Dünya bunu tartışıyor: Covid kimde uzun sürüyor?

Koronavirüs enfeksiyonu geçirenlerin bir bölümünde birkaç ay sonra bile öksürük, ateş, hâlsizlik, kas ağrısı, nefes darlığı, tat ve koku bozukluğu gibi şikâyetler devam ediyor...

ZİYNETİ KOCABIYIK

Yaklaşık bir yıldır bütün dünyayı kasıp kavuran Covid-19 pandemisi ile ilgili genel bilgilerimiz, hastalık belirtilerinin ortaya çıktığı ilk günden sonra çoğunlukla 14 gün içinde azalarak kaybolduğu yolunda. Ancak hastalığı yaşayanların bir kısmı aradan birkaç ay geçmesine rağmen öksürük, ateş, hâlsizlik, kas ağrısı, nefes darlığı, tat ve koku bozukluğu gibi şikâyetlerinin sürdüğünü dile getiriyorlar. Dünya Sağlık Örgütü bu durumu “Uzun Covid” olarak adlandırıyor ve şikâyetlerin 2 haftadan uzun sürdüğü hastaların “Uzun Covid” kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini bildiriyor.

VAKALARIN DÖRTTE ÜÇÜ “UZUYOR”

Son dönemde yapılan çalışmalarda Uzun Covid’le ilgili verilerin netleşmeye başladığını söyleyen Dr. İbrahim Ersoy, “20 Ağustos’ta yayınlanan bir araştırmada hastaneye kabul edilen koronavirüs vakalarının dörtte üçünün üç ay sonra da devam eden şikâyetleri olduğu ortaya çıkmış. 1 hafta önce İngiltere’de yayınlanan bir çalışma bir çalışmada 7 ay boyunca Covid şikâyetlerinin devam ettiği vakalar bildirilmiş. Yine İngiltere’de yayınlanan başka bir çalışmada 110 hastanın neredeyse dörtte üçünün kontroller için geri çağrıldığında, nefes darlığı, aşırı yorgunluk, kas ağrıları gibi belirtileri taşıdığı ortaya çıkmış” dedi. Koronavirüs enfeksiyonunun ortaya çıktığı ilk dönemde bir solunum yolu hastalığı olduğu ve sadece akciğerleri tuttuğunun düşünüldüğünü belirten Dr. Ersoy, “Daha sonra ACE inhibitörlerine bağlandığı ve bu inhibitörlerin yoğun olarak bulunduğu, kalp ve damar sistemi, beyin, böbrekler, bağırsaklar, göz ve deriyi de etkilediği ortaya çıktı. Virüslerin yaptığı hastalığı bir ateşe benzetirsek, ateşin alevli olduğu ilk 14 günü akut, yavaş yavaş azaldığı ikinci 14 günü ise subakut dönem olarak tarif ediyoruz. Hekimlerimiz şu anda tedavide 14 ya da 28 güne odaklanmış durumda. Tabii ki bu süreç içerisinde 3 aylık süren belirtilerde şikâyetlerde ne yapabiliriz bunlar da yavaş yavaş geliştiriliyor” diye anlattı.

KALP KRİZİ RİSKİ ARTIYOR

Uzun Covid şikâyetlerinin ‘kontrol edilebilir olanlar’ ve ‘ciddi olanlar’ olmak üzere ikiye ayrıldığını anlatan Dr. Ersoy, “Alevlerin azaldığı subakut dönemde miyokard enfarktüsü ve miyokardit görülebilir. Yakın zamanda 31 yaşındaki bir meslektaşımızın Covid enfeksiyonundan sonra kalp krizi geçirerek hayatını kaybetmesi bu konuda bir soru işareti oluşturuyor. Koronavirüs enfeksiyonunun subakut döneminde beyin kanaması, böbrek fonksiyonlarında, karaciğer fonksiyonlarında bozukluk, bacak ve akciğer damarlarının tıkanması gibi problemler yaşanabilir. Bunlar ciddi problemlerdir. Kontrol edilebilir problemler ise yorgunluk, nefes darlığının hâkim olduğu, gribal enfeksiyonlarda da görülen klinik tablo şikâyetleridir” dedi.

SEBEP BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ

Uzmanlar Covid enfeksiyonun bazı kişilerde neden daha uzun sürdüğüne ilişkin sorunun cevabını bağışıklık sistemi olarak veriyorlar. Herkesin virüslere karşı geliştirdiği antikor cevabının farklı olduğunu belirten Dr. İbrahim Ersoy, “Daha zayıf olanlarda enfeksiyon uzayabiliyor. Bunun bağışıklık sistemi ile yakından ilgisi var. Covid-19’dan korunmada bağışıklık sistemini güçlü tutmak ne kadar önemli ise hem hastalık sırasında hem de enfeksiyonun geçtiğini düşündüğümüz dönemde de bağışıklığı yükseltecek besinler ve besin takviyeleri kullanmak, iyi uyumak, nefes egzersizleri ile vücudun oksijenini artırmak çok önemli. Kan oksijen düzeyinin düşmemesi, virüsle mücadele konusunda uzun dönemde de önem taşıyor” dedi.

YILLARCA SAKLI KALABİLİR
Mutant virüs işbaşında

Covid-19 virüsünün sürekli mutasyon geçirdiğini bildiren Dr. İbrahim Ersoy, “Bu mutasyonlar belirleniyor. Koronavirüsün D614G denilen mutant tipinin vücuda girdikten sonra çıkmadığı görülmüş. Aynı suçiçeği virüsü gibi. Çocuklukta vücuda giren suçiçeği virüsü de erişkin dönemde zona olarak ortaya çıkıyor. Şu anda ‘ikinci defa Covid geçirdi’ denilen hastalarda kişinin ikinci kez o virüse mi yakalandığı yoksa vücudunda bulunan virüsün tekrar mı aktive olduğu bilinmiyor. Ancak bilim çevrelerinde zonada yaşanan durumun koronavirüste de yaşanabileceği ve ‘uyuyan virüs’ün yıllar sonra bağışıklık sisteminin düştüğü bir anda yeniden uyanabileceği konuşuluyor” dedi.

KADINLARDA KORONAVİRÜS ETKİLERİ DAHA UZUN

İngiltere'de King's College London’ın yaptığı bir çalışma, kadınların, Covid-19’un etkilerini erkeklerden daha uzun süre hissettiğini ortaya koydu. Çalışma her 10 kişiden birinin 1 ay sonra, her 50 kişiden birinin de 3 ay sonra da enfeksiyonun etkilerini yaşadığını gösterdi. Çalışma ekibinden Dr. Claire Steves, “Enfeksiyonun ilk haftasında 5 semptomdan fazlasının görülmesi, hastalığın uzamasında kilit risk faktörlerinden biri" dedi.