimi üye ülkelerin 2011'deki gayri safi yurtiçi hasılası toplamda 7,67 trilyon ABD doları civarında ve bu rakam dünya ekonomisinin sekizde birine tekabül ediyor. ŞİÖ'nün ilk kurulduğu yıl olan 2001'de 12 milyar dolarlık ticaret hacmi, 2012'de 84 milyar dolara ulaşmış durumda. ŞİÖ'nün dünyadaki çatı örgütlerden daha farklı bir örgüt yapısı bulunuyor ve belirli bir ihtisas alanında değil, birçok alanda çalışmalar yapıyor. Askeri olarak üye ülkeler belli aralıklarla askeri eğitim ve anti-terör içerikli tatbikatlar düzenliyor, ancak yapının ekonomik ve ticari işbirliği de bulunuyor. Örgütün en çok gündeme getirdiği ve söylemi haline gelen unsur ise "Asya'da güven ve istikrar" önceliğiyle birlikte bölgesel ekonomik kalkınmanın da desteklenmesi hedefleniyor. Özellikle geçen yıl Pekin'de yapılan liderler zirvesiyle birlikte askeri karar ve hedeflerden çok enerji, ulaşım, tarım, ileri teknoloji gibi alanlarda ikili ve çoklu projeler uygulanması yönünde karar alınmıştı. Bu anlamda üye ülkeler ekonomik işbirliğinin artırılması yönündeki iradelerini ortaya koyarak, birliğin kalkınma öncelikli bir yapıya büründüğünü göstermeye çalışmıştı. Son zirveyle birlikte örgütün dominant unsurlarından olan ve dünyanın ikinci ekonomisi konumundaki Çin, örgüte ekonomik kalkınması için üye ülkelere 10 yılda 10 milyar ABD doları kredi vereceğini taahhüt ederek, ekonomik işbirliği iradesini ortaya koymuştu. ŞİÖ'nün yapı olarak çok boyutlu olması yetkililer tarafından "Bu çok boyutluluk Türkiye'nin dış politikasıyla büyük bir uyum gösteriyor" şeklinde değerlendiriliyor.

Doğu'nun NATO'su eleştirileri

Örgütün kuruluşundan bu yana askeri tatbikat ve eğitimlerle gündeme gelmesi özellikle Batı'da büyük endişelere neden olmuş, Pekin ve Moskova gibi iki askeri gücün de örgütün temel unsurları olması hasebiyle "Doğu'nun NATO'su olacak" yönünde söylentilere sebep olmuştu. Bu söylemlerin ardından örgütün Pekin'de yapılan son liderler zirvesinde Çin, "ŞİÖ'nün kesinlikle hiç bir ülkeye karşı faaliyet yürütmediğini ve misyonu gereği dünya barışını hedef alan bir çizgide güvenli adımlar attığını" kaydetmişti. ŞİÖ'nün etkin ülkelerinden Çin, örgütün askeri ya da siyasi bir güce dönüşmesinin söz konusu olmadığını vurgulamıştı. Örgütün askeri ortaklıklarının yanında son yıllarda aldığı ekonomik kararlar ve hedefleri de dikkati çekiyor. Örgüt son olarak Pekin'de yapılan liderler zirvesinde gündemine Uluslararası Kalkınma Bankası kurma hedefini almıştı. Zira örgüt Asya'da güven ve istikrar temelinde uyuşturucu ve insan kaçakçılığından, terörle mücadeleye kadar birçok alanda işbirliği yaparken, geniş hinterlandı ve nüfusuyla birçok alanda işbirliğine açık bir tutum sergiliyor.