Körfez’in çıkış kapısı Türkiye! Hürmüz kapandı, Kızıldeniz riske girdi, petrolde yeni rota arayışları arttı

ABD ve İran arasındaki çatışmaların Hürmüz Boğazı’ndaki petrol trafiğini riske atması, gözleri Türkiye’nin enerji koridorlarına çevirdi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Irak petrolünün Ceyhan üzerinden kesintisiz akışını sağlamak maksadıyla Kerkük-Ceyhan hattının kapasitesini artırıp Basra’ya kadar uzatacak yeni bir anlaşma üzerinde çalışıyor.

Son dönemde ABD ve İran arasında artan çatışmalar ile İran’ın Körfez ülkelerini hedef alan askerî hamleleri, küresel petrol sevkiyatında ciddi güvenlik endişelerine yol açtı. Özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların durma noktasına gelmesi ve Babülmendep Boğazı’nın kapanma riski, enerji piyasalarında güvenilir alternatif güzergâh arayışını hızlandırdı.

Küresel enerji krizine karşı devreye giren Türkiye ise kendi güvenli alternatifini masaya getiriyor. Bu doğrultuda çalışmalarına hız veren Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Irak petrolünün Ceyhan üzerinden kesintisiz akışını sağlamak amacıyla düğmeye bastı. Bakanlık, Kerkük-Ceyhan hattının kapasitesini artırıp Basra’ya kadar uzatacak yeni bir anlaşma üzerinde çalışıyor. Enerji Uzmanı Dr. Zeynep Elif Yıldızel Basra-Kerkük-Ceyhan koridorunun Körfez petrolü için Hürmüz’e en güçlü alternatif olabileceğine dikkat çekerek şunları kaydetti: Basra-Ceyhan yalnızca Türkiye ile Irak arasında bir boru hattı projesi değil; Körfez ülkelerinin Hürmüz’e alternatif çıkışı, Avrupa’nın enerji güvenliği ve Türkiye’nin enerji merkezi olma projesidir. Türkiye hem güzergâh hem de kaynak çeşitliliği sağlayabilecek stratejik bir konumda bulunuyor.

Mevcut Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı’nın korunarak Basra’daki petrol sahalarına kadar uzatılması gerektiğini belirten Yıldızel “Türkiye’nin Kerkük-Ceyhan hattını büyütmeyi konuşması gerekiyor. Basra petrolü Hürmüz’e girmeden Ceyhan üzerinden Akdeniz’e, oradan da dünya piyasalarına ulaştırılmalı. Bu koridor yalnızca Irak için değil, Körfez’deki diğer üretici ülkeler için de önemli bir çıkış. Türkiye’nin enerji merkezi olması ve Avrupa’nın enerji güvenliğinin sağlanması açısından stratejik öneme sahip. Türkiye’nin bu projeyi acilen hayata geçirmesi gerekiyor. Sadece güzergâh çeşitliliği yeterli değil. Kaynak çeşitliliği de sağlanmalı. Türkiye Körfez, Hazar ve Orta Asya kaynaklarını Avrupa’ya bağlayabilecek en güvenli merkez. Böylece Türkiye Hazar ve Orta Asya kaynaklarının taşınmasında da merkez rol üstlenebilir” diye konuştu.

Yıldızel, Türkiye’nin Ceyhan seçeneğini güçlü biçimde savunmaması hâlinde Suriye’deki Banyas Limanı’nın alternatif güzergâh olarak öne çıkarılabileceği uyarısında bulundu.

“KIZILDENİZ HÜRMÜZ’ÜN YERİNİ TUTAMAZ”

Körfez petrolünün Kızıldeniz üzerinden dünya piyasalarına ulaştırılmasının Hürmüz’e tam bir alternatif oluşturamayacağını dile getiren Yıldızel, güzergâhın hem kapasite hem de güvenlik sorunları taşıdığını söyledi. Tam yüklü büyük petrol tankerlerinin Süveyş Kanalı’nı kullanmasının sınırlı olduğunu ifade eden Yıldızel, Babülmendep Boğazı’nın da Husilerin bölgedeki etkisi nedeniyle güvenli bir geçiş sağlamadığını bildirdi. Suudi Arabistan’ın petrolü Kızıldeniz kıyılarına taşıyan altyapısının günlük yaklaşık 5 milyon varil kapasiteye sahip olduğunu belirten Yıldızel, Hürmüz Boğazı’ndan ise normal şartlarda günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol geçtiğine dikkat çekti. Yıldızel, mevcut kapasitenin Körfez’de üretilen petrolü taşımaya yetmeyeceğini, bu nedenle bölgenin yeni bir kara enerji koridoruna ihtiyaç duyduğunu söyledi.

GEMİLER BABÜLMENDEP’TEN GERİ DÖNÜYOR

ABD ile İran arasında artan çatışmaların Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatını aksatabileceğine yönelik endişeler sürerken, Yemen’deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukasının ardından Babülmendep Boğazı’ndaki güvenlik riskinin artması da fiyatları yukarı yönlü etkiliyor. Husilere bağlı SABA haber ajansının yayımladığı haberde, Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukası kapsamında yapılan uyarılar sonrasında son 24 saatte 6 geminin rotasını değiştirerek geri döndüğü bildirildi. Husilerin askerî sözcüsü Yahya Seri, 20 Temmuz’da yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan’ı yaklaşık 12 yıldır Yemen’e abluka uygulamakla suçlayarak buna “karşı abluka” ile cevap vereceklerini duyurmuştu.

PETROL FİYATLARI KOŞAR ADIMLA 100 DOLARA

Brent petrolün varil fiyatı, ABD ile İran arasında tırmanan çatışmaların küresel petrol arzını aksatabileceğine yönelik endişeler ve petrol sevkiyatına ilişkin risklerin artmasıyla 95 doların üzerine çıktı. Brent petrolün vadeli varil fiyatı dün yaklaşık yüzde 4,86 artarak 95,43 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 88,57dolardan alıcı buldu. Böylece petrol fiyatları 11 Haziran’dan sonraki en yüksek seviyeyi gördü.

ALTIN YÜKSELDİ

Altın fiyatları Orta Doğu’daki gerilimle birlikte yeniden yükselişe geçti. Altın fiyatları, ons başına 4 bin 200 dolar bandına kadar gelerek iki haftanın zirvesine çıktı. ABD-İran savaşının yanı sıra gelecek hafta yapılacak ABD Merkez Bankası (Fed) toplantısının altının seyrinde belirleyici rol oynaması bekleniyor.