Ali Kuşçu kimdir? Mehmed Fetihler Sultanı dizisiyle gündeme geldi
TRT 1'in popüler dizisi Mehmed Fetihler Sultanı, 67. bölümüyle izleyici karşısına çıkmaya hazırlanıyor. Bilimsel çalışmalarıyla tanınan Ali Kuşçu karakterini Özbek oyuncu Javohir Zokirov'ın üstleneceği bilgisi verildi. Bu gelişmeyle birlikte "Ali Kuşçu kimdir?" sorusu gündeme geldi.
Başrollünde Serkan Çayaoğlu'nun yer aldığı Mehmed: Fetihler Sultanı dizisinin yeni bölümünde, hikayeye astronom, matematikçi, fizikçi, filozof ve dil bilimci bir karakter dahil oluyor. Yapımda Özbek oyuncu Javohir Zokirov'un oynayacağı Ali Kuşçu karakterinin ekrana gelmesiyle beraber, Osmanlı İmparatorluğu döneminde yaşamış olan bu isim izleyiciler tarafından araştırılmaya başlandı.
ALİ KUŞÇU KİMDİR?
Asıl ismi "Alaeddin Ali" olan Ali Kuşçu'nun, doğum yeri ve tarihi hakkında net bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak 15'inci yüzyıl başlarında Özbekistan'ın Semerkant şehrinde dünyaya geldiği tahmin ediliyor. Babası, Uluğ Bey'in doğancıbaşısı olduğu için "kuşçu" lakabıyla anılıyordu. Timurlular devrinde Semerkant'ta yetişti ve daha sonra Osmanlı Devleti'nde büyük bir ün kazandı.
Uluğ Bey, Kuşçu'ya babası aracılığıyla ya da aslen Bursalı olan ve tahsil için Maveraünnehir'e giden Kadızade-i Rumi aracılığıyla ders verdi. Kuşçu, matematik ve astronomi alanındaki temel bilgileri Semerkant'ta Uluğ Bey, Kadızade-i Rumi ve Gıyaseddin Cemşid'den aldı.
Ali Kuşçu Nasirüddin-i Tusi'nin "Tecridü'l-kelam" adlı eseriyle şerhini de okuma fırsatı elde etti. Daha sonra Tusi'nin eserini "Şerhu't-Tecrid" adıyla şerhederek, Ebu Said Han'a takdim etti.
Kirman'da kaleme aldığı "Hallü eşkali'l-kamer" adlı risalesiyle, Ulu Bey'in takdirini kazanan Kuşçu, Semerkand Gözlemevi'nin müdürü olan Kadızade-i Rumi'nin ölümü üzerine gözlemevinin başına geçti ve "Uluğ Bey Zici"nin tamamlanmasında yardımcı oldu.
Ali Kuşçu'nun, Uluğ Bey tarafından ilmini ilerletmek adına Çin'e gönderildiği, dönüşünde de dünyanın yüz ölçümünü ve meridyeni hesap ettiği biliniyor.
Fatih Sultan Mehmet, 1473'te Uzun Hasan üzerine yaptığı seferde yanında götürdüğü Ali Kuşçu'yu, dönüşte Ayasofya Medresesi'ne müderris tayin etti. İstanbul'da astronomi ve matematik alanındaki çalışmalara canlılık getiren Ali Kuşçu'nun derslerini ilim adamlarının dahi takip ettiği biliniyor.
Ali Kuşçu'nun Astronomi, Matematik, Kelâm ve Fıkıh, Mekanik ve Dil ve Belagat alanlarında birçok eserleri vardır. Özellikle Kuşçu'nun "Astronomi-Matematik" alanında "Risale fi'l-heye", "Risale fi'l-hisab", "Er-Risaletü'l-fethiyye", "Er-Risaletü'l-Muhammediyye", "Şerh-i Zic-i Ulug Beg" ve Şerhu't-Tuhfeti'ş-şahiyye"; "Kelam ve Usul-i Fıkıh" alanında "Eş-Şerhu'l-cedid ale't-Tecrid" ve "Haşiye ale't-Telvih"; "Dil-Gramer" alanında ise "Şerhu'r-Risaleti'l-vaziyye", "Risale fi vazi'l-müfredat", "Unküdü'z-zevahir", "Şerhu'ş-Şafiye li'bni'l-Hacib", "Faide li-tahkiki lami't-tarif", "Risale Ma ene kultü" ve "Risale fi'l-hamd" adlı eserleri bulunmaktadır.
