Gıda krizi, açlık ve kaosu tetikliyor! Dünya felakete sürükleniyor

Pandemiyle yükselişe geçen gıda fiyatları Rusya-Ukrayna savaşıyla zirveye çıktı. Arap Baharı’nın altında yatan sebeplerden birinin de gıda krizi olduğu düşünüldüğünde dünyanın kaosa sürüklenmesinden korkuluyor.

OSMAN SAĞIRLI

BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre dünya genelinde gıda fiyatlarında ciddi artışlar yaşanıyor. FAO Gıda Fiyatları Endeksine göre temel gıda ürünlerinde özellikle son iki yılda pandemi ile başlayan artışlar Rusya-Ukrayna savaşı ile zirveye çıktı. Bunda Ukrayna ve Rusya’nın buğday, ayçiçeği yağı, arpa ve mısır gibi temel tarım ürünlerinde başlıca ihracatçı olmaları ve tedarik zincirinde yaşanan aksamalar etkili oldu. Birleşmiş Milletler, fiyat artışlarının Afrika ve Orta Doğu ülkelerinde mevcut gıda krizini daha da kötüleştireceği ve çocukların beslenmesinde ‘felaket’ boyutunda sonuçlara yol açabileceği konusunda uyardı.

DÜNYADA HUZURSUZLUK ARTIYOR

Geçmişte gıda fiyatlarındaki benzer artışlar, çoğunlukla gelişmekte olan ülkelerde huzursuzluğa yol açtı. Hatta Kuzey Afrika ve Orta Doğu'daki nüfusun yüksek fiyatlar sebebiyle geçim zorluğu çekmesi üzerine başlayan Arap Baharı birçok ülkede rejimlerin devrilmesine yol açmıştı. Gıda fiyatlarının mevcut seviyesi, gıda ve diğer fiyatların çarpıcı biçimde yükseldiği ve Bangladeş, Haiti, Endonezya ve Yemen'in yanı sıra birçok Afrika ülkesinde huzursuzluğa neden olduğu 2011 ve 2008'de gözlemlenen zirveleri bile aşıyor. Cornell Üniversitesi ekonomi profesörü Chris Barrett'e göre dünyada ‘huzursuzluk potansiyeli’ yeniden arttı. Bu durum da haziran ayı başlarından itibaren Asya, Afrika, Orta Doğu, Latin Amerika ve Avrupa olmak üzere tüm dünyada protestoları ateşledi. Endonezya, İran, Arnavutluk, Arjantin, Şili, Gine, Lübnan, Sri Lanka, Peru, Sudan, Tunus, Yunanistan Kenya, İngiltere, Fransa, Almanya ve bazı ABD eyaletlerinde artan gıda fiyatları ve buna sebep olarak görülen petrol fiyatlarındaki artışı protesto eden gösteriler düzenlendi. Bu eğilim büyüyor ve politika yapıcıları endişelendiriyor.

GUTERRES: FELAKET BİZİ BEKLİYOR

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Rusya Ukrayna savaşı, koronavirüs ve tedarik zincirindeki aksamalara sebebiyle benzeri görülmemiş bir küresel açlık krizinin kapıda olduğunu söyledi. Guterres, dünyanın dört bir yanındaki çiftçilerin artan gübre ve enerji fiyatlarıyla başa çıkmak için mücadele etmesi nedeniyle Asya, Afrika ve Amerika'daki hasatların etkileneceğini belirterek “Bu yılın gıda erişim sorunları, gelecek yılın küresel gıda kıtlığı hâline gelebilir. 2022'de birden fazla kıtlık ilan edilecek gerçek bir risk var. Hiçbir ülke böyle bir felaketin sosyal ve ekonomik yansımalarından bağışık olmayacaktır. Ve 2023 daha da kötü olabilir" dedi. Guterres, BM müzakerecilerinin Ukrayna'nın Karadeniz üzerinden de dâhil olmak üzere gıda ihraç etmesine ve Rusya'nın kısıtlama olmaksızın dünya pazarlarına gıda ve gübre getirmesine izin verecek bir anlaşma üzerinde çalıştığını söyledi. Ayrıca, yoksul ülkelerin ekonomilerini ayakta tutmalarına yardımcı olmak için borçların hafifletilmesi ve özel sektörün küresel gıda pazarlarını istikrara kavuşturmasına yardımcı olması için çağrıda bulundu.