Katılım bankaları nasıl kâr elde eder?
Katılım bankaları tüm bankacılık faaliyetlerini faizsiz bankacılık prensiplerine uygun olarak gerçekleştirir. Reel sektörlerle bire bir bağlantılı çalışan Katılım Bankaları olumsuz şartlarda bile sağlıklı ve güvenli banka özelliğini kaybetmez. Krizlerden daha az etkilenir. Peki Katılım Bankaları nasıl kar sağlar?
- Katılım bankaları, müşterinin talep ettiği malı peşin alıp üzerine kâr payı ekleyerek müşteriye taksitle satarak (Murabaha) gelir sağlar.
- İşletmelere yönelik, ihtiyaç duyulan bir malı satın alıp belli bir kira karşılığında belli bir sürede kiralama (İcara) yöntemiyle de finansman sağlarlar.
- Gayrimenkul varlığına dayalı projelerden elde edilen kira gelirlerini kapsayan kira sertifikaları (Sukuk) ihraç ederek veya bu sertifikalara aracılık ederek gelir elde ederler.
- Reel sektörde fiziki bir varlığa dayalı iş modelleri ile girişimcilerle ortaklık kurarak gelir elde ederler; bu ortaklıklar, sermayenin paylaşıldığı 'müşareke' veya sermayenin banka tarafından sağlandığı 'mudaraba' şeklinde olabilir.
Finans sektöründe faaliyet gösteren katılım bankaları, faize dayalı konvansiyonel bankalardan daha farklı bir yapıda bulunurlar. Katılım bankaları, belli bir faiz ile parayı talep edenlere satmazlar. Ticaret yapmak ya da ortaklık kurmak gibi yönetmelerle kâr elde etmeye çalışırlar. Böylece geleneksel bankalar gibi “paradan para kazanmak” yerine, ticari bir işletme gibi çalışıp gelir üretme hedefine odaklanırlar.
Katılım fonu nasıl alınır? Faizsiz bankacılığın işleyişi
Katılım bankaları, esas faaliyetleri ile 4 ana koldan gelir sağlarlar. Bunları kısaca şöyle sıralayabiliriz:
1-MURABAHA: KÂR PAYI İLE FİNANSMAN TEMİNİ
Konvansiyonel bankacılıkta krediler; bireysel ve ticari olarak iki ana kategoriye ayrılır. Bir mal almayı düşünen bireyler ya da şirketlere doğrudan faiz karşılığında para verilir. Tüketici de eline geçen krediyle o malı almaya yönelir.
“Murabaha” yönteminde ise katılım bankaları, müşterinin talep ettiği malı önce peşin olarak kendileri alırlar. Ardından bu malı, üzerine kâr payı ekleyerek müşteriye belli bir taksitle satarlar. Böylece bu işlem, tıpkı bir ticari işletmenin faaliyeti gibi gerçekleşir e temin edilen finansman, doğrudan faiz olmaktan çıkar.
2-İCARA: KİRALAMA YÖNTEMİ
Bu yöntem, daha çok işletmelere yönelik sunulan çözümleri kapsar ve kurumsal yatırımcılara yönelik sunulan bir hizmettir. Konvansiyonel finans sisteminde bankalardan farklı olarak finansal kiralama (leasing) şirketleri de faaliyet gösterir. Ancak leasing şirketleri de işletmelerin ihtiyaçları için faiz karşılığında finansman temin eder.
Katılım bankaları ise, örneğin bir işletmenin “kiralama” yöntemi ile talep ettiği bir iş makinesini satın alma yoluna giderler. Ardından da talep eden işletmeye, belli bir kira karşılığında ve belli bir sürede bu iş makinesini kiralarlar. Bu yöneteme “icara” denir. Kiralama sürecinin ardından işletmeler, bu makineyi satın alma yoluna da gidebilirler.
Katılım fonu nasıl alınır? Faizsiz bankacılığın işleyişi
3-SUKUK: KİRA SERTİFİKALARI
Katılım bankalarının portföyünde bulunan ya da ihracına aracılık ettikleri ve genellikle gayrimenkul varlığına dayalı projelerden elde edilen kira gelirlerini kapsayan yatırım ürününe kira sertifikası (sukuk) denir. Katılım Bankaları, bu varlıklardan gelen kira gelirleri ile kendileri kazanç sağlayabilecekleri gibi; kira sertifikalarını yatırımcılara satarak, onlarında da bu yolla gelir elde etmesine aracılık yapabilirler.
Kira Sertifikası (Sukuk) nedir, nasıl alınır? Türkiye Finans, Emlak Katılım, Ziraat - Vakıf Katılım kira sertifikası alımı
4-MÜŞAREKE VE MUDARABA: ORTAKLIK
Katılım bankalarının bir başka gelir ve faaliyet alanı da özelikle reel sektörde ve fiziki bir varlığa dayalı iş modeli ile “ortaklık” kurmaktır. Bu, iki yolla yapılmaktadır.
a) Banka ile birlikte söz konusu iş için girişimci de ortaya sermaye koyar. Her iki taraf da bu girişimden ortaklık payı kadar kâr ya da zarar elde ederler. Buna “müşareke” denir.
b) Bazı ortaklık modellerinde ise sermayeyi tamamen banka temin eder. İş gücü ve işletme faaliyeti ise girişimciye bırakılır. Bu iş modelinden elde edilen kâr da, anlaşmaya göre belirlenen oranlarda pay edilir. Bu yönteme de “mudaraba” denir.
