Türkiye Gazetesi
Kültür varlıklarının iadesinde yeni dönem: Diplomatik baskı arttı eserler ‘gönüllü’ geldi
Türkiye’ye son 8 senede toplam 60 tarihî eser gönüllü olarak iade edildi. Son yıllarda artan gönüllü geri dönüşlerde Türkiye’nin diplomatik baskıları da etkili oluyor.
Özetle
Dinle
Kültür varlıklarının iadesinde yeni dönem: Diploma...
Kaydet
Kültür - Sanat
54 dk önce
Batı ülkelerinin sömürgecilikle kaçırdıkları tarihi eserleri son yıllarda ait oldukları ülkelere iade etme eğilimi artarken, Türkiye de bu kapsamda birçok eseri geri almıştır.
- 2018'den bugüne yurt dışına kaçırılan toplam 9 bin 136 kültür varlığı Türkiye'ye iade edildi.
- Son sekiz yılda Türkiye'ye getirilen tarihi eserlerden 60 adeti “gönüllü” olarak iade edildi.
- Türkiye, başta Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı'nın girişimleri ve yapay zeka destekli programlar aracılığıyla eser takibi yaparak iadeleri teşvik ediyor.
- Son yıllarda Türkiye'ye gönüllü olarak iade edilen eserler arasında Bahreyn'den bir yazma eser, Kanada'dan 11 kültür varlığı, Helenistik bir ostoteki, bir mermer kitabe ve bir mermer heykel başı bulunmaktadır.
- Batılı ülkeler ABD, Avustralya ve İngiltere, Hindistan'a Nataraja heykellerini, ABD Peru'ya Machu Picchu eserlerini, İran ABD'ye Persepolis tabletlerini ve bazı Batı ülkeleri Nijerya'ya Benin Bronzları'nı iade etmiştir.
- Buna karşın, Afrika eserlerinin %80'inden fazlasının Fransa'da olduğu, British Museum'da on binlerce Orta Doğu ve Türkiye kaynaklı eser bulunduğu ve Türkiye'nin Bergama Zeus Sunağı ile Troya hazinelerini geri istemesine rağmen olumlu sonuç alamadığı belirtiliyor.
0:00
0:00
1x
MURAT ÖZTEKİN- Batı, asırlarca devam eden sömürgecilik faaliyetleri neticesinde kaçırdığı tarihî eserleri, son yıllarda ait oldukları ülkelere tek tek iade ediyor. Her ne kadar British Museum gibi meşhur müzelerin çekirdeğini meydana getiren eserler hâlâ tutulsa da birçok ülkeye önemli iadeler gerçekleştiriliyor.
9 BİN ESERDEN 60’I GÖNÜLLÜ GELDİ
Türkiye ise son yıllarda başta ABD olmak üzere yakın münasebet kurduğu Batı ülkelerinden birçok eserini geri aldı. 2018’den bugüne yurt dışına kaçırılan toplam 9 bin 136 kültür varlığı Türkiye’ye iade edildi.
ÖNERİLEN HABERLER
YAŞAM
Karadeniz'de tek, 2 bin 100 yıllık! Define avcıları bir bir gelip talan etti, sadece temel taşları kaldı
Türkiye Gazetesi'nin edindiği bilgilere göre; geride kalan sekiz senede Türkiye’ye getirilen tarihî eserlerden 60 adeti ise “gönüllü” olarak iade edildi. 2020 yılında gönüllü olarak iade edilen eser bulunmazken bu rakam 2023’te 27, 2024’te 6 ve 2025’te 14 oldu.
Kültür varlıklarının iadesinde yeni dönem: Diplomatik baskı arttı eserler ‘gönüllü’ geldi
Her ne kadar bu iadeler için “gönüllü” tabiri kullanılsa da başta Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı olmak üzere, Türkiye kurumlarının teşebbüsleri geri dönüşlerde tesirli oldu. Özellikle müzayede çevrelerinde Türkiye’nin tarihî eserlerinin peşinde olduğu biliniyor. Takip için “TraceART” gibi yapay zekâ destekli programlar da kullanılıyor. Bu durum illegal satışlar için caydırıcı olup dava riski bulunan ve elden çıkarılması imkânsıza yakın hâle gelen eserlerin iadesinin önü açılıyor. Artan etik baskılar da müzelerin tavrına yön veriyor.
Kültür varlıklarının iadesinde yeni dönem: Diplomatik baskı arttı eserler ‘gönüllü’ geldi
O ESERLER NELER?
Türkiye’ye son yıllarda gönüllü olarak iade edilen birçok eser bulunuyor. Bahreyn’den İbn-i Berrecan’a ait “Kitab Şerhu’l-Esma” adlı yazma eser, Kanada’dan 11 kültür varlığı, Güney Carolina’da bulunan McKissick Müzesi’nden Hellenistik bir ostoteki, Almanya’dan Roma devrine ait mermer kitabe ve son olarak ABD’deki Denver Sanat Müzesi’nden mermer heykel başı ülkemize gönüllü olarak iade edildi.
BATI’DAN DOĞU’YA KÜLTÜR VARLIĞI GÖÇÜ
Batılı ülkelerden dünyaya tarihî eser iadesi son yıllarda hızlandı. ABD, Machu Picchu eserlerini Peru’ya iade etti. Nataraja heykellerinden bazıları ABD, Avustralya ve İngiltere tarafından Hindistan’a geri verildi. İran, ABD’ye kaçırılan Persepolis tabletlerinin önemli bir kısmını savaştan önce iade aldı.
Kültür varlıklarının iadesinde yeni dönem: Diplomatik baskı arttı eserler ‘gönüllü’ geldi
Bazı Batı ülkeleri 1897’de yağmalanan Benin Bronzları’nı, Nijerya’ya iade etmeye başladı. Öte yandan Türkiye de son 16 senede 6 ülkeye 300’den fazla kültür varlığı iade etti.
Bu gelişmelerde “evrensel müze” fikriyatı yerine “her eser ait olduğu yerde sergilenmeli” anlayışının gelişmesinin yanı sıra diplomatik teşebbüsler tesirli oldu. Doğu’da büyük ve modern müzelerin kurulmasıyla Batılı ülkelerin uzun yıllardır öne sürdüğü “Siz tarihî eserleri koruyamazsınız” fikrinin sarsılması da bu durumda rol oynadı. İadelerin önümüzdeki yıllarda artacağı düşünülüyor ama bunun hâlâ “sembolik” kalacağı fikri ağırlık kazanıyor.
Kültür varlıklarının iadesinde yeni dönem: Diplomatik baskı arttı eserler ‘gönüllü’ geldi
BİRÇOK ESER HÂLÂ BATI MÜZELERİNDE
Artan iadelere rağmen Doğu kaynaklı birçok kültür varlığı hâlâ Batı müzelerinde tutuluyor. Hâlihazırda Afrika eserlerinin yüzde 80’inden fazlasının Fransa’da olduğu iddia ediliyor. İngiltere’deki British Museum’da on binlerce Orta Doğu kaynaklı eser yer alıyor.
Kültür varlıklarının iadesinde yeni dönem: Diplomatik baskı arttı eserler ‘gönüllü’ geldi
Müzede Türkiye kaynaklı eser sayısının 73 binden fazla olduğu düşünülüyor. Türkiye başta Almanya’da bulunan Bergama Zeus Sunağı ile Rusya’da tutulan Troya hazinelerini de geri istiyor. Ancak müspet bir netice alınamıyor.
Bizi Takip Edin
YORUMLAR
