Arayan kimse bulamamıştı! Kayıp ‘kırmızı hazine’ 130 yıl sonra ortaya çıktı! Yitik Türk Lalesi meğer Amasya’daymış

Amasya'da 130 yıldır izine rastlanmayan 'yitik Türk lalesi'ni Ercan Eftelioğlu, tesadüfen buldu. Lale koruma altına alınırken Eftelioğlu, "Çok mutluyum. Aradan 130 yıl geçmiş. Bitki ilk defa bana denk geldi" diyerek sevincini paylaştı.

EN SON 1896 YILINDA GÖRÜLDÜ

Bilim adamları ve gezginler şehrin zirvesindeki dağlarda aradığı 'yitik Türk lalesi', ilk kez 1892'de Alman bahçıvan Mühlendorff tarafından toplanarak Avrupa'ya gönderildi. Lale 'Tulipa Sprengeri' adıyla bilim dünyasına tanıtıldı. En son 1896 yılında görülen lalenin izine Anadolu’da bir daha rastlanmadı.

AMASYA’DA ORTAYA ÇIKTI

Anadolu'da varlığının sona erdiği kayıtlara geçti. Avrupa'da az sayıdaki özel bahçede süs bitkisi olarak varlığını devam ettirebilen bitkiden yıllar sonra müjdeli haber geldi. Botanikçilerin uzun yıllardır aradığı, fotoğrafı Türkiye Bitkileri Listesi kitabına kapak olan yitik lale Amasya’da ortaya çıktı.

KAYIP BİTKİYİ BULDU

Boş zamanlarını doğada dolaşarak değerlendiren, hayatını kapıcılık mesleği ile sürdüren 51 yaşındaki Ercan Eftelioğlu, kayıp bitkiyi buldu. Haberi duyan botanik uzmanları, bitkinin örneklerini fotoğrafladı, bitki korumaya alındı.

 'YİTİK LALE' OLDUĞU BELİRLENDİ

Kendilerine iletilen fotoğrafları inceleyen Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Müdürü Salih Sercan Kanoğlu durumu Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Eker ile paylaştı. İki uzman isim ilk fırsatta Amasya'ya gelerek gizemli bitkinin bulunduğu alana gitti. Yapılan incelemede bitkinin en son 130 yıl önce görülüp Anadolu'daki varlığının sona erdiği kayıtlara geçen 'yitik lale' olduğu belirlendi. Bitkiyi bularak tarihe geçen 2 çocuk babası Eftelioğlu, "Çok mutluyum. Aradan 130 yıl geçmiş. Bitki ilk defa bana denk geldi" dedi.

130 YIL SONRA

Prof. Dr. İsmail Eker, ise şöyle konuştu:

Birçok yerli ve yabancı araştırmacı bu bitkiyi bulmak için bölgeye gelirdi. Fakat bugüne kadar hiç izine rastlanmadı. Bu bitkinin kayıp olduğunu sanıyorduk. 130 yıl sonra aslında kaybolmadığını, yaşadığını görmekteyiz. Bunda sonraki süreçte bitkiyi koruma altına alıp yaşatmaya çalışacağız.

“PARLAK KIRMIZI RENKLERE SAHİP”

Eker, "Diğer lalelere göre daha geç dönemde çiçek açar. Uzun boylu ve huni şeklinde parlak kırmızı renklere sahiptir. Çiçeğin içerisinde polen keselerini taşıyan anter dediğimiz başlıklarının olması, bu başlıklardaki ince iplikçilerin kırmızı renkte olması çiçeği yakın türlerden kolaylıkla ayırmaktadır" dedi.

“MADALYA, ÖDÜL VERİLMELİ"

Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Müdürü Salih Sercan Kanoğlu ise, "Bu lale yüzde 100 yitik lale. Zamanında biz de aradık ama bulamamıştık. Hep yanlış yere bakıyormuşuz. Bitkiyi bulan Ercan beye madalya, ödül verilmeli. Çünkü birçok kişi buradan geçip gitmiştir” diye konuştu.