BM İnsani Gelişme Endeksi raporunda Türkiye'nin sıralaması dikkat çekti

Türkiye endeks sıralamasındaki en yüksek kategori olan "çok yüksek insani gelişme" kategorisine üst üste üçüncü kez girdi. 191 ülkenin yer aldığı listede Türkiye 48. sıraya yerleşti.

BM Kalkınma Programı (UNDP), "Belirsiz Zamanlar, Huzursuz Yaşamlar: Dönüşen Dünyada Geleceğimizi Şekillendirmek" başlıklı 2022 İnsani Gelişme Raporu'nu açıkladı. Türkiye, raporda endeks sıralamasındaki en yüksek kategori olan "çok yüksek insani gelişme" kategorisine üst üste üçüncü kez girdi ve bu yıl 191 ülke arasında 48. sıraya yerleşti.

Uzun ve sağlıklı yaşam, bilgiye erişim ve insana yakışır yaşam standardını temel alan rapora göre, 1990 ile 2021 yılları arasında Türkiye'de insani gelişim endeksinin her üç boyutunda da ilerleme görüldü.

Bu dönemde Türkiye'de yaşam süresi 8,3 yıl, ortalama öğrenim süresi 4,2 yıl ve öğrenim süresi 9,3 yıl arttı. Kişi başına düşen gayrisafi milli hasıla (GSMH) ise aynı dönemde yaklaşık yüzde 139 artış gösterdi. Toplumsal cinsiyet eşitliğinde erkeklerin insani gelişme seviyelerinden yararlanma oranı kadınlara göre daha yüksek olurken, Türkiye bu kategoride 170 ülke arasında 65. sıraya geriledi.

SON 2 YILDA İNSANİ GELİŞİM GERİLEDİ

Dünyanın krizden krize savrulduğu, karşı karşıya kaldığı sorunlarla başa çıkamadığı ve rotada keskin bir değişiklik olmazsa daha fazla yoksunluk ve adaletsizliğe sürükleneceği uyarısının yer aldığı raporda, Kovid-19 salgını, Rusya- Ukrayna Savaşı ve yaşanan küresel krizler nedeniyle son 2 yılda insani gelişme endeksinin küresel boyutta gerilediğine işaret edildi.

Son 32 yılda ilk kez insani gelişme endeksinde peş peşe iki yıl küresel çapta gerileme yaşandı. İnsani gelişme, 2016 yılı düzeyine gerileyerek Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri doğrultusunda katedilen gelişmenin büyük bölümünü tersine çevirdi. Bu tersine dönüşün evrensel boyutta olduğu belirtilen rapora göre, insani gelişim endeksi Türkiye de dahil olmak üzere ülkelerin yüzde 90'ından fazlasında 2020 ya da 2021 yılında geriledi.