Türk dünyası arka bahçe değil

Ukrayna’yı işgal eden Rusya, Türk Cumhuriyetlerinden beklediği desteği bulamadı. Kardeş ülkeler, Türkiye’nin barışa dönük çabalarını ilgi ve takdirle izlediklerini paylaştı.

YILMAZ BİLGEN

Ukrayna-Rusya savaşını sonlandırmak için en somut girişim Türkiye öncülüğünde gerçekleşti. Antalya’da yapılan dışişleri bakanları düzeyindeki üçlü zirvenin ardından Mevlût Çavuşoğlu’nun Moskova ve Kiev ziyareti yeni bir beklenti ve barışa dönük heyecan uyandırdı. Türkiye’nin krizin çözümü konusunda yürüttüğü mekik diplomasi aynı zamanda Türk Cumhuriyetleri kanadında da yakından izleniyor. Türk dünyasını tek çatıda buluşturan Türk Devletleri Teşkilatı, şu ana dek Ukrayna krizine dönük herhangi bir resmî açıklamada bulunmadı ancak üye ülkelerden süreç dâhilinde gelen tepkiler stratejik bir birliktelik ve ortak aklın yansıması şeklinde yorumlandı. Bu yılın başında ciddi sokak olayları ile sarsılan Kazakistan’da Nazarbayev sonrası göreve gelen Kasım Cömert Tokayev, krizin ilk günlerinde Rusya’nın maceralarına taraf olmayacaklarını ve destek vermeyeceklerini net olarak ifade etti. Kazakistan idaresinin Ukrayna’nın toprak bütünlüğü konusundaki tavrına Özbekistan ve Kırgızistan’dan da destek geldi.

MOSKOVA’YA KAPILAR KAPALI

Öte yandan Türk cumhuriyetleri, Rusya’nın Kollektif Güvenlik Teşkilatını harekete geçirme ihtimaline karşı da asker göndermeyeceklerini ilan ederek tüm kapıları kapattı. Tokayev’in Zelenskiy ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesi ve Kazakistan’da yapılan Ukrayna’ya destek mitingleri, resmî makamların da destek verdiği yardım organizasyonları Rusya’yı rahatsız etti. Türk dünyasının Moskova’nın arka bahçesi olmadığını göstermesine Moskova’dan tepkiler geldi. Rus milletvekili ve Komünist Parti Genel Başkanı Gennadiy Zyuganov “Kazakistan lideri ve yönetimini ‘Ukraynalılaşma yolunda ilerlediği’ yönünde tehdit içeren ifadeler kullandı. Gazetemize değerlendirmelerde bulunan Kazakistan’ın Türkiye Büyükelçisi Abzal Saparbekoğlu, Ukrayna’da yaşanan insanlık trajedisini bitirme konusunda Türkiye’nin üstlendiği misyonun önemine vurgu yaparak “Barışa dönük bu çabaları ilgi ve takdirle izliyoruz’ dedi. Büyükelçi Saparbekoğlu “Bir bölgenin sorunu tek tarafın algısına göre değerlendirilmemeli ve değiştirilmemeli. Rusya bizim stratejik ortağımız. BM’de yapılan oylamada çekimser kaldık ve yaptırımlara destek vermiyoruz. Ancak aynı zamanda Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne de büyük önem veriyoruz. Ortada AGİT tarafından getirilen prensipler var’ diye konuştu.

ORTAK AKILLA HAREKET STRATEJİSİ

Kazakistan’da yayın yapan Aykın gazetesi genel yayın yönetmeni yardımcısı Amangeldi Kurmet de Ukrayna işgalinin tüm Asya ülkelerinde şimdi sıra kimde sorusunu gündeme getirdiğini söyledi. Kazak gazeteci Kurmet, Kazakistan, Kırgızistan, Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan ve hatta Tacikistan kamuoyu Ukrayna-Rus savaşı konusunda kesin bir biçimde Ukrayna halkını destekliyor. Hükûmetlerin pozisyonu ise tıpkı Türkiye gibi denge politikası izlemek oldu. Bu açıdan bakıldığında her ne kadar resmî olmasa da Türk Devletler Teşkilatının ortak bir vizyon ortaya koyduğunu ve ortak akıl çerçevesinde müşterek hareket stratejisinin hakim olduğunu söyleyebiliriz” ifadelerini kullandı.

DÜNYA TÜRKİYE’Yİ TAKDİR EDİYOR

Ukrayna Milletvekili ve Kırım Tatar Millî Meclisi Başkanı Refat Çubarov, krizin çözümü ve Rus işgalinin sonlandırılması adına Türkiye’nin üstlendiği inisiyatifi bütün dünyanın takdir ettiğini belirtti. Tatar vekil Çubarov “Türkiye, Ukrayna toprağını bütün olarak görüyor. Dolayısı ile Kırım’ın işgaline dönük herhangi bir oldubittiye de izin vermez. Moskova ana hatları ile Türkiye’nin rolünden rahatsız değil. Çünkü savaşın başından bu yana istediği sonucu alamadı. Putin yönetimi için de bir çıkış yolu olarak görülmeli. Ukrayna savaşı ve yaşananlara dair çok fazla belirsizlik var. Ayrıca süreci bir zaman kazanma fırsatı olarak da değerlendirebilir” diye konuştu.