Delta Force nasıl rezil oldu: ABD'nin Latin Amerika'da tarihi operasyonu

Maduro'nun tutuklanması sonrası davası devam ederken, olay basına "Delta Force" kahramanlığı servis edildi. Peki ABD'nin bu askeri kuvvetler Panama lideri Manuel Noriega'yı nasıl alamadı? İşte tarihe geçen bir askeri başarısızlık hikayesi: Operation Just Cause

Operation Just Cause, 20 Aralık 1989 tarihinde başladı. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tarafından Panama’da yürütülen bu askerî harekâtın ana hedeflerinden biri, dönemin Panama lideri Manuel Noriega’nın tıpkı Maduro gibi yakalanmasıydı.

Operasyon, Soğuk Savaş’ın son dönemlerinde ABD’nin Latin Amerika’daki en kapsamlı müdahalelerinden biri olarak tarihe geçti.

Harekâtın ilk gününde Noriega’nın alınıp alınmadığı merak konusu oldu; ertesi gün sorunun cevabı netleşti: Hayır, Noriega yakalanamamıştı.

VATİKAN'A SIĞINDI

Operasyonun ilk saatlerinde Noriega’nın bilinen karargâhları ve konutları vuruldu. Aynı süreçte Panama Savunma Kuvvetleri kısa sürede direnişten vazgeçti.

Buna rağmen Noriega, operasyon başlamadan hemen sonra kaçmayı başardı. Günler boyunca sürekli yer değiştirerek izini kaybettirdi ve ABD kuvvetlerinden saklandı. Bu kaçış, operasyonun planlanan hedeflerinden birinin kısa vadede gerçekleşmemesine yol açtı.

Kısa sürede Manuel Noriega, Vatikan’ın Panama’daki Apostolik Nunsiatura’sına sığındığı ortaya çıktı. ABD askerleri diplomatik dokunulmazlık nedeniyle elçilik binasına giremedi. Bu durum, harekâtın seyrinde farklı bir yöntemin devreye sokulmasına yol açtı.

ABD ordusu, elçilik çevresini kuşatma altına aldı ve Noriega üzerinde baskı kurmak amacıyla psikolojik harekât uyguladı. Bu kapsamda yüksek sesli müzik yayını yapıldı ve elçilik çevresinde sürekli askerî baskı sürdürüldü. Günler süren bu süreç sonunda Noriega, 3 Ocak 1990 tarihinde teslim oldu.

Teslimiyetin ardından Manuel Noriega ABD’ye götürüldü. Uyuşturucu kaçakçılığı, kara para aklama ve suç örgütü kurma suçlarından yargılandı. 1992 yılında 40 yıl hapis cezasına çarptırıldı; bu ceza daha sonra indirildi.

Operation Just Cause sırasında yaşanan can kayıplarına ilişkin kesin ve tek bir ölüm sayısı bulunmamaktadır. Rakamlar, kaynağa göre ciddi biçimde değişmektedir. ABD tarafına göre, operasyonda 23 ABD askeri hayatını kaybetti ve yaklaşık 325 asker yaralandı.

Panama Savunma Kuvvetleri cephesinde ise ölen asker sayısının yaklaşık 200 ila 300 arasında olduğu kabul edilmektedir.

En tartışmalı konu ise sivil kayıplardır. ABD’nin resmî açıklamalarına göre 200 ila 300 sivil hayatını kaybetti. Ancak insan hakları örgütleri ve bağımsız araştırmalar, sivil ölümlerinin 1.000 ile 3.000 arasında olduğunu ileri sürüyor.

"ABDE PANAMA'YA GİRDİ: 2 BİN ÖLÜ"

O güne gidildiğinde yaşananlar yabancı ajanslar tarafından 2 bin kişinin öldüğü şeklindeydi.

21 Aralık 1989 tarihli Türkiye gazetesinde Panama işgali ve Noriega operasyonu şöyle yer aldı:

PANAMA CİTY — Amerika Birleşik Devletleri, Panama’ya karşı bir askerî harekât başlattı. Türkiye saatiyle dün sabah 09.00’da başlayan harekâtın, ülkenin fiilî lideri General Manuel Noriega’yı yakalamaya matuf olduğu bildirildi. Harekâtın, Panama’da birkaç gün önce iki Amerikalı askerin öldürülmesi, birkaçının da dövülerek hastanelik edilmesi üzerine kararlaştırıldığı açıklandı.

