Boğaz’ın incisini kara mı yutuyor?

İstanbul Boğazı’nın hemen kıyısında yer alan Şemsi Paşa Camii önüne yapılacak yürüme yolu tartışmalara yol açtı.

Mimar Sinan’ın Üsküdar’daki yadigârı Şemsi Paşa Camii şu günlerde büyük bir tartışmanın merkezinde. Şemsi Paşa Camii ile Üsküdar iskelesi arasındaki sahanın kazıklama sistemiyle kapatılmaya başlanması kamuoyunda tartışmalara sebep oldu. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclisi tarafından onaylanan Üsküdar Meydan Projesi çerçevesinde başlanan çalışmalar, denize nazır olan camiyi, Boğaz’dan uzaklaştırıyor. Üsküdar’a modern bir meydanın yapılacağı projede, 1580 yılında Şemsi Ahmed Paşa tarafından inşa ettirilen eşsiz cami ile deniz arasına 4 metrelik bir yürüme yolu yapılması planlanıyor. İstanbullular ise bu çalışmalara, camiinin estetiğinin bozulacağı ve bölgedeki silüetin zarar göreceği gerekçeleriyle reaksiyon gösteriyor. Ayrıca çalışmalardan sonra küçük bir külliye içerisinde yer alan caminin duvarlarında çatlaklar meydana geldiği görülüyor. Fakat bu çatlakların kazıklama çalışması yüzünden mi oluştuğu tam olarak bilinmiyor.

ÇALIŞMALAR DURDURULDU
Bu gelişmeler üzerine İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), Şemsi Paşa Camii’nin önünde yapılması planlanan yaya yolu çalışmasının durdurulduğunu açıkladı. İBB’den yapılan yazılı açıklamada, “Başkan Kadir Topbaş’ın talimatıyla çalışmalar durduruldu. Kazıkların çatılmasına son verildi. Proje tekrar değerlendirilecek” denildi. Tarihî caminin duvarlarındaki çatlaklar özellikle sosyal medyada tepkilere sebep olmuştu.

Bütün özelliğini kaybeder

Ünlü mimar Sinan Genim, belediye yetkilileri ile aynı görüşte değil. Genim “Bu tür projelerde şehir hakkında gerçekten bilgi sahibi olan uzmanların fikirlerinin alınması gerekiyor. Abidevi eserlerle ve sahil topoğrafyasıyla oynamak çok sağlıklı değil. Meydan projesi tamamen Şemsi Paşa Camii önüne inşa edilmiyor. Ancak böyle olsa bile bu tarihî eserin kıyı camii olma özelliğini kaybetmesine sebep olacak. Şehri bütünüyle korumamız gerekiyor” ifadelerini kullanıyor.

Yürüme yolu zarar vermez

Sanat tarihçisi Talha Uğurluel ise şöyle konuşuyor: Osmanlıda ‘lebiderya’ denilen birtakım binalar inşa edilmiş. Ortaköy Camii ve Beylerbeyi Camii gibi... Bu eserleri değerli kılan şey tam denizin kenarında olmaları. Eğer önlerine bina yapılırsa, bu eserler ölür. Şemsi Paşa Camii önüne yapılacak dar bir yürüme yolu problem olmayabilir. Ama bunun dışına yapılacak her şey caminin hususiyetini kaybetmesine yol açar. Daha önce denizi doldurarak birçok tarihî yapıya zarar verdik. Bu hataları tekrar etmeyelim.

Bu camiye kuş konmaz
Vezir Şemsi Ahmed Paşa’nın Mimar Sinan’a yaptırdığı eserin enteresan bir hikâyesi var. Rivayete göre Şemsi Paşa’nın üzerinde kuşların uçmayacağı bir yere cami yaptırmak istemiş. Mimar Sinan da Üsküdar’da kuzeyden ve güneyden gelen rüzgârların kesiştiği bir nokta bulunca Şemsi Paşa Camii’ni buraya yapmış. Adı da halk arasında “Kuşkonmaz Cami” olarak kalmış.