Yıldız albümleri müzede sergilensin

Sultan Abdülhamid’in yadigârı olan Yıldız fotoğraf albümleri Millî Saraylarca dijital ortama aktarılıyor. Tarihçilerse Nadir Eserler Kütüphanesinde bulunan eserlerin, restore edilerek bir müzede sergilenmesi gerektiğini söylüyor.

MURAT ÖZTEKİN

Kendisi de bir sanatçı olan Sultan Abdülhamid, fotoğrafa büyük alaka duyuyordu. Bu yüzden yeni kameraları Osmanlı topraklarına getirtiyor, Abdullah Biraderler gibi isimlere, başta İstanbul olmak üzere bütün ‘Mülk-ü İslam’ı ve dünyayı fotoğraflatıyordu. Bu çalışmalar ve Sultan’a verilen hediyeler sayesinde yaklaşık 36 bin 585 adet eserden müteşekkil fotoğraf albümleri meydana geldi. Adına da “Yıldız Albümleri” denildi.
Şimdi yakutlarla zebercetlerle bezeli sandukalar açılıyor, Sultan Abdülhamid’in yadigâr bıraktığı o enstantaneler gün yüzüne çıkarılıyor. Büyük kısmı İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesinde muhafaza edilen Yıldız albümleri, Millî Saraylar tarafından dijital ortama aktarılıyor. TBMM Başkanlığı ve İstanbul Üniversitesi arasında imzalanan bir protokol ile şubat ayında başlayan çalışmada, şimdiye kadar eserlerin %70’ı dijital ortama aktarıldı. 2019 bitmeden tamamlanacak çalışma sonrasında o yılları bugünlere taşıyacak birçok kareye, internet üzerinden erişilebilecek. Biz de Nadir Eserler Kütüphanesine girerek yapılan çalışmaları yerinde inceledik...

AZ FOTOĞRAF ÇEKİLMİŞ AMA…
Ortaya çıkışından itibaren fotoğrafçılığa Osmanlıda rağbet gösterildiğini söyleyen İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Müdiresi Yasemen Akçay “O yıllarda meydana getirilen Yıldız albümleri çok mühim. Sultan Abdülhamid, çeşitli sanatçılara bizzat emir vererek fotoğraflar çektirmiş. Padişah, Osmanlı coğrafyasında olup bitenlerden malumat sahibi olmak için bu usulü kullanmış. Bunların yanı sıra Sultan’a yerli ve yabancı bürokratlar tarafından fotoğraf albümleri de arz ve hediye edilmiş. Abdülhamid Han, çok az fotoğraf çektirmiş. Ancak fotoğraf sanatına önem vermiş. Karakter tahlilinde mahir olan Sultan, fotoğraflar yoluyla da bunu yaparmış. Mesela sık sık suçlu fotoğraflarını incelermiş” ifadelerini kullanıyor.

İTTİHATÇI YAĞMASI
Akçay, şu an Nadir Eserler Kütüphanesinde muhafaza edilen Yıldız albümlerinin, İttihatçıların Yıldız yağmasından kütüphaneci Sabri Kalkandelen’in çabaları sayesinde kurtarılabildiğini söylüyor. Yasemen Akçay “Yıldız Sarayı’nda altın akçe arayan İttihatçı yağmacılar, Allah’tan kitaba ve fotoğrafa değer vermiyorlarmış. Böylece bu albümler günümüze ulaşmış” şeklinde konuşuyor.

RESTORASYON GÖRMELERİ ŞART
Fotoğraf albümlerinin geçmiş yıllarda zarar gördüğünü kaydeden Yasemen Akçay “Albümler şu an uygun şartlarda muhafaza ediliyor ama eserlerin restore edilmesi şart. Burada oldukça değerli bir arşiv var” diyor.
Nadir Eserler Kütüphanesinde modern şartlarda muhafaza edilen Yıldız albümleri, önceki yıllarda çok zarar görmüş. Bazı albümleri kurtlar yemiş, bazı albümlerin ciltleri dökülmüş, kısmen mantar da oluşmuş.

MEMLEKETİN HER YERİ FOTOĞRAFLANDI
Tarihçiler, Yıldız albümlerinin bir müzede sergilenmesi gerektiğini söylüyor. Tarih yazarımız Prof. Dr. Ekrem Buğra Ekinci “Sultan Abdülhamid, fotoğrafçılığın ehemmiyetini bilen bir şahsiyet olarak hem vazifelilerin fotoğraflarını çektirmiş hem de memleketin dört bir yanını fotoğraflatmış. Bu fotoğraf albümlerinden, 100-150 sene evvelki Osmanlı Devleti’nin hâlini öğreniyoruz. Bu, Sultan Abdülhamid’in yaptığı en mühim hizmetlerden bir tanesi. Sultan’ın teknolojiye verdiği ehemmiyeti göstermesi cihetiyle de dikkate değer. Albümlerin müzede teşhir edilmesi, Sultan’ın hizmetlerine dikkati çekecektir. Ancak bunun Sultan Abdülhamid’in yaşadığı mekânlardan birinde yapılması daha münasip olur kanaatindeyim” diyor. Tarih profesörü Necmettin Alkan da “Yıldız albümleri Sultan Hamid’in istihdam ettiği fotoğrafçıların çektiği binlerce fotoğraftan meydana geliyor. Osmanlı topraklarının birçok yerindeki şehir manzaraları, mimari eserler ve insanlar fotoğraflanmış. O devirdeki Osmanlının görsel olarak günümüze taşınması bakımından mühim eserler. Aralarında son derece orijinal fotoğraflar var. Eserlerin sergiye taşınması çok isabetli olacaktır” şeklinde konuşuyor.