Harekâta, Panama Kanalı’nda üslenmiş Amerikan birlikleri dışında, 101. Amerikan Paraşüt Tugayı’na mensup bine yakın asker katıldı. Operasyonlar sırasında Başkanlık Sarayı alev alev yandı.

Panama’nın Buenos Aires’teki İşgüderi Simone Ramos, “ABD’nin Panama’ya müdahalesi yaklaşık 2 bin kişinin ölümüne yol açtı” dedi.

Panamalı diplomatlar ise çatışmaların devam ettiğini, saldırının püskürtüldüğünü ileri sürdü. Çatışmalarda 9 ABD askerinin de hayatını kaybettiği bildirildi.

NORIEGA KAÇTI

Bu arada, Panama’nın fiilî lideri General Manuel Noriega’nın, ABD harekâtı başladığı sırada Savunma Kuvvetleri Karargâhı’nda olmadığı için yakalanmaktan kurtulduğu ileri sürüldü. Bir başka kaynak ise Noriega’nın ülkesinden kaçarak Kolombiya’ya ya da San Andres Adası’na gittiğini iddia etti.

Çatışmaların başlamasıyla birlikte ABD, Panama Kanalı’nı trafiğe kapattı. Kanaldan geçen petrol boru hatlarından akaryakıt nakli de durduruldu. Gazetemizin baskıya verildiği sırada durumun sakinleştiği bildirildi.

ABD Başkanı Bush da, Panama’ya gönderilen askerlerin önemli bir kısmının görevini yerine getirdiğini, ancak Noriega’nın ele geçirilemediğini söyledi.

TEPKİLER

ABD harekâtı, çeşitli ülkeler tarafından farklı tepkilerle karşılandı. Japonya ve Fransa ihtiyatlı bir tutum takınırken, İngiltere muhalefet lideri Neil Kinnock askerî müdahalenin sonuçlarının ağır olacağını ileri sürdü. Amerikan Devletleri Teşkilâtı, harekât üzerine acilen toplantıya çağrıldı.

İngiliz Başbakanı Margaret Thatcher, Bush’un kararını “cesur” bir harekat nitelendirirken, Sovyetler Birliği ABD müdahalesinin derhal durdurulmasını tavsiye etti. Irak da müdahaleyi kınayan devletler arasında yer aldı.

Dışişleri Bakanı Mesut Yılmaz, konuyla ilgili açıklamasında, “Panama’ya müdahalenin, dünyadaki yumuşama sürecini etkilememesini diliyoruz” dedi.

BUSH MÜDAHALEYİ SAVUNDU

Tepkilere cevap veren ABD Başkanı Bush ise, Panama’daki askerî müdahalenin bu ülkedeki Amerikan vatandaşlarının can güvenliğini sağlamak amacıyla “kaçınılmaz bir hareket” olduğunu bildirdi. Bush, müdahalenin ardından Panama’da demokratik hüviyetli bir hükümetin tesisiyle birlikte, uygulanan mali ve siyasî ambargonun da kaldırılması kararı alındığını duyurdu.

Panama’da 35 bin Amerikan vatandaşı bulunduğunu belirten Bush, iki yıldır Panama ile ABD arasındaki pürüzlerin giderilmesi için yoğun çaba sarf edildiğini, ancak Noriega’nın uzlaşmaz tavırları nedeniyle sonuç alınamadığını söyledi.

Başkan Bush, ortalıkta görünmeyen ve Nikaragua ile Küba’ya ya da bu ülkelerin Panama City’deki büyükelçiliklerine sığındığı tahmin edilen General Noriega’nın Amerika’ya getirilerek, “görevi kötüye kullanmak, uyuşturucu kaçakçılarını korumak ve kara para aklamaya yardım etmek” suçlarından yargılanmasını istediklerini ifade etti.

HELİKOPTERLER HAVALANDI

Amerikan ordusuna ait “Black Hawk” tipi çok maksatlı savaş helikopterleri, önceki gün havalanarak Panama’daki Albrook Hava Üssü’ne indi. Panama askerlerinin ikinci kez Amerikan birliklerine saldırması üzerine helikopterlerin, Noriega’yı devirmek amacıyla yeniden havalandığı bildirildi.