Dünya bunu tartışıyor: Dijital reşitlik yaşı kaç olmalı?

Sosyal medya uygulamalarının birçoğunda yaş sınırı 13 olarak belirtiliyor. Ancak çocuğunu susturmak için uygulamadan video açıp çocuğunun eline telefon veren ebeveynler yüzünden bu sınır 2-3 yaşına kadar düşüyor.

ZİYNETİ KOCABIYIK'IN HABERİ

Sosyal medyanın çocuklar tarafından çok yoğun şekilde kullanılmasının beraberinde birçok sakıncaları da getirdiğine dikkat çeken uzmanlar, dijital reşitlik kavramının getirilmesi gerektiğinin altını çiziyor. Normalde sosyal medya platformlarında tavsiye edilen bir alt yaş sınırı olduğunu, bunun da “dijital reşitlik’ olarak tarif edilebileceğini söyleyen Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Medya ve Gazetecilik bölümünden Doç. Dr. Aylin Tutgun Ünal “Bütün dijital uygulamalara özellikle çocukların rahatça girebilmesi, çocukların ruh sağlığı ve maruz kalabilecekleri diğer tehditler açısından tehlike arz ediyor. Çocukların dijital medya imkânlarından mahrum bırakılması doğru değil. Ancak buna karşılık dünya ülkeleri dijital reşitlik kavramını ortaya koyuyor. Kimi ülkelerde 13, kimilerinde 16 olarak belirlenen dijital reşitlik yaşında henüz bir uzlaşma sağlanmadı. Toplum sağlığı için, gerekli adımların atılması şart” dedi.

UNICEF’in 2017 yılında yayınladığı bir raporta “dijital reşitlik” yaşına vurgu yaptığını aktaran Doç. Dr. Ünal “Belçika, Danimarka, Estonya, Finlandiya ve Birleşik Krallık gibi ülkelerde dijital reşitlik yaşı 13; Almanya, Macaristan, İrlanda ve Romanya gibi ülkelerde ise 16 kabul ediliyor. Buna göre, dijital reşitlik yaşının en az 13 olduğu kabul edildiğinde, daha küçük yaştaki çocukların dijital medya kullanımı ve buna yönelik kontrol ve denetimlerinin sağlanması ebeveynlerinin sorumluluğunda” diye konuştu.

NE YAPILMALI?

Sosyal medyanın akılda kalıcı özellikleri dolayısıyla eğitim amaçlı kullanılabileceğini ifade eden Doç. Dr. Ünal “Dijital platformların eğitim içeriklerine ulaşma, dil öğrenimi gibi pek çok avantajı var. Ancak özellikle anne babaların dijital medya okuryazarlığı konusunda çocuklarını denetlemesi ve yol gösterici olması gerekir. Dijital medya okuryazarlığı kapsamında; kullanım süresi, doğru bilginin teyit edilmesi, dezenformasyondan korunma, sahte hesapları fark etme, içeriklerin uygun bir şekilde seçilmesi ve yayınlanması, etik kurallara uyma, duygusal yayılıma dikkat etme ve olumsuz içeriklerden korunma gibi birtakım becerilerin önce aileler tarafından benimsenmesi sonra çocuğa öğretilmesi gerekir” dedi.

HAFTADA BİR GÜN SOSYAL MEDYADA GEÇİYOR

● Dünyada Facebook her zaman olduğu gibi en çok kullanılan sosyal mecralar arasında ilk sırada yerini alıyor. Ardından 2 milyar 291 milyon ile YouTube geliyor.
● İngiltere’de medya alışkanlıkları üzerine yapılan bir araştırma, 5-7 yaşındaki çocukların üçte birinin sosyal medya profiline sahip olduğunu gösteriyor.
● Sosyal medyayı kullanan 8-11 yaşındakiler arasında en popüler platform, her üç kişiden birinin hesabı olan TikTok.
● Tipik bir sosyal medya kullanıcısı her gün sosyal medyada en az 2 saat 25 dakika harcıyor ve bu haftanın bir gününe denk geliyor.

FENOMENLER GENÇLİĞİ TEHDİT EDİYOR

13 yaşın altındaki çocukların dünya genelinde yaygın olarak Youtube mecrasını kullandığını ifade eden Doç. Dr. Aylin Tutgun Ünal “Araştırmalar incelendiğinde, İsveç’te YouTube kullanımı 9-18 yaş aralığında birinci sırada geliyor. 9-12 yaşlarındaki İsveçli çocukların izledikleri bir YouTuber’ı örnek aldıkları bulunmuş. Bu durum aslında 13 yaş altı çocukların sosyal medya kullanım sorumluluğunu almaları ve kendilerini zararlı içeriklerden korumaları için henüz erken olduğunu göstermektedir. Kendi kişilik özellikleri yerine fenomenlerin kişiliğine bürünmeleri çocuklar için tehlike oluşturabilir” dedi.