Karabağ’daki talanı dünya görecek

Ressam Nigâr Helmi Abbasbayli “Karabağ’ın medeniyet mirasları, işgal altında kaldığı 30 sene boyunca barbarca talan edildi. Ben de resimlerimle yaşananları dünyaya haykırmak istedim” diyor.

MURAT ÖZTEKİN

Azerbaycanlı sanatçı ve iş kadını Nigâr Helmi Abbasbayli, Karabağ’ın 30 yıllık Ermenistan işgali esnasında ortadan kaybolan veya zarar gören kültürel mirasını resmetti. Sanatçının, bölgenin işgalden kurtulduğu Karabağ Savaş’ına atfettiği eserleri ise Atatürk Kültür Merkezindeki “Karabağ’ın Mirası” adlı sergiye taşındı. AKM Galeri’de sergilenen eserler arasında “Govhar Ağa Camii”, “Bülbül Evi Harabeleri”, “Panakh Ali Han Sarayı Harabeleri” dikkatleri çekiyor ve Helmi’nin Azerbaycan kültürünü yansıtan özel tasarım takıları da yer alıyor. Biz de sanatçıdan serginin hikâyesini dinliyoruz…

> Ressam kimliğinizin yanında aslında bir iş insanısınız. Resmin hayatınızdaki yeri ne?
Aslında güzel sanatlar okulu mezunuyum ama filoloji ve gazetecilik de okudum. Ailevi sebeplerden uzak kaldığım zamanlar dışında çocukluktan beri hep resim yaptım. İnsan sevdiği işi yapınca zor gelmiyor. Sanat benim ruhumu dinlendiriyor. Bazen gece yarısından, sabaha kadar çalışıyorum. Dört beş saat uyuyup, gündüz mücevher butiğimle ilgileniyorum.

PROTESTO İÇİN ÇİZDİM

> Son serginizin merkezinde işgalden yeni kurtulan Karabağ’ın kültürel mirasları var. Karabağ’ın sizin dünyanızdaki yeri nedir?
Karabağ elimizden gittiğinde ben 16 yaşındaydım. Hocalı soykırımı yaşandığında TV başında ailecek ağladığımızı hatırlıyorum. Karabağ’ın işgal altında olduğu otuz sene boyunca ise Azerbaycan’ın medeniyet mirasları barbarca talan edildi. 22 müze, 927 kütüphane, 65 cami, 58 arkeolojik alan ve 100 bine yakın tarihî eser harap oldu. Bir milletin tarihini silme çabasıydı bunlar. Bundan çok etkilendim ve protesto etmek için resimler çizdim.

> Yani bu aslında bir haykırıştı…
Evet, resimlerimle Karabağ’da yaşananları dünyaya haykırmak istedim. Mimari eserlerimizi, kültür insanlarımızın evlerini, camilerimizin kalan hâllerini resmettim. Sonra da, bir milletin mirasının nasıl yok edilmeye çalıştığını dünyaya göstermek istedim. Şimdi kendime hedef koydum; dünyanın neresine ulaşabilirsem orada bu eserlerimi sergileyeceğim. Ekim ayında New York’taki Türk Evinde ve New York Art Expo’da Karabağ eserlerim görülecek.

> Karabağ, mimari eserlerinin yanında edebiyat ve musikisiyle de dünyanın sayılı yerlerinden biriydi. Şimdi yeniden Azerbaycan topraklarına katıldı. Peki, eski sanat dolu günlere dönüş olacak mı?
Bizde Karabağ bölgesi ve Şuşa’ya “Azerbaycan’ın İncisi” derler. Çünkü Şuşa, her zaman Azerbaycan’ın kültür ve medeniyet merkezi olmuştur. Bölge şimdiden eski günlerine kavuşmaya başladı. Millet olarak orayı yeniden inşa edeceğiz. Ben de inşallah oranın güzelliklerini başka eserlerimde resmedip, sergileyeceğim.

TÜRKİYE SEVGİM ÇOCUKLUĞUMA DAYANIYOR

> Türkiye ile Azerbaycan, son yıllarda politik ve askerî cepheden çok yakınlaştı. Sizce bu irtibatın kültürel sonuçları neler olacaktır?
Biz zaten nesiller boyu Türkiye ile çok yakındık. Sadece araya Ruslar ve farklı milletler girdi. Bizim Türkiye ile manevi bağımız sarsılamaz. Biz zaten aynıyız, Türk’üz. İki devlet tek milletiz. Bu birliktelik sanata da yansıdı, şimdilerde ortak sergiler yapıyoruz. Benim koleksiyonum da bir bütün olarak ilk defa İstanbul’da sergileniyor.

> Türkiye sizin için ne mana ifade ediyor?
Burası Azerbaycan’dan sonra ikinci vatanım diyebilirim. Yıllardır her sene gelip gidiyorum. Herkes bana Türkiye Türkçesini çok güzel konuştuğumu söylüyor. Türkiye sevgim çocukluğuma dayanır. Dedemin kütüphanesi çok zengindi. Küçükken Nazım Hikmet gibi yazarların eserlerini Türkiye Türkçesinden okudum. İstanbul aşığıyım, onsuz yaşayamıyorum.

> Peki, Türkiye’den ilham aldığınız ressamlar var mı?
Daha çok sizin klasik resimlerinizi beğeniyorum. Osman Hamdi çok farklı. Turgut Zaim keza… Osmanlı kültürünü araştırmayı çok seviyorum ama Türkiye’de maalesef insanlar daha çok çağdaş sanata yöneldi. Nedense insanlar klasik ekolü, çok korumadılar. Buna teessüf ediyorum. Çünkü sizin eski tablolarınıza baktığımızda ustalıklı işler görüyorum.