Enerji savaşı yeni dengeler kurdu! ABD ve İsrail vurdu Rusya-Çin kazandı
İran’ı vurarak bu ülkenin enerji kaynaklarını ele geçirmeyi hedeflerken, bu ülkeden petrol alan Çin’i de durdurmayı amaçlayan ABD, isteğine ulaşamadı. Çin, İran’dan petrol ithalatına devam ederken, yeni kaynakları da devreye aldı. ABD’nin bombaları sebebiyle diğer kazanan ise, petrol ihracatı artan Rusya oldu...
- İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması ve saldırı alanının yayılmasıyla petrol fiyatları 120 dolara kadar yükseldi, ancak ABD Başkanı Trump'ın açıklamalarıyla 86 dolara geriledi.
- Umman'ın önemli ihracat terminallerindeki gemilerin tahliyesi ve Irak sularındaki petrol tanklarına saldırı sonrası fiyatlar yeniden 100 doların üzerine çıktı.
- Uluslararası Enerji Ajansı'nın stratejik rezervleri piyasaya sunma kararına rağmen petrol fiyatlarındaki yükseliş devam etti.
- Basra Körfezi üreticilerinin, Kuveyt ve Suudi Arabistan'ın üretim azaltma kararı alması da fiyatları yükselten etkenler arasında yer aldı.
- İran, Hürmüz Boğazı'ndan petrol sevkiyatına devam ederken, İran petrolünün büyük alıcısı olan Çin, savaş avantajını kullanarak piyasa fiyatının altında enerji tedariği sağlıyor.
- Petrol fiyatlarının 100 doları aşması, Rusya ve Çin için stratejik fırsatlar oluştururken, Batı dünyası için arz güvenliği riskleri oluşturdu.
- Stratejik rezervlerin açılması kararı sonrasında İngiltere, ABD ve Türkiye önemli miktarda petrol rezervini piyasaya sundu.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’da İran’a karşı başlattıkları savaşın küresel etkisi her geçen gün daha da büyüyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması ve saldırı alanının yayılmasıyla hafta başında 120 dolara kadar yükselen petrolün varil fiyatı, ABD Başkanı Trump’ın savaşın sonuna gelinmiş olabileceğine dair beyanlarıyla 86 dolara kadar geriledikten sonra dün Umman’ın önemli ihracat terminallerindeki tüm gemileri tahliye etmesi ve Irak sularındaki 2 petrol tankına saldırının ardından yeniden 100 doların üzerine çıktı.
İran'ın yeni lideri Hamaney'den Hürmüz talimatı
Bu gelişmelerden sonra Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) stratejik rezervlerin piyasaya sunulması kararını açıkladıysa da yükseliş durmadı. Petrolün yükselmesinde, tankerlerin hedef alınmasının yanı sıra, Basra Körfezi üreticilerinin üretimi azaltma kararı alması, Kuveyt ve Suudi Arabistan’ın da bu yönde adım atması fiyatları daha da yükselten etkenler oldu.
Gelişmeler bu yönde devam ederken, Hürmüz Boğazı’nda artan güvenlik risklerine rağmen İran’ın petrolü akmaya devam ediyor. İran, Hürmüz’den sevkiyata devam ediyor. İran petrolünün yüzde 80’inden fazlasını alan Çin ise 28 Şubat’tan bu yana en az 11-12 milyon varil petrolü Hürmüz Boğazı’ndan geçirmiş oldu. Günlük 15-16 milyon varil petrol ihtiyacı olan Çin’in alternatif kaynakları devreye alması da, savaşın avantajını kullandığını gösteren veri olarak ortaya çıktı. Her ne kadar yükselen fiyatlardan zarar ettiği görünse de İran ile 25 yıllık 400 milyar dolarlık anlaşma yapan Çin’in piyasa fiyatının çok altında kapalı devre enerji tedariki sebebiyle avantajlı hâle geldiği de dikkat çekti.
RUSYA NASIL KAZANDI
- Petrol fiyatlarının 100 dolar barajını aşması, arz güvenliğinin sarsılması, Batı dünyası için ciddi risk oldu. Rusya ve Çin için stratejik fırsat penceresi açıldı. Rusya güçlü alternatif olunca hem Batı’nın Rus petrolüne uyguladığı tavan fiyat mekanizmasının sürdürülmesi imkânsız hâle geliyor, hem de alternatifler değer kazanıyor. Uzmanlar, Batı’nın yeniden Rusya ile iletişim kurma yolları arayabileceğini değerlendiriyor. Bu da Rusya’yı savaş ekonomisine daha fazla yatırıma yönlendiriyor. ABD ise bir taraftan savaş ve enerji maliyetleriyle meşgul olurken, iç piyasada enflasyonist baskının oluşması, Trump yönetimini zor durumda bırakacak ekonomik gelişmeler olarak da değerlendiriliyor.
- Çin dünyanın en büyük petrol ithalatçısı. Günlük ihracatı 15-16 milyon varil. Yıllık petrol ihracatı 240 milyar dolar seviyesinde. Çin’i Hindistan ve ABD izliyor.
- Avrupa Birliği (AB), petrol ihtiyacının yüzde 13’ünü Orta Doğu’dan sağlıyor. Suudi Arabistan ve Irak en kritik tedarikçileri. Şimdi Rusya’ya muhtaç olabilirler.
- Rusya, Ukrayna savaşı sebebiyle ambargo altında. Ambargo sebebiyle Rusya, belirlenen tavan fiyattan petrol satıyor. Bu tutar şu an 44 dolar seviyesinde. Rusya 5 yılda tavan fiyat sebebiyle 34 milyar avro kaybetti.
STRATEJİK REZERVLER DEVREDE
UEA kararının ardından İngiltere 13,5 milyon varil, ABD 172 milyon varil, Türkiye de 11,6 milyon varil stratejik rezervini açtı. Dünyanın günlük petrol ihtiyacı 100 milyon varil civarında.
