'Halep Türk şehridir'

Arşivlerdeki 250 binden fazla belgeyi tarayarak “Halep” adlı kitabı yayımlayan Araştırmacı-yazar Sağlamçubukçu “Eski fotoğraflardaki Halep Kalesi’ni bile Antep Kalesi zannediyorsunuz, o kadar benziyorlar, iki akraba şehir gibi” dedi.

Gaziantep’in Şahinbey ilçesindeki Millî Mücalede Müzesi bu sıralar çok önemli bir sergiye ev sahipliği yapıyor. Etkinliğin ismi Osmanlı Belgelerinde Halep. Sergi, 400 yıl Osmanlı hâkimiyetinde kalan kardeş şehir Halep’in mazisine, bölgedeki önemine ve bugünkü Türkiye’nin uyguladığı Suriye politikasının arka planına ışık tutuyor. Etkinlik çerçevesinde bir de kitap hazırlandı. Etkinlikte, kitabın editörü ve serginin küratörü Osmanlı Tarihi Araştırmacısı Süreyya Atilla Sağlamçubukçu, çarpıcı açıklamalarda bulundu.
Çalışma için Osmanlı arşivinde 250 binin üzerinde belge taraması yaptıklarını söyleyen Sağlamçubukçu, çok dikkat çeken kayıtlara ulaştıklarını belirtti. Sağlamçubukçu, şunları anlattı:
Halep, Osmanlı döneminde bir vilayetti. Gaziantep kazasıydı. Malatya’dan Şanlıurfa’ya, Gazintep’ten Antakya’ya kadar bütün havali, buraya coğrafi olarak ‘kumluk’ derdi. Buraların coğrafi özellikleri aynı. Bu fizikî benzerlik, inanç ve kültür yapılarıyla da bire bir örtüşüyor. Mezhep çeşitliliği, ırki özellikler, yeme içme, gelenek görenek aynı. Bu çok enteresan bir şey. Halep’teki kalenin aynısı Antep’te de var. Eski yerleşim fotoğraflarına bakınca burasının Antep mi yoksa Halep mi olduğunu ayırt edemiyorsun. 100 yıl önce, aynı devlete bağlı, yan yana kurulmuş iki akraba şehirdi. Sonra araya sınır girdi.

TÜRK İSİMLERİNİ SİLDİLER
Baas rejiminin geçmişin izini silmek için yer isimleri değiştirdiğini gördüklerini ifade eden Sağlamçubukçu “Belgeleri tararken krokiler, şehir planları, haritalar ve eski Halep fotoğrafları bulduk. Yerleşim yerlerinin her birini tek tek çıkardık. Türk nüfusunun kanıtlarını ortaya döktük. Bölge Osmanlının elinden çıktıktan sonra yer isimlerin yarıdan fazlası değiştirilmiş. Elimizdeki belgeler ve Osmanlı arşivindeki kaynaklar, bugün yangın yerine dönen Halep’in yeniden yapılanmasında rehberlik edecek.

Yer isimlerini değiştirdiler
Baas rejiminin geçmişin izini silmek için yer isimleri değiştirdiğini gördüklerini ifade eden Sağlamçubukçu “Belgeleri tararken krokiler, şehir planları, haritalar ve eski Halep fotoğrafları bulduk. Yerleşim yerlerinin her birini tek tek çıkardık. Türk nüfusunun kanıtlarını ortaya döktük. Bölge Osmanlının elinden çıktıktan sonra yer isimlerin yarıdan fazlası değiştirilmiş. Elimizdeki belgeler ve Osmanlı arşivindeki kaynaklar, bugün yangın yerine dönen Halep’in yeniden yapılanmasında rehberlik edecek. Ki bu belgelerin uluslararası hukukta geçerliliği var. Kimse bir şey söyleyemez” dedi.
Abdülhamid Han’ın ‘Hicaz Demir Yolu’ projesi Halep’ten geçiyor. Halep, bir ticaret merkeziydi ve ‘Türkmen bölgesi’ olarak biliniyordu. Ama Türkmenler göçebeydi. Yılın en fazla 3,5 ayı şehirde kalıyor, diğer aylarda Urfa’dan Antakya’ya, Sivas’a kadar uzanıp hayvancılık yapıyorlardı. Onun için ticarette Araplar ve Kürtler söz sahibiydi.