Türkiye’yi bekleyen 177 tehlike! İstilacı türlerle mücadelede yeni dönem
Türkiye’de tespit edilen 177 istilacı türle mücadelede önemli bir adım daha atıldı. Yeni düzenlemeyle ilgili kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak için bir grup oluşturulmasına karar verildi. Peki en bilinen istilacı türler neler? İşte detaylar...
- Türkiye'de 177 istilacı yabancı türe ilişkin değerlendirme yapıldı; bu türlerin 106'sı denizel, 56'sı karasal, 13'ü iç su ve 2'si amfibik türlerden oluşuyor.
- Yeni düzenlemeyle Ulusal İstilacı Yabancı Türler Komisyonu ile Sucul ve Karasal Teknik Danışma Grupları oluşturulacak.
- Bir türün UİST Listesi'ne dahil edilebilmesi için bilimsel ve teknik kanıta dayanılarak yabancı olduğunun, mevcut ve öngörülen iklim değişikliği koşullarında yaşayabilir popülasyon oluşturmaya veya yayılmaya elverişli olduğunun tespit edilmesi gerekecek.
- İstilacı yabancı türler, doğal olarak bulunmayıp sonradan gelerek yerli türlere, ekosisteme veya ekonomiye zarar veren canlılar olarak tanımlanıyor.
- Metinde balon balığı, aslan balığı, tavşan balığı, mavi yengeç, gambusya balığı, sudak balığı, gümüşi havuz balığı, kızıl yanaklı su kaplumbağası, Amerikan minki, su sümbülü, kudzu sarmaşığı ve Asya kaplan sivrisineği gibi istilacı türler ve verdikleri zararlar sıralanıyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı, kısa süre önce istilası türlere ilişkin önemli bir adım atarak, yönetmelik yayınlamıştı. İstilacı türlerin ülkeye girişleri ve yayılmalarına dair alınacak tedbirler düzenlenmiş, Ulusal İstilacı Yabancı Tür (UİST) Listesi oluşturulmasına karar verilmişti.
İstilacı türlere ilişkin önemli bir gelişme daha oldu. “Türkiye Ulusal İstilacı Yabancı Türler Veri ve Bilgi Sistemi" çalışmaları sonucunda 177 istilacı yabancı türe ilişkin değerlendirme yapıldı. Bu 177 tür arasında 106 denizel, 56 karasal, 13 iç su türü ve 2 amfibik tür yer aldığı öğrenildi.
GRUP OLUŞTURULACAK
Yeni düzenlemeyle ilgili kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak üzere Ulusal İstilacı Yabancı Türler Komisyonu ile Sucul ve Karasal Teknik Danışma Grupları oluşturulmasına karar verildi.
BAKANLIK “LİSTE" ADIMI ATMIŞTI
Tarım ve Orman Bakanlığı'nca hazırlanan "İstilacı Yabancı Türlerin Girişinin ve Yayılmasının Önlenmesi ile Yönetimi Hakkında Yönetmelik" Şubat ayında Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmişti.
Yönetmelikle, istilacı yabancı türlerin biyolojik çeşitlilik, ekonomi ve insan sağlığı üzerinde meydana getirebileceği olumsuz etkilerin önlenmesi için ülkeye girişleri ve yayılmalarına dair alınacak tedbirler düzenlenmişti.
İstilacı yabancı türlerin ülkeye kasıtlı ve kasıtsız girişinin ve yayılımının önlenmesi ile etkin şekilde yönetilmesi için Ulusal İstilacı Yabancı Tür (UİST) Listesi oluşturulmasına karar verilmişti.
BİLİMSEL VE TEKNİK KANIT
Buna göre bir türün UİST Listesi'ne dahil edilebilmesi için bilimsel ve teknik kanıta dayanılarak ülke sınırları içinde yabancı tür olduğu, mevcut koşullarda ve öngörülen iklim değişikliği koşullarında karasal ve sucul ortamlarda yaşayabilir popülasyon oluşturmaya, çevrede yayılmaya veya yaşamaya elverişli olduğu tespit edilecekti.
Türkiye’de “istilacı yabancı türler”, doğal olarak burada bulunmayıp sonradan gelip yerli türlere, ekosisteme veya ekonomiye zarar veren canlılardır.
İstilacı türler ve hayat alanları şöyle;
| Tür Adı | Hayat Alanı | Ne Yapar / Zararı |
|---|---|---|
| Balon balığı | Deniz | Zehirlidir, balıkçı ağlarına zarar verir, hızla çoğalır |
| Aslan balığı | Deniz | Yerli balıkları avlayarak ekosistemi bozar |
| Tavşan balığı | Deniz | Deniz bitkilerini tüketir, habitatı değiştirir |
| Mavi yengeç | Deniz | Yerli türlerle rekabet eder, baskın hale gelebilir |
| Gambusya balığı | İç su | Yerli balıkların yavrularını tüketir |
| Sudak balığı | İç su | Avcıdır, diğer balık türlerini azaltır |
| Gümüşi havuz balığı | İç su | Çok hızlı ürer, yerli türleri baskılar |
| Kızıl yanaklı su kaplumbağası | Tatlı su / kara | Yerli kaplumbağalarla rekabet eder |
| Amerikan minki | Kara / sulak alan | Kuşları ve küçük hayvanları avlar |
| Su sümbülü | Su yüzeyi | Suyu kaplayarak oksijeni azaltır |
| Kudzu sarmaşığı | Kara | Hızla yayılır, diğer bitkileri boğar |
| Asya kaplan sivrisineği | Kara / şehir | Hastalık taşıyabilir, hızla yayılır |
