7 SORU 7 CEVAP l Git gide yayılıyor... Maymun çiçeği hastalığı hakkında ne biliyoruz?

Dünya, çiçek virüsünün bir türü olan ‘maymun çiçeği’ hastalığı ile alarmda… İlk olarak 7 Mayıs’ta İngiltere'de görülen maymun çiçeği virüsünün farklı ülkelere de sıçraması endişeleri artırıyor. Afrika kökenli virüs hızla yayılıyor. ABD, Kanada, Fransa, Belçika, Portekiz, İtalya, İsveç, Avustralya, Almanya ve İsrail virüs vakalarını resmi olarak bildirenler arasında. Virüsün yeni bir salgına yol açıp açmayacağı tartışılıyor. Peki, maymun çiçeği virüsü nedir, neden olur, nasıl bulaşır? Maymun çiçeği virüsü ölümcül mü? Tedavisi ve aşısı var mı? İşte salgın korkusu oluşturan virüs hakkında merak edilen sorular ve cevapları…

İki yıldır dünyayı pençesine alan koronavirüsün ardından maymun çiçeği vakalarının artması dünyada kaygıya neden oldu. Vücutta yüksek ateş ve kaşıntılı kabarcıklara yol açabilen virüsün yayılması tedirginliğe yol açtı. Bu noktada “Maymun çiçeği virüsü (Monkeypox) nedir, belirtileri neler? Maymun çiçeği virüsü nasıl bulaşır?” gibi sorulara cevap aranıyor. İşte maymun çiçeği virüsü ile ilgili merak edilen soruların cevapları…

MAYMUN ÇİÇEĞİ HASTALIĞI NEDİR?

Maymun çiçeği, 1980’li yıllarda tamamen ortadan kalkan çiçek hastalığının daha az bulaşıcı hali olarak adlandırılıyor. ABD Hastalık Kontrol Merkezi’ne (CDC) göre maymun çiçeği, virüs enfeksiyonu sonucu meydana gelen nadir hastalıklardan biri. Maymun çiçeğinde, deride döküntü ve kabarıklıklar, ateş, sırt ve kas ağrıları, şişmiş lenf düğümleri en yaygın belirtiler olarak biliniyor.

DSÖ verileri, maymun çiçeği virüsünün ilk olarak Orta ve Batı Afrika’daki tropik yağmur ormanlarında ortaya çıktığını ortaya koyuyor. Birleşik Krallık Sağlık Güvenliği Ajansı’na (UKHSA) göre, maymun çiçeği insanlar arasında kolayca yayılmıyor. Öte yandan maymun çiçeği, nadir görülen bir viral enfeksiyon.

MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ BELİRTİLERİ NELER?

Maymun çiçeği enfeksiyonun belirtileri arasında ateş, döküntü, sırt ağrısı, kas ağrıları, enerji eksikliği, şiddetli baş ağrısı şişmiş lenf düğümleri en sık görülenler arasında. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, ateşin başlamasından 1-3 gün sonra deri döküntüleri meydana geliyor. Döküntüler en çok yüzde görülüyor. Ancak avuç içi, ayak tabanları ve ağızda da baş gösteriyor.

Maymun çiçeği enfeksiyonunun kuluçka süresi genellikle 6 ila 13 gün olarak biliniyor. Ancak Dünya Sağlık Örgütü’ne göre bu süre 5 ila 21 gün arasında değişebiliyor.

MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ NASIL ORTAYA ÇIKTI?

Tarihte ilk olarak 1958'de maymunda bulunan virüs, insanlar arasında ilk defa 1970'te Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde kayıtlara geçti.

Kısa zamanda 11 Afrika ülkesine sıçrayan virüs, Afrika'nın dışında ilk olarak 2003'te ABD'de yayıldı.

Daha sonra 2018'de İngiltere ve İsrail, 2019'da Singapur ve 2021'de ABD'de, Afrika'ya seyahat eden bazı kişilerde maymun çiçeği virüsüne rastlandı.

Şimdiye kadar en çok Afrika'da etkili olan virüs, 2017'de Nijerya'da en büyük salgına yol açarken ülkede 200 kişi virüse yakalandı ve vakaların yüzde 3'ü hayatını kaybetti.

MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ ÖLÜMCÜL MÜ?

Bu virüs, çiçek hastalığının daha hafif semptomlara neden olan ve daha az ölümcül hastalığa yol açan bir çeşit akraba virüsü olarak biliniyor. Genellikle hafif geçiriliyor ancak virüsün Kongo türünün yüzde 10’a kadar ölüm riski olduğu biliniyor.

MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ NASIL BULAŞIR?

Endemik bir virüsün neden olduğu nadir hastalıklardan biri olarak bilinen maymun çiçeği, Kongo ve Batı Afrika türü olmak üzere ikiye ayrılıyor.

Virüsün Kongo türünün yüzde 10'a kadar ölüm riski bulunurken Batı Afrika türünün ise her 2 vakadan birinde yüzde 1 ölüm oranına sahip olduğu biliniyor.

Genellikle hayvandan insana ve nadiren insandan insana yakın temasla bulaşan virüs, vücutta yüksek ateş ve kaşıntılı kabarcıklara yol açabiliyor.

MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜNÜN AŞISI / TEDAVİSİ VAR MI?

Maymun çiçeği vakalarının başka ülkelere yayılarak küresel salgına dönüşme ihtimali tartışılırken, virüsün ölüm riskine karşı etkili bir aşının olup olmadığı da merak ediliyor.

Konuya ilişkin İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı, maymun çiçeği virüsü için özel bir aşı olmadığını, ancak çiçek hastalığı aşısının bir miktar koruma sağladığını belirterek, ihtiyaç duyulanlara aşının teklif edildiği bilgisini paylaştı.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verileri de çiçek hastalığını yok etmek için kullanılan aşıların maymun çiçeği virüsü hastalığına karşı da yüzde 85'e kadar etkili olduğunu gösteriyor.

MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ TÜRKİYE’DE VAR MI?

Maymun çiçeği virüsü Türkiye basınında da geniş yer bulmaya başladı. Bunun akabinde “Maymun çiçeği virüsü Türkiye’de var mı?” , “Maymun çiçeği virüsü Türkiye’de görüldü mü?” gibi sorular merak edilmeye başlandı. Türkiye’den henüz maymun çiçeği virüsüne dair hiçbir bildirim yapılmadı. Maymun çiçeği vakası Türkiye'de görülmedi. Bakanlıktan da konuyla ilgili herhangi bir açıklama yapılmadı.

YENİ BİR SALGIN KAPIDA MI?

Uzmanlar maymun çiçeği virüsünün insanlar arasında kolaylıkla yayılmadığını belirtiyor. Dolayısıyla salgın riskinin çok düşük olduğu öngörülüyor.