Hıdrellez Bayramı ne zaman, nasıl kutlanır? Hıdrellez ritüelleri

Hıdrellez Bayramı insanlık tarihinde çok eski zamanlardan beri kutlanmaktadır. Farklı zamanlarda, farklı isimler altında kutlansa da Hıdrellez motiflerine pek çok yerde rastlamak mümkün olmaktadır. Peki, Hıdrellez Bayramı ne zaman, nasıl kutlanır? İşte Hıdrellez ritüelleri...

Yüzyıllardan günümüze, kuşaktan kuşağa aktarılan Hıdrellez, doğanın uyanışını, bereketi ve Hızır ile İlyas Peygamberlerin buluşmasını simgeleyen kadim bir bahar bayramıdır. Bahar Kutlaması Hıdrellez, sözlü gelenekler ve anlatımlar; gösteri sanatları; toplumsal uygulamalar, ritüeller ve şölenler; doğa ve evren ile ilgili bilgi ve uygulamalar olmak üzere somut olmayan kültürel mirasın dört alanını kapsamaktadır.

Unsur, Türkiye’de Hızır-İlyas, Ederlezi, Kakava, Haftamal, Eğrilce, Eğrice ve Makedonya’da Hiderlez, Edirlez, Erdelezi, Herderlezi isimleriyle de anılmaktadır.

HIDIRELLEZ NE ZAMAN KUTLANIR?

Hıdrellez, Hıdır ve İlyas isimlerinin birleşiminden oluşan bir isimdir. Hıdır ve İlyas’ın toprağın ve suyun koruyucusu olarak insanlara yardım ettiklerine, yılda bir defa 6 Mayıs’ta bir araya geldiklerine inanılmaktadır. 5 Mayıs akşamı başlayıp 6 Mayıs ikindi vaktine kadar süren Hıdrellez, farklı sosyokültürel alt yapılardan iki ülkenin insanlarının bir araya gelmesini sağlamakta, yüzyıllardan günümüze kadar ulaşan ortak kültürel değerlerinin farkındalığını arttırmaktadır.

"Bahar Kutlaması: Hıdrellez", 4-9 Aralık 2017 tarihleri arasında Güney Kore’nin Jeju Adası’nda gerçekleştirilen Somut Olmayan Kültürel Miras Hükümetler Arası Komite 12. Olağan Toplantısı’nda Türkiye ve Makedonya ortaklığında çokuluslu dosya olarak İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne kaydettirilmiştir.

HIDIRELLEZ NASIL KUTLANIR?

Mevsimlik bayramlarımızdan biri olan Hıdrellez, ülkemizde etkin bir biçimde kutlanmaktadır. Büyük şehirlerde daha az olmak üzere, kasaba ve köylerde Hıdrellez için önceden hazırlıklar yapılır. Bu hazırlıklar, evin temizliği, üst-baş temizliği, yiyecek-içeceklerle ilgili hazırlıklardır. Hıdrellez gününden önce evler baştan başa temizlenir. Çünkü temiz olmayan evlere Hızır’ın uğramayacağı düşünülür. Hıdrellez günü giyilmek üzere yeni elbiseler, ayakkabılar alınır.

Anadolu’nun bazı yerlerinde Hıdrellez Günü yapılan duaların ve isteklerin kabul olması için sadaka verme, oruç tutma ve kurban kesme adeti vardır. Kurban ve adaklar “Hızır hakkı” için olmalıdır. Zira tüm bu hazırlıklar Hızır’a rastlamak amacına yöneliktir. Hıdrellez kutlamaları daima yeşillik, ağaçlık alanlarda, su kenarlarında, bir türbe ya da yatırın yanında yapılmaktadır.

Hıdrellez'de baharın taze bitkilerini ve taze kuzu eti ya da kuzu ciğeri yeme adeti vardır. Baharın ilk kuzusu yenildiği zaman sağlık ve şifa bulunacağına inanılır. Bugünde kırlardan çiçek veya ot toplayıp onları kaynattıktan sonra suyu içilirse bütün hastalıklara iyi geleceğine, bu su ile kırk gün yıkanılırsa gençleşip güzelleşileceğine inanılır.

Hıdrellez gecesi Hızır’ın uğradığı yerlere ve dokunduğu şeylere feyiz ve bereket vereceği inancıyla çeşitli uygulamalar yapılır. Yiyecek kaplarının, ambarların ve para keselerinin ağızları açık bırakılır. Ev, bağ-bahçe, araba isteyen kimseler, Hıdrellez gecesi herhangi bir yere istediklerinin küçük bir modelinin yaparlarsa Hızır’ın kendilerine yardım edeceğine inanırlar.