Ayak bileğinizde sık sık çorap izi oluşuyorsa hemen doktora gidin: Ciddi bir sağlık sorununun habercisi olabilir

Gün boyunca giyilen çorapları çıkardığınızda lastik izlerini görmenin oldukça normal olduğunu düşünebilirsiniz. Ancak dikkat! Bu çorap izleri varisin habercisi olabilir. En yaygın sağlık problemlerinden biri olan varis, tedavi edilmediğinde ciddi bir damar hastalığına dönüşebilir. Peki, varis neden olur, nasıl geçer? Tedavi edilmezse yaşamı tehdit edecek boyuta gelebilen varisler ile ilgili merak edilenleri Kalp ve Damar Cerrahı Prof Dr Semih Barlas cevapladı.

Varisin görülme sıklığı günden güne artarken varis neden olur, varisten korunmak mümkün mü, varis oluşumunu engellemek için ne yapılmalı gibi sorular sıklıkla arananlar listesine girdi. Kalp ve Damar Cerrahı Prof Dr. Semih Barlas varisi önlemekten tedavisine kadar tüm merak edilenler hakkında bilgi verdi.

VARİS NEDİR?

Bacak venlerinin içindeki kapakların bozulup geri kaçırmaları,'Kronik Venöz Hastalık-CVD' denen bir damar hastalığını doğurur. Bu hastalık, önce bacaklarda 1-5mm çapında istenmeyen damarların oluşumuna yol açar. Ardından da ayak bileklerinde çorap izinin belirgin olarak kendini göstermesi; kızarıklık-kahverengi-beyaz renk değişiklikleri; yaraların gelişimi ile 'Kronik Venöz Yetersizlik-CVI' denilen ileri safhaya ulaşır. Bu süreçte görülen tüm belirtilere genel olarak 'Varis' adı verilir.

VARİS GENETİK BİR HASTALIK MIDIR?

Variste genetik faktörler çok önemli ama sadece genetik faktörler değil yaşam koşulları da varis oluşumunda etkilidir. İstatistikler gösteriyor ki anne babasında varis olmayan bireylerin bacaklarında varis oluşma oranı % 20 civarında. Ailede yani anne babada varis görüldüğü zaman bu oran artıyor. Ebeveynlerin sadece birinde varis sorunu varsa onların kız çocuklarında görülme oranı %60, erkek çocuklarında görülme oranı %20 olarak dikkat çekiyor. Şayet anne babanın her ikisinde de varis varsa çocuklarında cinsiyetinden bağımsız olarak %90 oranında aynı sorun ortaya çıkıyor.

VARİS HANGİ YAŞ GRUBUNDA DAHA ÇOK GÖRÜLÜR?

Bu bir yaşlı hastalığı değil. Çocuk yaşlarda da varis görülebiliyor. Ancak oran verecek olursak 50 yaşın altındaki bireylerde varis görülme oranı %25, 60 yaşın üzerinde varis görülme oranı ise % 46 civarında.

HASTALIĞIN TANISI NASIL KONMALI?

Alanında uzmanlaşmış bir kalp damar cerrahı tarafından hastanın yakınmaları sorgulanmalı, muayenesi gerçekleştirilmelidir.

Hastalığın şiddetini (hafif-orta-ileri) ve hangi damarlardan kaynaklandığını net olarak belirlemek için 'venöz ultrasonografi-doppler' incelemesi, yatarak ve ayaktayken yapılmalıdır.

Altta yatan orta-ileri sorun varsa, açıklığa kavuşturmadan ve onların tedavisine öncelik vermeden sadece bacaklarda görsel olarak farkedilen damarların ortadan kaldırılması, eksik tedaviyi doğurur.

HANGİ DURUMLARDA AMELİYAT GEREKLİ?

Bacaklarınızda aşağıdakilerden bir veya birkaç tanesi var ise varislerinizde tıbbi tedavi gerekir:

a) Damar belirginleşmeleri: Bacaklarda 5mm veya daha kalın, spagetti makarna gibi görüntü veren, kıvrıntılı ve her an içlerinde pıhtı oluşabilecek damarlarlar gelişmiş olabilir.

b) Bacak ağrısı: Kötü kan dolaşımı, komşu yapı ve organları bozabilir. Sabahtan akşama doğru artan; ayak tabanından bacağa yayılan; hareketsizken, özellikle de gece yatağa girince 'bacakları oynatma, yorgandan dışarı çıkartma arzusu' şeklinde kendini gösteren bacak ağrılarını doğurabilir.

c) Bacak şişliği: Kötü dolaşımın başka bir göstergesidir. Bacaklardaki kirli kanın kalbe ve akciğerlere temizlenmek üzere pompalanma işinde sorun oluştuğunda görülür. Diz altında, daha da sık olarak bileklerde görülür. 'Çorap izinin kalması' ilk alarm çanı olabilir.

d) Cilt değişiklikleri: Bacaklardaki varisler kendi hallerine tedavi edilmeden bırakıldıklarında ve hastalığın ilerlediği durumlarda karşımıza çıkar. Bunlar, bileğe yakın bölgede, kaşıntılı kızarıklıklar, kahverengiye çalan renk değişiklikleri, 2-3 ay geçmeyen yaralar şeklinde kendini gösterebilir.

VARİSİ ÖNLEMENİN YOLLARI VAR MI?

Varisi 'önleyici' hiçbir yöntem yoktur. Zira ister yaşam-çalışma koşullarımız, ister gebelik gibi mükemmel bir olay, isterse bazı hastalıklar veya kullanımı kaçınılmaz olan bazı ilaçlar hayatımızın bir parçası olacaktır. Hepsinden önemlisi, aileden olan genetik geçiş en somut nedendir. Venöz yetmezlik ve varisler, bir ileri yaş hastalığı değildir. Çocukluktan yaşlılığa her dönemde görülebilirler. Sürekli topuklu ayakkabı, dar pantalon giymekten, uzun süreli güneş banyoları-sıcaktan kaçınmak; 'anneanne çorabı' diye bilinen eski varis çoraplarının yerine geliştirilen, kolay giyilebilen, bacağın havalanmasını bozmayan, estetik görünümlü 'kademeli basınçlı çorapları' kullanmak, sorunun karşımıza daha geç dönemde çıkmasını sağlayabilir.

VARİS TEDAVİSİNDEKİ SON YENİLİKLER NELER?

EVTA yöntemi şu an hastaya konforlu bir tedavi seçeneği sunuyor. İster radyofrekans isterse lazer enerjisi kullanılsın, ‘ince plastik boru’ olarak tanımlanabilecek bir kateter aracılığı ile varis gelişmiş hasta ven’in (toplardamar) içine ‘cerrahi dışı yöntemle’ ısı uygulanmaktadır. Dikiş gerektiren hiçbir kesi yapılmamaktadır. Görüntüleme altında hedefe yöneltilen ısı, ven duvarını etkilemekte, damar büzüşüp kendi üzerine kapanmaktadır. Devre dışında kalan bu damar, vücut tarafından 8-12 ay içinde emilip yok olmaktadır. Girişim yaklaşık 9-17 dakika sürmektedir. Yöntemin başarısı % 80-90 arasında değişmektedir.