Çayönü Tepesi’nin gönüllü muhafızı! Kazı başkanları değişti, o hep kaldı: Tarihin sadık bekçisi Abbas amca

Onlarca yıl tamamen gönüllü olarak insanlığın ortak mirasını koruyan Abbas amca, ancak son üç aydır maaş aldığını söylerken ekliyor: Gözlerim mercek gibi oldu, buradaki bir boncuğu dünyaya değişmem.

MAHMUT ÖZAY - Diyarbakır Ergani’deki 12 bin yıllık Çayönü Tepesi, insanlığın göçebelikten yerleşik yaşama ve tarıma geçişine şahitlik eden en büyük devrim merkezlerinden biri. 1963’te Dr. Halet Çambel ve Prof. Dr. Robert J. Braidwood tarafından başlatılan kazılara 1991’de güvenlik sebebiyle ara verilmiş, çalışmalar dokuz sene önce yeniden canlanmıştı. Bugün kesintisiz kazılarla ilk köy hayatının detayları gün yüzüne çıkarılıyor.

SOYADI GİBİ ‘YORULMAZ’

Çayönü’nün tarihini ortaya çıkaran sadece kazmalar değil, 59 yaşındaki Abbas Yorulmaz’ın büyük aşkı. On sekiz yaşında Halet Çambel döneminde kazıya kabul edilmek için verdiği mücadeleyi gülerek anlatan Yorulmaz: Hoca boyumu Amerikan küreğiyle ölçtü, kısa bulup ‘Çalışamazsın’ dedi. Gözyaşları içinde döndüm. Ertesi gün ödünç aldığım ayakkabının içine kartonlar doldurup boyumu uzattım. Hoca ‘Yine niye geldin?’ deyince, ‘Hoca’m dün gece çok yemek yedim, büyüdüm’ dedim. Azmimi görünce işe aldı, bir daha kopamadım.

KAZININ DEĞİŞMEYENİ

Onlarca yıldır kazı başkanları ve ekipler değişti; Çayönü’nün değişmez tek parçası, çevresindekilerin “delisin” dediği Abbas amca oldu. Alana girdiğinde zamanın ötesine geçtiğini söyleyen emektar bekçi, “Oraya girdim mi gözüm mercek oluyor, çoğu buluntuyu ben fark ediyorum. O toprak içime bir çocuk gibi doğmuş. Oradan çıkan bir boncuğu tonlarca altına değişmem” diyor.

ÜÇ AYDIR MAAŞ ALIYOR

Höyüğü gözü gibi koruyan Yorulmaz, “Beni kovsalar, yine gelip burayı kontrol ederim” diyerek bağlılığını özetliyor. Uzun yıllar boyunca hiçbir ücret almadan, tamamen gönüllülük esasıyla tarihi mirasın nöbetini tutan Abbas Yorulmaz, sadece son üç aydır devletten resmî bir ücret almaya başladığını belirtiyor.