Kolombiya 'abur cubur' yasasını başlattı: Yüksek vergi geliyor

Kolombiya, insanların yaşam tarzını düzenlemek ve sağlıksız yiyeceklerin tüketimini azaltmak için iddialı bir 'abur cubur' yasası çıkarıyor. Latin Amerika ülkesi, ultra işlenmiş gıdaları hedef alan sağlık vergisini dünyada ilk uygulayan ülkelerden biri olacak.

Kolombiya'da yetkililer, aşırı işlenmiş gıdaları net bir biçimde vergilendiren yasayı onayladı. Yeni yasa, sağlık uzmanları tarafından olumlu karşılandı ve bunun diğer ülkelere örnek teşkil edebileceği söyleniyor. Medyada 'abur cubur yasası' olarak tanımlanan düzenleme ile marketlerde satılan aşırı işlenmiş gıdalar (atıştırmalıklar, gazlı içecekler, pratik yemekler) daha yüksek vergiye tabi tutulacak ve satın alımı zorlaştırılarak, insanlar daha sağlıklı yiyecekler tüketmeye yönlendirilmiş olacak.

Yıllar süren kampanyalardan sonra 'abur cubur kanunu' bu ay yürürlüğe girdi ve vergiler kademeli olarak uygulamaya konulacak. Etkilenen gıdalara ek vergi yüzde 10'dan başlayacak, gelecek yıl yüzde 15'e çıkacak ve 2025'te ise yüzde 20'ye kadar ulaşacak.

Londra Imperial College Business School'da uluslararası sağlık politikası ve ekonomi profesörü Franco Sassi, yasaya ilişkin şu şekilde bir değerlendirme yaptı:

"Dünyanın dört bir yanındaki ülkeler, örneğin tütün veya şekerli içeceklere vergi uygulayarak sağlık vergileri uyguluyor ancak çok az ülke bu vergileri işlenmiş gıdalara kadar genişletiyor. Kolombiya'nın modeli daha önce gördüklerimizden daha kapsamlı ve diğer ülkelere örnek teşkil edebilir."

CİPSLER, ÇİKOLATALAR ARTIK DAHA PAHALI OLACAK

Vergi, endüstriyel olarak üretilen tüketime hazır gıdalar olarak tanımlanan ultra işlenmiş ürünlerin yanı sıra çikolata veya cips gibi tuz ve doymuş yağ oranı yüksek ürünleri de kapsıyor.

Gıda endüstrisiyle yapılan anlaşma kapsamında, bazı işlenmiş gıdalar (örneğin sosisler) vergiden hariç tutulacak.

Ortalama bir Kolombiyalı günde 12 gram tuz tüketiyor; bu, Latin Amerika'daki en yüksek oranken, dünyadaki en yüksek tüketim oranları arasında. Ülkedeki yetişkinlerin neredeyse üçte birinde yüksek tansiyon var. Diyabet gibi beslenme ve obeziteyle bağlantılı diğer hastalıklar da oldukça yaygın; diyabet kaynaklı ölümlerin üçte birinden fazlası 70'li yaşların altında meydana gelmektedir.

Kolombiya'daki tüm ölümlerin tahmini olarak yüzde 76'sı bulaşıcı olmayan hastalıklardan kaynaklanmaktadır.

Bu arada, Ekvador ve Peru'nun ardından Kolombiya, şeker veya doymuş yağ gibi sağlıksız içeriklerin yüksek olduğu gıdalara yönelik zorunlu 'sağlık etiketi' uygulamasına da geçti.