'Dönüşüm seferberliğine rağmen gidilecek yol uzun'

Türkiye’yi hüzne boğan Marmara Depremi’nden bu yana kentsel dönüşüm çalışmaları kapsamında toplam 5 milyon konut yenilendi. 20 milyon yapı stokunun bulunduğu ülke genelinde hâlen 7,5 milyon konut, riskli bina statüsünde.

Cabir Turğut - Türkiye, bundan tam 18 yıl önce acı bir depremin sabahına uyandı. Merkez üssü Gölcük olan 7,4 şiddetindeki 1999 Marmara Depremi, aramızdan yaklaşık 18 bin canı aldı. Resmî raporlara göre; 285 bin 211 ev, 42 bin 902 iş yerinin de hasar gördüğü depremin bugün 18’nci yıl dönümü. Peki aradan geçen onca yıla rağmen, 80 milyonluk nüfusunun yüzde 70’inin, 1. ve 2. derece fay kuşağı üzerindeki şehirlerde yaşadığı Türkiye, muhtemel bir depreme ne kadar hazır?

YAPILARIN 7,5 MİLYONU ‘RİSKLİ’
Ülke genelinde yaklaşık 20 milyon yapı stoku var. 2 milyonu İstanbul’da olmak üzere riskli bina statüsünde bulunan 7,5 milyon konutun değiştirilmesi gerçeğinden yola çıkan Türkiye’de 2012’de kentsel dönüşüm seferberliği başlatıldı. Türkiye’yi hüzne boğan Marmara Depremi’nden bu yana toplam 5 milyon konut yenilendi, 450 milyon metrekare inşaat alanı da denetlendi. Hâlen 14 milyon konutun afet riski yönünden incelenmesi gerekiyor.

HER YIL 500 BİNİ YENİLENECEK
Senede 500 bin konutu yenilemek üzere bir program hazırlayan Çevre ve Şehirlik Bakanlığı, bu dönüşümü 15 yıl içerisinde tamamlamayı planlıyor. Öncelikle 1. derece deprem kuşağında yer alan ve nüfus yoğunluğu fazla olan illerden başlayan kentsel dönüşüm kapsamında; İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Bursa ve İzmir’de yapılaşmaya ağırlık veriliyor. Fay hatları, sel ve heyelana maruz bölgeler gibi afet risklerinin fazla olduğu alanların tespiti yapılarak, uygulama aşama aşama ülke sathına yayılıyor. Kentsel dönüşümün toplam maliyeti yaklaşık 884 milyar lira olarak hesaplandı.

İMAR MEVZUATI SİL BAŞTAN
Uzmanlar; kaçak yapılar dâhil konut stokunun yaklaşık yüzde 40’ının dönüştürülmesi ya da güçlendirilmesi gerektiğine dikkati çekiyor. Ülkenin dört bir yanında süren dönüşüm seferberliğine rağmen hâlâ gidilecek çok yolun olduğu vurgulanırken, Türkiye Müteahhitler Birliğinden yapılan açıklamada, imar mevzuatının yeni baştan ele alınması çağrısında bulunuldu. Türkiye topraklarının yüzde 98’inin deprem riski taşıdığı hatırlatılarak, deprem odaklı kentsel dönüşümün vazgeçilmez bir zorunluluk olduğu kaydedilen açıklamada “İmar değişikliği uygulamaları kamu vicdanını zedeleyen, kişilere özel değerlendirmelerden arındırılmalı” denildi. TMB Yönetiminin, kentsel dönüşüm konusunda, hükûmet tarafından atılmakta olan doğru adımları desteklediği bildirildi.