İran yeni teklifini sundu, Trump ekibi 2 maddeye takıldı: Karar her an açıklanabilir

Tahran'ın "nükleer müzakereler ertelensin" ve "kontrol bizde kalsın" taleplerini değerlendiren Beyaz Saray, nihai kararı açıklamaya hazırlanıyor.

Kaydet

0:00 0:00

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma karşılığında liman ablukasının kaldırılmasını içeren önerisini görüşmek üzere ulusal güvenlik ekibini acil toplantıya çağırmıştı.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada, Trump'ın konuyu “çok yakında” ele alacağını söyledi.

Müzakerelerden önce Tahran’ın nükleer silah üretmesini engelleme konusundaki "kırmızı çizgilerinin" son derece net olduğunu belirten Leavitt, "Başkan’ın İran konusundaki kırmızı çizgileri, sadece Amerikan halkına değil, Tahran’a da çok ama çok açık bir şekilde ifade edilmiştir. Tahran asla nükleer silaha sahip olmamalıdır. Bu konudaki temel taleplerimiz değişmemiştir." dedi.

Süreci değerlendiren Bloomberg, İran’ın teklifindeki "stratejik zamanlama" detayına dikkat çekti.

İran yeni teklifini sundu, Trump ekibi 2 maddeye takıldı: Karar her an açıklanabilir

İRAN'IN ŞARTI: "HÜRMÜZ'Ü AÇARIZ AMA NÜKLEER BEKLESİN"

İddialara göre Tahran yönetimi, ABD'nin uyguladığı liman ablukasının kaldırılması karşılığında Hürmüz Boğazı'nı geçici bir anlaşmayla trafiğe açmaya sıcak bakıyor. Ancak masadaki teklif, iki kritik şartı da beraberinde getiriyor.

İran, nükleer programına ilişkin karmaşık ve zorlu müzakerelerin ileri bir tarihe ertelenmesini istiyor. Aynı zamanda boğazın kontrolünün "uluslararası sular" statüsünde değil, kendi Ports and Maritime Organisation (Limanlar ve Denizcilik Organizasyonu) denetiminde kalmasında ısrarcı. Teklifte, günde sadece 15 geminin "İran'ın izni ve koordinasyonuyla" geçişine izin verilmesi öngörülüyor.

ABD MASADAKİ ÖNERİYİ DEĞERLENDİRİYOR

ABD yönetimi, İran’dan gelen "beklenenden daha iyi" teklife rağmen temkinli duruşunu koruyor. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Fox News mülakatında Beyaz Saray’ın en büyük çekincesini açıkladı:

“Teklifi sunan kişinin bunu sunma yetkisi olup olmadığı konusunda ciddi sorularımız var. Ne yazık ki, geleceğe apokaliptik bir vizyona sahip sertlik yanlıları o ülkede nihai güce sahip. Teolojiyle hareket eden bu sertlik yanlıları sadece Devrim Muhafızları yetkilileri değil. Aynı zamanda yüce lideri çevreleyen konseyin ta kendisidir."

ÖNERİLEN HABERLER

DÜNYA

ABD basınından Trump iddiası: İran'ın son teklifini beğenmedi

TRUMP SUUDİ ARABİSTAN'I DİNLEYECEK Mİ?

İran ve ABD arasındaki gerilimin zirve yaptığı bu dönemde, Suudi Arabistan kendisini devlerin arasında "kurban" olarak bulmuş durumda.

Bloomberg'ün analizine göre, Riyad, bir yandan İran’ın enerji ve su altyapısına yönelik tehditlerinden çekiniyor, diğer yandan ise Yemen’deki Husilerin Bab el-Mandeb Boğazı’nı kapatarak Suudi petrol boru hattını felç etmesinden korkuyor.

İddialara göre Beyaz Saray içerisindeki strateji uzmanları ve diplomatik danışmanlar, Trump’ın bu "akılsız savaştan" en az hasarla çıkabilmesi için tek yolun Suudi Arabistan’ın bölgesel tavsiyelerine kulak vermesi olduğunu düşünüyor.

