'Yüksek Ruhlar' beldesinde güneş bir kez daha vefaya doğdu

Siirt'in Tillo ilçesinde 23 Eylül sabahı bir kez daha gerçekleştirilen Güneş Hadisesi, bilim, ilim, kültür ve sanatı birleştiren bir miras...

Tillo'da gerçekleştirilen Güneş Hadisesi'ni, ardındaki aşkı, ilmi ve vefayı, Siirtli yazar Emine Uçak Erdoğan bizimle paylaştı. İşte kendi kaleminden Emine Uçak Erdoğan'ın izlenimleri...
"23 Eylül sabahı Tillo meydanını dolduran binlerce kişiyle birlikte "vefanın, ilmin, muhabbetin" gücüne şahitlik ettik; güneşin doğuşuyla birlikte. Hepimizi sabah namazından sonra o meydana toplayan, hocası İsmail Fakirullah'tan aldığı ilmi, muhabbetle ve ilimle ona tekrar yansıtan Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri'nin asırlar önce hazırladığı "Güneş Hadisesi" idi. Dilimizde dualar ve salavatlarla beklediğimiz güneş, ilk ışıklarını Botan vadisini gölgeleyen tepelerin üstünden türbenin kubbesine; oradan da İsmail Fakirullah'ın sandukasının başına düşürdü; Tillo henüz karanlıktayken. O an dualara gözlerdeki yaşlar da katıldı.
İbrahim Hakkı Hazretleri, hocası İsmail Fakirullah'ın ölümünden sonra yaptırdığı türbeyi "Yeni yılda ilk ışıkları hocamın başına düşmezse o güneşi neyleyeyim" düşüncesiyle hayata geçirir. 1734'de yapılan türbenin ödeneği Sultan 1. Mahmud'a; tasarımı ise bizzat İbrahim Hakkı Hazretleri'ne aittir. Ana binanın doğu tarafına, minareye benzer bir kule ve yine aynı istikamette, yaklaşık 3 kilometre mesafedeki Tefekkür Tepesi'ne ise 6 metre en, 3 metre yüksekliğinde bir duvar (bugün halk arasında artık Kaletül Üstad olarak anılıyor) yapılır. Harç kullanılmayan duvar, sal tabir edilen taşlarla örülür.
Böylece ekinoks vakti, yani gece ile gündüzün eşitlendiği 21 Mart ile 23 Eylül'de doğan güneşin ilk ışıkları hocasının kabrinin başına düşecek şekilde ayarlamıştır, İbrahim Hakkı Hazretleri. Bu, kuşkusuz onun Zülcenaheyn (İki Kanatlı) bir alim olmasının bir sonucudur. Kendisi, hadis, fıkıh gibi ilimlerin yanı sıra edebiyat, psikoloji, sosyoloji, tıp ve astronomi gibi zahiri bilimler konusunda da ehildir. Siirtli Molla Halil, İbrahim Hakkı Hazretleri için "Gökyüzündeki hareketleri benim Siirt sokaklarını bildiğimden daha iyi bilir" der. Ama sadece bilgiyle ilgili bir hadise değildir güneş hadisesi. Yani sadece teknik bir bilginin eseri değildir. Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri hocasına duyduğu muhabbeti, hürmeti, vefayı önce kendi dünyasında inşa etmiş; ondan sonra da bu duyguları yüzyıllar boyunca tüm insanlığa güneş hadisesiyle miras bırakmıştır, bir bakıma.
Çünkü o,
"Hiç kimseye hor bakma
İncitme gönül yakma
Sen nefsine yan çıkma
Mevlâ görelim neyler
Neylerse güzel eyler"
dizelerinde dile geldiği gibi, insanın kainatın merkezi olduğu kabul edilen bir medeniyetin temsilcisi olarak, yaratılanın Yaratan'dan dolayı incitilmemesi gerektiğini ve insanlığın asıl ihtiyacının da bu düstur olduğunu hem yaşantısıyla, hem de eserleriyle yansıtan bir alimdir.
250 yıl boyunca yeni yılın ilk güneşinde şahitlik edilen güneş hadisesi, 1960 yılında yapılan bir restorasyon kazasında zarar görür. Siirt Valiliği'nin girişimiyle 2011 yılında Başkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cengiz Işık'ın başkanlığında, TÜBİTAK'tan bir ekiple, hatalı restorasyon türbenin kaydırılan penceresinin yerinin değiştirilmesiyle düzeltilir. Siirt Valisi Ahmet Aydın'ın öncülüğünde ise iki yıldır güneş hadisesi Tillo Bilim Günleri'yle tüm dünyanın istifade edeceği bir etkinliğe dönüştürülür. Ahmet Aydın ve ekibinin Siirt'in kadim kültürünü, manevi iklimini tekrar canlandırmak için yaptığı çalışmaları, bir Siirtli olarak ben de büyük bir takdirle izliyorum. Bu yıl "Bir kitaptır Siirt, üç dilde yazılan" sloganıyla hazırlanan kitap fuarının da eklenmesiyle birlikte, Tillo Bilim Günleri ve Güneş Hadisesi tam bir kültür festivaline dönüştü.
Valilik, bu yıl Öğretmenler Günü'nü Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri'nin hocasına duyduğu hürmet ve sevginin anısına Tillo'da kutlamıştı. Doğrusu eğitimi, ilmi, saygıyı, kadirşinaslığı, yani bu toprakların özünde olan ancak unutulmaya yüz tutan hasletleri yeniden hatırlamak için Tillo ve Öğretmenler Günü iyi bir durak. Tillo'da İsmail Fakirullah'ın başına yeniden doğan güneş, bu toprakların eski günlerdeki gibi ilim ve aşkın birlikte yoğrulduğu yıllara dönüşünün müjdecisi aynı zamanda."


IŞIK DÜZENEĞİ
Güneş, yeniden İsmail Fakirullah Hazretleri'nin başucuna doğdu.

BÜYÜK KALABALIK
Binlerce yerli ve yabancı turist, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte Güneş Hadisesi'ni izlemek amacıyla Tillo'daydı.


Aşkın, ilmin kavuşma noktası: Tillo
Süryanice'de 'Yüksek Ruhlar' anlamına gelen Tillo, Hz. Ömer zamanında İslam topraklarına katıldı. 13. yüzyıldan itibaren hem Selçuklu, hem de Osmanlı dönemlerinde önemli bir ilim ve irfan merkezi oldu. Tillo'da yüzyıllardır medrese geleneği kesintisiz sürüyor. Hatta 12 Eylül dönemindeki baskılar sırasında bile kuyularda talebe yetiştirildiğini öğrenmiştim. İsmail Fakirullah, Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri, Sultan Memduh, Zemzem-ül Hassa gibi alimleri yetiştiren Tillo, yıllar sonra güneşine kavuştu; umarım ismine de en kısa zamanda kavuşur.