Katılım bankaları kâr payını nasıl belirler?
Faizsiz prensiplere göre faaliyet gösteren katılım bankaları, müşterilerinden topladıkları fonları reel bir ekonomik faaliyete yönlendirir. Bu işlemlerin neticesinde ortaya kâr rakamı çıkar. Katılım bankaları, işletme maliyetlerini de düştükten sonra kalan net kâr üzerinden; her bir müşteri için “havuzdaki paralarına” ve “tercih ettikleri vadeye” göre kâr payını hesaplar ve dağıtır.
- Geleneksel bankalar mevduatı faizle toplayıp daha yüksek faizle kredi olarak vererek mevduat-kredi makasıyla kâr elde eder ve faiz oranları sabittir.
- Katılım bankaları, müşterilerinden topladığı fonları bir havuzda toplar ve bu fonları reel ekonomik faaliyetler karşılığında finansman olarak piyasaya sunar.
- Katılım bankalarında brüt kârlılık işlemlerin neticesinde ortaya çıkar ve bu kâr sabit olmayıp piyasa şartlarına göre değişkenlik gösterebilir.
- Katılım bankalarında banka ve müşteri arasında belirlenen oranlarda kâr paylaşımı yapılır ve müşteriler havuzdaki paralarına göre kâr payı elde eder.
- Katılım bankacılığında önceden net ve sabit bir getiri taahhüdü verilmez, sistem kâr-zarar ortaklığı esasına göre işler.
- Katılım bankaları tarafından anlık ilan edilen oranlar geçmiş dönem performanslarını gösterir ve geleceğe dönük taahhüt içermez.
Bankacılık sektörünün ana faaliyeti, piyasadan topladıkları mevduatı yine piyasaya kredi olarak verip kâr elde etmek üzerine kuruludur. Bu faaliyet konvansiyonel (geleneksel) bankacılıkta faiz ile sürdürülür. Bir banka topladığı mevduata, piyasa şartlarına göre belli bir miktar faiz önerir. Bu faiz, bankanın maliyetidir. Banka, bu maliyetin üzerine kendi kârını ekleyerek, topladığı mevduatı daha yüksek bir oranla, piyasada kredi olarak satışa çıkarır. Böylece mevduat ve kredi makası arasındaki fark kadar gelir elde eder.
Burada faiz oranları, işlemlerin gerçekleştiği sırada bellidir ve sabittir. Hem mevduat hem de kredi müşterisi, hangi vadede anlaştıysa, o vadede alacağı veya ödeyeceği faizi bilerek işlem yapar.
Katılım bankaları faizsiz midir?
KATILIM BANKALARININ KÂR HESABI
Faizsiz prensiplere göre faaliyet gösteren katılım bankaları ise;
-Müşterilerinden topladıkları fonları bir havuzda toplar. Paralar, bu havuzda para birimi cinsi ve tercih edilen vadeye göre ayrıştırılır.
-Havuzda biriken tutarlar reel bir ekonomik faaliyet (konut ya da iş makinesi alımı gibi) karşılığında piyasaya finansman olarak sunulur.
-Katılım bankalarında brüt kârlılık, bu işlemlerin neticesinde ortaya çıkar.
-Söz konusu kâr sabit değildir, piyasa şartlarına göre değişkenlik gösterebilir.
-Banka tarafından havuzun işletme giderleri de düşüldükten sonra net kâr belirlenir.
-Banka ve müşteri arasında önceden belirlenen oranlarda bu kâr paylaşılır.
-Müşteriler, havuzdaki paralarına ve tercih ettikleri vadeye göre hesaplanan oranlarda kâr payı elde eder.
Kira sertifikası (sukuk) caiz mi? Katılım bankalarından alınan kira sertifikası fonunun dini hükmü
KÂR-ZARAR ORTAKLIĞI ESAS
Çalışma prensiplerinden de anlaşılacağı üzere katılım bankacılığında önceden net ve sabit bir getiri taahhüdü verilmez. Sistem "kâr-zarar ortaklığı" esasına göre işler. Kâr payı oranları da fon havuzunun performansına göre haftalık ya da aylık gibi belli periyotlarda değişiklik gösterebilir.
Katılım bankaları nasıl kâr elde eder?
KÂRLILIK DEĞİŞKEN OLABİLİR
Bu arada katılım bankaları tarafından anlık ilan edilen oranlar, geçmiş dönem performanslarını gösterir. Geleceğe dönük taahhüt içermez. Kârlılık değişkenlik gösterebileceği için kâr payı tutarı da konvansiyonel bankaların sunduğu sabit faiz oranlarından daha yüksek ya da daha düşük olabilir. Dönem sonunda gerçek kârlılık görülebilir.
