Tezhip sanatı minyatürün temel taşı

İstanbul’un güzelliklerinin masalsı hâliyle bırakma isteğini yansıttığı tarihî ve mimari kompozisyonlarıyla ünlenen yeni nesil minyatür sanatçılarından Elif Nurcihan Gülen, Türk klasik sanatlarının iç içe olduğunu vurguluyor.

Millî saraylar Klasik Sanatlar Eğitim Merkezi’nde dört yıl Nilüfer Kurfeyz ve Selim Sağlam’dan tezhip, üç yıl Taner Alakuş ve Raif Aydın’dan minyatür eğitimi almış. Gülen, minyatür için tezhip sanatının altyapı olarak önemli olduğunu belirterek, “Tezhip aslında tüm süsleme sanatlarının temel taşını oluşturuyor. Tezhipteki motif, teknik, desen, kompozisyon, renk bilgisi minyatür sanatını icrada gerekli. Minyatürün bezemesindeki her türlü detayda tezhipten yaralanılır. Mesela bir kıyafetin kumaş deseninde veya mimaride taş oymalarında kullanılan bir Rumi motifini nakşedebilmek için tezhip altyapısı gerekiyor. Aksi takdirde ‘benzetmekten’ öteye gidilemiyor. Türk sanatçıların minyatür eserlerindeki detaycılık ve ince fırça işçiliği tüm dünyada hayranlık uyandırıyor. Öyle ki, Cezayir’de düzenlenen Tezhip ve Minyatür Uluslararası Kültür Festivali’nde eserlerimiz saatlerce büyüteçle incelendi. Bir Türk sanatçı olarak gurur verici” diyor.
Kültür Bakanlığı’nın, belediyelerin ve özel kurumların düzenlediği yarışmaların minyatür sanatına yoğunlaşmaya teşvik ettiğini söyleyen Gülen, minyatür sanatının artık daha ulaşılabilir olduğunu vurguladı. Üniversitelerde ilgili bölümlerin artması, yerel yönetimlerin eğitim faaliyetleriyle insanlara imkân ve alan sağlamasıyla minyatür sanatın artık daha ulaşılabilir olduğunu, ilginin de giderek arttığını belirtti.

Minyatür nasıl yapılır?

Nakkaş denen minyatürcü bir tabaka has kâğıdı (sırf pamuktan yapılmış kağıt) bir mermerin üzerine yayarak parlak bir cisimle (mermer fildişi) sürte sürte düzleyip parlatır. Önce yapacağı şekillerin sınırlarını kâğıt üzerinde hafifçe belirterek taslaklarını yapar; bunun için birkaç kedi veya samur kılından yapılmış fırça kullanır. Bu şekilde yapılan taslaklar üzerinde kolayca düzeltme yapılabilir. Taslaklar tamamlandıktan sonra çini mürekkebiyle sınır çizgilerine son biçimi verilir. Sonra çizgiler arasında kalan yerler kalınca bir fırçayla uygun renklerle düz boyanır. Daha sonra mürekkeple kenar çizgileri bir kere daha elden geçirilir.