Katman katman Anadolu! Kaman’da 2 bin eserle tarih yeniden yazıldı

Farklı tarihî katmanların korunduğu Kalehöyük’te 40 senedir devam eden arkeolojik kazılarda Anadolu’ya dair yanlış bilinenler aydınlatıldı; Hititlerden sonra “karanlık dönem” olmadığı, demirin çok önce işlendiği keşfedildi. Bütün bunlara imza atan Japon arkeolog Sachihiro Omura ise ölüm yıl dönümünde anıldı.

MURAT ÖZTEKİN / KIRŞEHİR - Orta Anadolu topraklarında yol alırken karşınıza düz bir ova üzerinde bir sürü küçük tepe çıkar. “Höyük” adı verilen bu alanlar, aslında eski medeniyetlerin bir yığın şeklinde bugüne ulaşmış hâlleridir. Ankara’dan Kırşehir’e doğru ilerlerken de bu höyüklerden çokça görürüz. Ancak içlerinden biri yemyeşildir. Zira bunun arkasında bir “Japon harikası” vardır…

ÖZAL SAYESİNDE GELDİ

Japonya’da doğan Sachihiro Omura, beş yaşından beri bir yerleri kazmakta, derken arkeolojiye ve Anadolu’ya merak sarmaktadır. 19 yaşındayken gazetede Turgut Özal’ın Tokyo’da olduğunu okuyup Türkiye’ye gelebilmek için kendisine ulaşmaya çalışır. Özal, otel lobilerinde kendisiyle görüşmek için çırpınan bu arkeoloğu kırmaz ama bir türlü buluşamazlar. Fakat Sachihiro’nun talebi Özal’a ulaşır ve kendisinin Türkiye’ye gelmesini sağlar.

1970’lerde Ankara’da okuyup çeşitli kazılarda bulunduktan sonra 1986’da Kırşehir Kaman’daki Kalehöyük kazılarının başkanlığını üstlenen Japon arkeolog, alanı aydınlatmaya başlar. Kalehöyük’te “Erken Tunç Çağı” denilen dönemden Osmanlı’ya kadar yaklaşık 5 bin yıllık kesintisiz yerleşim tabakalarının aynı alanda çok iyi korunduğu keşfedilir.

BİLİNENLERİ DEĞİŞTİRDİ

Toprak nesneler, demir eşyalar, kitabeler, takılar ve daha neler neler… Sachihiro, 2 binden fazla müzelik eser ve yüz binlerce buluntu ortaya çıkarır. Zannedilenin aksine Anadolu’daki hayatın Hititler sonrasında karanlıkta kalmadığını ispatlar. Anadolu’da metalin bilinenden bin yıl önce (MÖ 2. binyıl ortaları) bile işlendiğini ortaya koyar.

Sachihiro, höyük yakınlarına önce eşsiz bir Japon bahçesi, sonra bir müze kazandırır. Arkeoloji camiasında bir efsaneye dönüşen ve Türkiye-Japonya arasında kültürel bir köprü kuran Sachihiro Omura, 2025’te çok sevdiği Kalehöyük’te aniden hayatını kaybeder. Ancak 40 yılını Anadolu’nun tarihini aydınlatmaya adayan Sachihiro’nun mirası Kaman’da yaşatılmaya devam eder. Japon Anadolu Arkeoloji Enstitüsü çatısı altında sürdürülen kazılara Türkiye İş Bankası da katkı sağlar. Kalehöyük’te yeni yapılacak kazı çalışmalarında Kalkolitik ve Neolitik çağlara dair katmanların açığa çıkarılması beklenmektedir.

EFSANE JAPON’A VEFA

Arkeolog Sachihiro Omura’nın ölüm yıl dönümündeki faaliyetlere katılmak üzere 20 Mayıs’ta Kaman’daydık. Kalehöyük’te Sachihiro anısına Türkiye İş Bankası tarafından Hakan Ersöz imzalı büstü dikildi, Japon arkeoloğun ismi bir yola verildi. Burada sorularımızı cevaplayan Omura’nın kendisi gibi arkeolog olan eşi Dr. Masako Omura, vefattan sonra bir senenin zor geçtiğini kaydetti. Masako Omura, “Eşim hâlâ yaşıyor gibi. Buralardan bir yerde çıkacak gibi geliyor” dedi. Sachihiro Omura’nın anılmasını şükranla karşıladığını kaydeden Masako Omura, “Aslında kendisi ismini bırakmak istemiyordu. Bu yüzden ilk önce ben de kabul etmek istemedim. Ancak bunu sevgiyle istediklerini görünce reddedemedim; teşekkür ederek kabul ettim” şeklinde konuştu.

Eşinin arkeoloji merakından bahseden Masako Omura, “Kendisi arkeolojiye âşıktı. Zaten beş yaşından beri bir yerler kazıyormuş. Kaman’da da arkeoloji çalışmaları yapmayı çok seviyordu. Esas olarak buraya kazı yapmak için geldi. Ancak kazı yaparken buradaki halkla tanışarak onlarla birlikte yaşamaya başladık. Eşimin de burada alıştığı şeyler vardı. Mesela kuru fasulyeyi çok seviyordu. Türk yemeği–Japon yemeği diye bir ayrım yoktu. Burayı kendi ülkesi gibi gördü” diye konuştu.

Eşinin kendisine vasiyet bırakmadığını söyleyen Masako Omura, mahzun bir şekilde, “Hiçbir şey söylemeden gitti!” ifadesini kullandı. İş Sanat Genel Müdürü Zuhal Üreten ise Sachihiro Omura’nın Anadolu’nun kadim tarihine ışık tuttuğunu, Türkiye–Japonya arasında bir dostluk köprüsü kurduğunu söyledi.