Manisa’daki fabrikadan ses yok: BYD’ye 1 milyar dolar ceza kesilebilir

Türkiye’de kuracağı fabrikada henüz çivi çakmayan Çinli otomotiv devi BYD’ye, Ticaret Bakanlığı tarafından 1 milyar dolar ceza kesilebilir. Vergi avantajını kaybeden markanın satışları da çakıldı.

Dünyanın en büyük elektrikli araç üreticilerinden biri olan Çinli BYD, Manisa’da yıllık 150 bin kapasiteli elektrikli otomobil üretim tesisi yatırımı için, yatırım anlaşması yapılmıştı.

1 milyar dolarlık yatırımla Ticaret Bakanlığı ile imzalanan protokolün ardından vergi desteği alan BYD’nin fabrikasıyla ilgili henüz bir gelişme olmadı.

8 Temmuz 2024’te imzalanan anlaşma ile BYD’ye fabrika tamamlanana kadar getireceği araçları için vergi indirimi avantajı sağlanmıştı. Bu da belli bir ithalat kotasıyla sınırlandırılmıştı.

Gazeteci Fatih Altaylı’nın yazısına göre 1 yılda bitmesi gereken 150 bin araç kapasiteli ve 5 bin kişiye istihdam sağlayacak tesiste somut bir ilerleme olmazken, şirkete tanınan ithalat kotası da doldu.

1 MİLYAR DOLARLIK CEZA GELEBİLİR

Altaylı’ya göre şartları yerine getirmeyen BYD’ye Ticaret Bakanlığı tarafından 1 milyar dolarlık yani yatırım miktarı kadar ceza kesilebilir.
Marka ise aksamanın kendilerinden değil Çin hükümetinden kaynaklandığını iddia ediyor. Çin hükümetinin yatırım için gerekli onayı vermediği öne sürülüyor.

BYD’nin Macaristan’da yeni kurduğu tesislerinde deneme üretimlerine başlaması da yatırımın Türkiye dışına kayabileceği ihtimalini gündeme getirmişti. Szeged şehrindeki fabrikanın yılın ikinci yarısında seri üretime geçmesi bekleniyor.

FABRİKA MECLİS GÜNDEMİNE TAŞINMŞTI

Tesis çalışmalarının başlamaması geçtiğimiz aylarda Meclis gündemine de taşınmıştı. Milletvekillerinin sorularını cevaplayan Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fatih Kacır, yatırımın teşvik mevzuatı çerçevesinde yakından takip edildiğini belirterek, şartların yerine getirilmemesi durumunda yatırımcıya yaptırım uygulanabileceğini söylemişti.

BYD’nin Türkiye’ye yapacağı yatırımın, mevcut teşvik mevzuatının çizdiği sınırlar dâhilinde desteklendiğini hatırlatan Kacır “Bu proje, yatırımın niteliği, asgari şartları, proje takvimi, firmanın sorumlulukları ve taahhütleri tanımlanarak devlet desteklerinden yararlandırılmaktadır. Desteklenen yatırımların öngörülen şekilde tamamlanmaması durumunda yatırımcılara uygulanacak müeyyideler mevzuatımızda düzenlenmiştir. Bu müeyyideler bahse konu yatırım için de geçerlidir. Teminat mekanizmaları ile de ülke çıkarlarımız korunmuştur” açıklamasını yaptı.

SATIŞLARDA SERT DÜŞÜŞ

Vergi avantajı sona eren markanın satışlarında da sert düşüş yaşandı. Marka 2026 yılının ilk üç ayında 6 bin 127 araç satışı gerçekleştirirken, Mart ayında sadece 833 adet otomobil satabildi.