"Trump'ın, müttefiklerinin güvenlik çıkarlarını İsrail’in genişlemeci politikalarının gerisine atmasının büyük bir jeopolitik hata ve bu düğümü ancak bölgedeki Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan gibi ülkeler çözebilir" diyen Bloomberg yazarı Marc Champion, Washington’un güvenlik garantilerine olan güvenin sarsılması yüzünden "Dörtlü Ortaklık" şeklinde yeni bir ittifakın doğduğunu yazdı.

BÖLGEDE SON DURUM

Öte yandan Diplomatik temaslar sürerken askeri tahkimat da hız kesmiyor. 27 Nisan tarihinde çekilen görüntüler ve radar verileri, ABD’nin Katar’daki El-Udeyd Hava Üssü’ne yoğun bir C-130 sevkiyatı yaptığını kaydetti.

ABD ile İran arasında 8 Nisan'da varılan ateşkes anlaşması sonrasında Pakistan arabuluculuğunda yapılan görüşmelerden sonuç çıkmayınca ABD Başkanı Donald Trump, 13 Nisan'da İran'a "deniz ablukası" uygulama kararı almış ve Hürmüz Boğazı'na giriş yapan ve çıkan İran bağlantılı gemilere müdahale etmeye başlamıştı.

ABD, bu süreçte Umman Denizi ve Hint Okyanusu'nda İran'a ait bazı ticari gemilere saldırarak ele geçirmiş, İran da buna karşılık Hürmüz Boğazı yakınlarında biri İsrail'le bağlantılı bazı gemilere müdahale ederek el koymuştu.

ABD Donanması'nın taarruz gemisi USS Boxer, amfibiye hazır grubu ve 11. Deniz Piyade Müfrezesi ile birlikte Orta Doğu'ya doğru gidiyor.

İRAN’IN PETROL DEPOLARI TÜKENİYOR

Bloomberg ve araştırma kuruluşu Kpler’in son raporlarına göre, ABD’nin uyguladığı deniz ablukası İran ekonomisini "fiziksel" olarak durma noktasına getirdi. İhracatın yaklaşık %70 oranında azaldığı bu süreçte, İran’ın petrol depolama alanlarının doluluğu kritik seviyeye ulaştı.

Mevcut verilere göre ülkenin sadece 12 ila 22 günlük bir depolama kapasitesi kaldı.

Eğer abluka bu sertlikle devam ederse İran, halihazırda yaptığı büyük kesintilerin üzerine, Mayıs ayı ortasına kadar günde 1,5 milyon varil daha üretim kesintisi yapmak zorunda kalabilir.

"İRAN, ABD'YE KARŞI MÜCADELE DENEYİMİNİ DİĞER SCO ÜYELERİYLE PAYLAŞMAYA HAZIR"

Kırgızistan'da Şangay İşbirliği Örgütü (SCO) üye ülkelerin savunma bakanlarının toplantısı öncesinde İran Savunma Bakanlığı Sözcüsü Rıza Telayi Nik, Rusya, Pakistan ve Belarus gibi birçok ülkeyle görüşmeler yaptı.

İran devlet televizyonuna açıklama yapan Nik, İran'ın diğer ülkelerle işbirliği yapmaya hazır olduğunu, buna savunma teknolojilerinin ve deneyiminin paylaşılmasının da dahil olduğunu da belirtti. ABD'nin artık bağımsız ülkelere politika "dayatma" konumunda olmadığına değinen Bakan yardımcısı Washington’un "yasadışı ve mantıksız taleplerinden vazgeçmesi gerektiğini" vurgulayarak, şunları ekledi:

"Tahran SCO çerçevesinde ABD'ye karşı mücadele deneyimini paylaşmaya hazır. ABD'nin artık diğer ülkelere politikasını dikte etme konumunda değil. Washington'un gerçekleri kabul etmesi ve yasadışı ve mantıksız taleplerden vazgeçmesi gerekiyor."