İcra yok, onay yok! Emekli maaşlarından otomatik kesinti dönemi resmen başladı

Emekli gelir ve aylıklarında yeni bir dönem başladı. Yapılan yasal düzenlemenin ardından Sosyal Güvenlik Kurumu, emekli maaşlarından SGK borçlarının kesilmesine ilişkin uygulamanın usul ve esaslarını belirledi. 

Buna göre belirli kapsamda borcu bulunanların maaşlarından, icra takibine veya ayrıca muvafakat alınmasına gerek kalmadan kesinti yapılabilecek.

Düzenlemeye ilişkin ayrıntıları köşesinde değerlendiren sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş, yeni uygulamanın tüm detaylarını anlattı.

YÜZDE 10 ORANINDA KESİNTİ 

Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre, SGK’dan aylık alan kişilerin kendilerine veya hak sahibi oldukları kişilere ait birikmiş borçları artık doğrudan maaşlarından kesilecek. Yasal olarak en fazla yüzde 25’e kadar izin verilen kesinti oranı, uygulamada standart olarak yüzde 10 seviyesinde tutulacak. Süreçte icra takibi yürütülmeyecek ve kişilerin rızası aranmayacak.

KİMLER KESİNTİ KAPSAMINDA?

Karakaş, kesintiye tabi grupları ise şu şekilde sıraladı:

• "İş kazası ya da meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanlar.
• Emekli (Malullük, vazife malullüğü, emekli veya yaşlılık) maaşı bağlananlar.
• Maaş bağlandıktan sonra eski genel sağlık sigortası prim borçları ortaya çıkanlar.
• Aktif çalışırken vefat edenlerin hak sahipleri: Eş, çocuk, ana-baba.
• Ölen kişinin geçmiş prim borcu, ölüm aylığından kesilir.
• Hak sahibi olarak ölüm aylığı alan kişinin kendi borcu da kendi aylığından kesilir.
• Birden fazla aylık varsa, hepsinden ayrı ayrı %10. Ama dikkat: Borçlu kişinin hak sahibi olmayan yakınlarının başka maaşlarından kesinti yapılmaz.
• Borç, sadece o borçlu üzerinden bağlanan aylıktan tahsil edilir.
  Başka kapıya uğranmaz.
• Aylık bağlandıktan sonra borç çıkan emekli.
• Çalışırken vefat eden sigortalının eşi ve kızı.
• Kendi borcu olan hak sahibi.
  Hepsi otomatik kesintiye açık. SGK’nın bu konuda icra yoluna gitmesine gerek olmayacak…

Hangi maaşlardan kesilir, hangilerinden kesilmez?

Gelir: Sürekli iş göremezlik ve ölüm geliri.
Maaş: Yaşlılık, malullük, vazife malullüğü ve ölüm aylığı. Bunlar kesintiye tabidir"

MAAŞINDAN KESİNTİ YAPILMAYACAKLAR

Uzman isim kesinti yapılmayacak olan grupları ise şu şekilde sıraladı:

• Başarılı sporculara bağlanan aylıklar.
• Terör ve terörle mücadeleden doğan zararlar için ödenen aylıklar.
• Bedeli hazine tarafından karşılanan şeref aylıkları. Bunlar hazineden karşılanmaktadır.

HANGİ BORÇLAR MAAŞTAN KESİLECEK?

Düzenleme kapsamında öncelikli olarak genel sağlık sigortası prim borçları tahsil edilecek. Karakaş, kesintiye neden borçları ise şöyle aktardı: 

• İlk sırada genel sağlık sigortası primleri.
• 4/1-a (SSK) kapsamındaki eski isteğe bağlı, topluluk, tarım sigortalılıkları.
• Ek 5 ve Ek 6 sigortalılık borçları
• 4/1-b (Bağ-kur) zorunlu sigortalılık.
• 4/1-c (Emekli Sandığı) borçlanmalar, ilgi devamı ve intibak tashihleri. Hepsi listede.

Birden fazla borcun bulunması halinde, zaman aşımına uğramamış en eski borçtan başlanacak. Borçların sıralamasında ise önce genel sağlık sigortası, ardından isteğe bağlı ve tarım sigortalılığı, daha sonra 4/1-b ve son olarak 4/1-c kapsamındaki borçlar dikkate alınacak.

Nafaka borçları ise SGK alacaklarından önce gelecek.

FAZLA ÖDEMELER DE ÖNCELİKLİ KESİLECEK

SGK tarafından yapılan fazla veya yersiz ödemelerden kaynaklanan bir borç bulunması halinde, öncelikle bu borcun tahsil edileceği belirtildi. Ardından diğer prim borçları için kesinti uygulanacak.

Aynı anda birden fazla borç türünün tespit edilmesi halinde ise ilgili borçların tahsili için kesinti işlemi birlikte yürütülebilecek.

İTİRAZ HAKKI BULUNUYOR

SGK'nın borç nedeniyle yaptığı kesintiye karşı itiraz yolu da açık olacak. Genel sağlık sigortası prim borçlarına ilişkin itirazlar, kişinin son ikametgahının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya ilgili sosyal güvenlik merkezine yapılabilecek.

Diğer prim borçları için ise borç dosyasının bulunduğu SGK birimine başvurulabilecek. İtirazın reddedilmesi halinde yargı yoluna başvurma hakkı da bulunuyor.