Kaşık kaşık mikroplastik yiyoruz! Uzmanlar en şaşırtıcı gıdaları açıkladı

Birçoğumuz, mikroplastikleri özellikle deniz ürünlerinde bulabileceğimizi biliyor olsak da, yiyecek ve içeceklerden kaynaklanan maruziyetin tahmin edilenden çok daha yaygın olduğunun farkında değiliz. Yapılan çalışmalar, bir kişinin günlük gıda ve içeceklerden aldığı mikroplastik partikül sayısın 1,5 milyona kadar ulaşabileceğini gösterdi. Peki, günlük olarak tükettiğimiz  kirlilik kaynağı gıdalar  hangileri ve kendimizi nasıl koruyabiliriz?

Yeni araştırmalar, deniz ürünleri başta olmak üzere pek çok gıdanın da mikroplastiklerle kirlendiğini ortaya koydu. Uzmanlar, günlük mikroplastik alımının 1.5 milyona kadar çıkabileceğini açıkladı. 

Bu devasa kirliliğin en büyük tek kaynağının ise litrede 240 bin partiküle kadar mikroplastik içerebilen şişelenmiş su olduğu tahmin ediliyor. Ancak, uzmanlara göre maruziyeti artıran ve dikkat çekici olan başka kaynaklar da mevcut.

İşte yiyecek ve içeceklerimizdeki en şaşırtıcı mikroplastik kaynaklarından beşi...

1. SAKIZ

Sakız çiğnerken temelde bir parça plastik çiğnediğinizi biliyor muydunuz? Çoğu sakız, tatlandırıcı ve aroma eklenen bir sakız bazından (plastik ve kauçuk) yapılır. Çiğneme sırasında sakız bazı mikroplastikleri serbest bırakır. Sadece bir gram sakız, 637 adede kadar mikroplastik parçacık salabilir. Hatta, bitkisel polimerlerle yapılan doğal sakızların bile benzer sayıda mikroplastik salması, kirliliğin sadece sakız bazından değil, üretim veya paketleme sürecinde de kaynaklanabileceğini düşündürüyor. Maruziyeti azaltmak için, tek bir sakızı daha uzun süre çiğnemek öneriliyor.

2. TUZ

Saf ve basit bir içerik gibi görünse de, dünya çapında test edilen tuz ürünlerinin yüzde 94'ünün mikroplastiklerle kirlendiği belirlendi. Kirlilik o kadar yaygın ki, deniz tuzu bile deniz çevresindeki mikroplastik kirliliğinin bir göstergesi olarak öneriliyor. İlginç bir şekilde, Himalayalar gibi karasal tuzlardaki kirliliğin deniz tuzlarından daha yüksek olduğu tespit edildi.

Kullanılan araçlar da kirliliği artırabilir: Tek kullanımlık plastik baharat öğütücüler, sadece 0,1 gram tuz öğütürken 7.628 partiküle kadar mikroplastik salabilir. Maruziyeti en aza indirmek için seramik veya metal öğütme mekanizmalı öğütücülere geçilmesi ve tuzun plastik olmayan kaplarda saklanması tavsiye ediliyor.

3. ELMA VE HAVUÇ

Meyve ve sebzelerde mikroplastik kirliliği birçok çalışmada tespit edilmiştir. Bin nanometreden daha küçük plastik partiküller olan nanoplastikler, bitkilere kökler yoluyla girebilir. Yapılan bir çalışmada, elma ve havuçların en çok kirlenen, marulun ise en az kirlenenler olduğu bulundu.

Her ne kadar bu kirlilik yüksek oranda işlenmiş gıdalara kıyasla nispeten küçük kalsa da, mikroplastiklerin etkileri henüz tam olarak bilinmiyor. Uzmanlar, faydalı antioksidanlar içerdiği için meyve ve sebze tüketimine devam edilmesi gerektiğini vurguluyor.

4. ÇAY VE KAHVE

Tek kullanımlık plastik astarlı paket servis bardakları, sıcak içeceklerdeki mikroplastik kirliliğinin en büyük kaynaklarından biri. Yüksek sıcaklıklar, bu kaplardan içeceğe mikroplastik salınımına neden olabiliyor.

Sıcak içecekler, buzlu muadillerinden daha fazla mikroplastik içeriyor; bu nedenle soğuk içeceklere geçmek maruziyeti azaltabilir. Ayrıca, sütü cam şişelerde almak da daha düşük mikroplastik yüküyle ilişkilendirilmiştir.
 

5. DENİZ ÜRÜNLERİ

Deniz ürünlerinin çoğu mikroplastiklerle kirlenmiş olsa da, şaşırtıcı olan, diğer gıda kaynaklarına kıyasla bu konuya verilen aşırı dikkat. Çalışmalar, midye gibi "filtreyle beslenen" canlılardaki mikroplastik seviyelerinin, gram başına sadece 0,2-0,70 partikül olduğunu gösteriyor. Bu rakam, tek bir plastik poşet çay demlenirken salınan 11,6 milyar mikroplastikten çok daha azdır.

MARUZİYETİ AZALTMAK İÇİN NELER YAPILABİLİR?

Plastikleri tamamen ortadan kaldırmak imkânsız olsa da, bazı basit adımlar mikroplastik maruziyetini azaltmaya yardımcı olabilir:
 

• Yiyecekleri plastik kaplarda saklamaktan ve yüksek oranda işlenmiş gıdalar tüketmekten kaçının.
• Yiyecekleri mikrodalgada ısıtırken plastik yerine cam kaplar kullanın.
• Pet şişe su yerine suluk  kullanmaya geçerek maruziyetinizi önemli ölçüde azaltabilirsiniz.

• Çay tüketiminde poşet çay yerine metal veya yeniden kullanılabilir kaplarla demli çaya geçiş yapın.
• Tuz öğütürken seramik veya metal öğütme mekanizmasına sahip öğütücüleri tercih edin.