Taklit tablolar satışta! Sanatta 'sahte' imzalı vurgun
Türk resim sanatının usta isimlerinin imzalarının yer aldığı sahte tablolar, ABD ve Almanya gibi ülkelerde yapılıp bazı müzayede evleri aracılığıyla yerli sanat piyasasına sokulmaya başladı. Sanat eksperi Bayram Karşit “Mübin Orhon ve Fahrelnissa Zeid’in eserlerinin sahtelerinin sık yapıldığını görüyoruz” diyor.
- Türk ressamların (Fikret Muallâ, Mübin Orhon, Fahrelnissa Zeid başta olmak üzere) sahte eserleri ABD ve Avrupa'da, özellikle Almanya, ABD ve Fransa'da yaygınlaşıyor.
- Bu sahte eserleri genellikle yurt dışında yaşayan ve Türkiye piyasasını bilen Türklerin ürettiği iddia ediliyor.
- Pandemi sonrası sanat piyasasına giren yeni koleksiyonerlerin artması ve uzman onayı alınmadan yapılan alımlar sahteciliği körüklüyor.
- Koleksiyonerlerin, eser almadan önce mutlaka ekspere danışması ve piyasa değerinin altında fiyatlı veya tanınmamış müzayede evlerinden eser almaktan kaçınması gerekiyor.
- Dünya sanat piyasasının %40 ila %50'sinin sahte eserlerden oluşabileceği tahmin ediliyor.
MURAT ÖZTEKİN - Meşhur Türk ressamların eserlerinin ABD ve Avrupa ülkelerinde sahtelerinin üretilerek sanat piyasasına sokulduğu ortaya çıktı. Türkiye’deki sanat çevrelerinde uzun yıllardır başta Fikret Muallâ olmak üzere bazı ressamların tablolarının sahtelerinin üretildiğine dair dedikodular dönüyor. Ancak bunlar genelde “iddia” olarak kalıyor. Zira uzmanlara göre, ülkemizdeki birçok müzede yer alan sanat eserlerinin bile orijinalliği yeterince incelenmedi.
Son yıllarda ise ABD, Almanya ve Fransa gibi ülkelerdeki bazı müzayedelerde Türk ressamların imzasının yer aldığı sahte eserler artıyor. İnternet üzerinden ve uzman onayı almadan yapılan satışlarda ise sahtecilik riski çoğalıyor. Resmin fiyatının piyasanın çok altında olması da sahtecilik ihtimalini yükselten bir diğer faktör olarak değerlendiriliyor.
ABD VE ALMANYA’YA DİKKAT!
Konuyu Türkiye gazetesine değerlendiren eksper ve restoratör Bayram Karşit, “Son yıllarda daha çok Almanya ve ABD’deki bazı müzayede evlerinde sahte Türk resimleri satılıyor. Fransa’nın taşrasından alınan eserlerde de sahteciliğe sık rastlanıyor. Bence bu ülkeler güvenilir değil” diyor. Peki, en çok hangi tabloların sahteleri imal ediliyor? Karşit “Mübin Orhon ve Fahrelnissa Zeid’in eserlerinin sahtelerinin sık yapıldığını görüyoruz. Kopyaları kolay yapılabildiği için modern ve soyut türdeki resimler arasından daha çok sahte eser çıkıyor” diye konuşuyor.
Bazı koleksiyoncuların aceleci davranarak kandırıldığını kaydeden Karşit, “Koleksiyonerler Avrupa’daki bazı müzayede evlerinin kataloglarında Türk resmi görünce, ekspere sormadan güvenip eser alabiliyor. Fakat burada baktığımızda sahte olduklarını görebiliyoruz. Kesinlikle bir resim almadan önce ekspere danışmak gerekiyor. Tanınmış müzayede evlerinde satılan ve piyasa değerinin altında olmayan resimlerde sahtecilikle karşılaşma ihtimali daha az” şeklinde konuşuyor.
PANDEMİDEN SONRA SAHTECİLİK ARTTI
Sahte resimlerin pandemiden sonra arttığını söyleyen sanat danışmanı Dr. Zafer Özdem ise “Pandemiden sonra bir akım başladı; sanat piyasasına çok insan girdi. Böylece resim alımı da arttı. Ancak yaşayan usta ressamların yaptığı tablolar sınırlı kalıyor. Bu durum sanatseverleri yurt dışına itiyor. Özellikle ABD’deki müzayede evlerinden bazıları ise profesyonel çalışmıyor. Sahte eserleri alıp satabiliyorlar. Bilmeyen koleksiyoncular bu eserleri satın alabiliyor. Sanat biraz da uzmanlık gerektiriyor” diyor.
Batı’da satılan sahte Türk eserlerini de orada yaşayan Türklerin ürettiğini savunan Özdem “Batı’dan piyasaya sokulan sahte eserleri yapanlar yabancılar falan değil, aslında yurt dışında yaşayan ve bizdeki piyasayı iyi bilen Türkler” ifadelerini kullanıyor.
Dr. Özdem bu eserlere dair dolandırıcılık yöntemlerinin değiştiğini kaydederek şunları söylüyor:
Sahteciler daha önce imzasız oryantalist bir resim bulduktan sonra ünlü bir imza atarak Türkiye’de satıyorlardı. Artık o eserlerin modası geçti. Şimdi çağdaş Türk ressamları popüler oldu. Dolayısıyla daha çok Selim Turan, Zeid, Fikret Muallâ, Mubin Orhon ve Nejad Devrim gibi ressamların eserlerinin sahtesi yapılıyor.
Kitap koleksiyonu genişliyor! TÜYEK’teki eser sayısı 776 bine çıktı
SAHTE RESİM NASIL ANLAŞILIYOR?
Bir resmin sahte olup olmadığı sıradan koleksiyonerlerin anlaması her zaman mümkün olmuyor. Bunun için derin bir sanat birikimi gerekiyor. Eksper Bayram Karşit “Tabloların sahte olup olmadığını anlamak için sanatına, üslubuna ve kullanılan malzemeye bakıyoruz. Bazen sonraki dönemlerde kullanılmaya başlayan bir malzeme, eski olduğu iddia edilen bir eserin aslında sahte olduğunu gözler önüne serebiliyor” ifadelerini kullanıyor.
PİYASA NE KADAR SAHTE?
Resim sanatının 1800’lü yılların ikinci yarısında popülerleşmeye başladığı Türkiye’de, resim sahteciliği Avrupa’daki kadar yaygın olmadı. Dünya genelindeki eserler arasında ise sahtecilik zannedilenden daha fazla. Sanat tarihçisi Thomas Hoving gibi isimler bütün dünya sanat piyasasının yüzde 40’ının sahte eserlerden meydana geldiğini söylüyor. Fine Arts Expert Institute’deki (FAEI) birçok uzman ise piyasadaki eserlerin yaklaşık yarısının sahte olabileceğini savunuyor. Bu oranın daha az olduğunu söyleyen uzmanlar da bulunuyor.
