Arkeologları şaşırtan 2600 yıllık keşif: Friglerin dini kültü Denizli'ye uzandı Frigler Denizli'ye uzandı

Denizli’deki Attouda Antik Şehri'nde 2600 ila 2800 yıl öncesine tarihlenen Frig Ana Tanrıçası Matar’a adandığı düşünülen dini alan keşfedildi. Arkeolog Doç. Dr. Bilge Yılmaz Kolancı, yalnızca Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya bölgesinde rastlanan Frig kaya figürlerinin ilk defa burada bulunduğuna dikkat çekti.

Denizli’nin Sarayköy ilçesindeki Attouda Antik Şehri’nde yapılan kazılar Denizli Müze Müdürü Hulusi Ünsal başkanlığında, Pamukkale Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Bilge Yılmaz Kolancı’nın sorumluluğunda sürdürülüyor.

"Geleceğe Miras Projesi" kapsamındaki kazılarda günümüzden 2600 ila 2800 yıl öncesine tarihlenen ve mukaddes kabul edildiği düşünülen bir alan ortaya çıkarıldı.

Kazılar sırasında bulunan kaya anıtı, mağara ve ikiz kaya figürü, Frig uygarlığının inanç sınırlarını değiştiren önemli arkeolojik tespitler arasında kaydedildi.

"FRİG KÜLTÜ DENİZLİ'YE KADAR UZANDI"

2025 yılı kazı sezonunda antik kentin akropolü olan "Asar Tepesi"nde yapılan çalışmalarla, Ana Tanrıça Matar adına ritüel ve törenlerin düzenlendiği büyük bir dini kompleks belirlendi. Alanda MÖ 8.-6. yüzyıllara tarihlenen Frig kaya anıtı, tanrıçaya adanmış mağara ve ikisinin ortasında konumlanan ikiz kaya figürü gün yüzüne çıkarıldı.

Attouda Antik Kenti’nde ortaya çıkarılan bu alan, Friglerin dini ritüelleri ve inanç coğrafyası hakkında yeni veriler sunuyor. Uzmanlar, keşfin Anadolu arkeolojisine katkı sağlayacak en önemli keşifler arasında yer aldığını belirtiyor.

Doç. Dr. Bilge Yılmaz Kolancı, yapılan keşfin Frig uygarlığının dini coğrafyasında yeni bir sayfa açtığını belirterek; "Bugüne kadar yalnızca Dağlık Frigya olarak bilinen Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya bölgesinde rastlanan kaya figürlerinin Attouda’da bulunması, Frig kültünün Denizli’ye kadar uzandığını gösteren çok önemli bir keşiftir" dedi.

Alanda, Ana Tanrıça Matar (Kybele) adına gerçekleştirilen bereket ve hasat törenlerine dair çok sayıda arkeolojik iz de tespit edildiğimi belirten Doç. Dr. Kolancı, "Tanrıçanın bereketini takdis amacıyla yapılan tahıl ve sıvı sunularıyla ilişkili çok sayıda kayaya oyulmuş libasyon çanakları, kuyular ve akıtma kanallarını açığa çıkardık. Çalışmalarımız sürüyor" dedi.

ATTOUDA ANTİK KENTİ

Denizli’nin Sarayköy ilçesine bağlı Hisar Mahallesi’nde yer alan Attouda Antik Kenti, tarih boyunca Phrygia ile Karia bölgeleri arasındaki sınır ve bağlantı noktası olarak öne çıkan önemli bir yerleşim merkeziydi.

Kent, MÖ 2. yüzyılda Pergamonlular döneminde adının değiştirilmesiyle ön plana çıkmış, Hellenistik Dönem’den Roma Dönemi’ne kadar sürekli gelişim göstermiştir. Salbakos (Babadağ) Dağı’nın kuzeyinde, üç tarafı sarp uçurumlarla çevrili doğal bir kale görünümündeki konumu sayesinde hem dini, hem ekonomik, hem de siyasi açıdan çevredeki küçük yerleşimlerin buluşma noktası olmuştur.

Ticaretin merkezi haline gelen Attouda, ulaşım kolaylığı sayesinde ekonomik açıdan zenginleşmiş, aynı zamanda hayvancılık gibi bir dağ kentinin avantajlarını da değerlendirmiştir. Antik kentte çok sayıda dini yapı, anıtsal eser ve heykel gün yüzüne çıkarılmış; Men, Zeus, Apollon, Dionysos ve diğer tanrılara ait kültlerin varlığı belgelenmiştir. Arkeolojik yüzey araştırmaları ise kentin tarihinin MÖ 7. yüzyıla kadar uzandığını ortaya koymuştur.

Bugün Osmanlı dönemine ait köy yerleşimiyle iç içe bulunan Attouda kalıntıları, hem zengin tarihi hem de doğal dokusuyla ziyaretçilere açık bir turizm ve kültür merkezi olarak değerlendirilmektedir.