27 Mayıs utanç günü! Demokrasi tarihimizin kara lekesi: 1960 darbesi

Bugün 27 Mayıs 1960 darbesinin 65. yılı... Asker, yargı ve medyanın el ele hazırladığı düzmece davalarla asılan Başbakan Adnan Menderes ile iki bakanı dualarla yâd edilecek. Millî iradenin gasbedildiği utanç gününü unutturmamak için 81 şehirde eş zamanlı açıklama yapılacak.

HABER MERKEZİ - Türk tarihine kara bir leke olarak geçen 27 Mayıs 1960 darbesinin üzerinden 65 yıl geçti. Darbeciler tarafından uydurma davalarla idam edilen dönemin Başbakanı ve Demokrat Parti lideri Adnan Menderes ile bakanları Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan, bugün mezarları başında anılacak. Millî iradenin gasbedildiği bu utanç gününü unutmamak ve unutturmamak adına 81 ilde eş zamanlı basın açıklamaları yapılacak.

"BÖYLE İSTİYORLAR" DEDİLER

1950 seçimlerinde CHP’nin 27 yıllık tek parti iktidarını sona erdiren Demokrat Parti, on yılda köyleri kalkındırdı, okul sayısını artırdı, kara yolu ağını genişletti, barajlar inşa etti. Türkçe okunan ezanı aslına döndürdü, Türkiye’yi NATO’ya üye yaptı, Kıbrıs meselesini Türkiye’nin gündemine taşıdı. Ancak CHP, sokakları karıştırarak, üniversitelerin, medyanın ve askerin desteğiyle darbeye zemin hazırladı. Başbakan ve iki bakanı düzmece davalarla idam edildi. Mahkeme heyeti, idam kararını “Sizi buraya tıkan güç böyle istiyor” diyerek savundu.

GAZETECİ NADİ: BİZ ASTIRDIK

Dönemin basını, askerlere idamlar için baskı yaptı. Cumhuriyet gazetesi sahibi Nadir Nadi, anılarında, “Ne de olsa gazeteciyiz. Biz olmasaydık, hangi yarbay, hangi albay, hangi general bir şeyler yapmayı düşünebilirdi? İktidar koltuğunu düşüklerin başında parçalayan, aslına bakılırsa bizlerdi” diyerek itirafta bulundu. Darbeci Millî Birlik Komitesi, 1963’te 27 Mayıs’ı “bayram” ilan etti ve 1981’e kadar “Anayasa ve Hürriyet Bayramı” olarak kutlattı.

Menderes ve arkadaşlarına cezaevinde zulmedildi, dayak atıldı. Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu, eli yüzü şiş hâlde mahkemeye çıkarıldı. Menderes’in savunma yapamaması için uyuşturucu ilaç verildiği belirlendi. Zulme dayanamayan Menderes, ilaç içerek intihar girişiminde bulundu. İdamından önce aşağılamak için başbakana prostat kontrolü yapıldı. Darbecilerin başı Cemal Gürsel, CHP Genel Başkanı İsmet İnönü’ye, “Emirleriniz bizim için daima peygamber buyruğudur Paşam” diyerek bağlılığını bildirdi. İnönü ise, “Büyük iş yaptınız. Asıl ben sizin emrinizdeyim” cevabını verdi.

İDAM İPİNİN PARASINI İSTEDİLER

Menderes, iyileşmeden, hasta hâlde idam edildi. Asıldığı darağacındaki ipin ve kefenin ücreti bile ailesinden talep edildi. 1960 sonrası kurulan Meclis’te 125 üye, doğrudan veya dolaylı olarak CHP’liydi. TBMM tarafından 11 Nisan 1990’da kabul edilen kanunla Menderes ve idam edilen arkadaşlarının itibarları iade edildi. Aynı kanun uyarınca Menderes, Polatkan ve Zorlu’nun naaşları, 17 Eylül 1990’da İmralı’dan alınarak devlet töreniyle İstanbul Vatan Caddesi’nde yaptırılan anıt mezara taşındı.