İran'da neler oluyor, gösteriler neden, nasıl başladı? İran'da son durum

İran'da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan ve rejim karşıtı eylemlere dönüşen gösteriler, dünya gündemindeki yerini koruyor. Başkent Tahran başta olmak üzere Tebriz, Meşhed, Ahvaz, İsfahan, Şiraz, Kum, Yezd, Kirmanşah, Kirman ve Kereç gibi birçok kenteki gösterilerde kamu kurumları ve polis araçları ateşe verildi. Tahran yönetimi, protestoların büyümesi üzerine ülke genelinde internet erişimini kesti. Peki, İran'da neler oluyor, gösteriler neden, nasıl başladı? 

İran son günlerde bir kez daha protestolarla sarsılıyor. Bu son protesto dalgası, son 8 yıl içinde kayda geçen altıncı protesto dalgası niteliği taşıyor. Protestoların şiddet eylemlerine dönüşmesiyle ülkede internet erişimi büyük ölçüde kesildi, olaylar sonucunda bazı kentlerde can kayıplarının yaşandığı ve çok sayıda kişinin yaralandığı belirtildi. Yaralanmaların büyük ölçüde saçma ve plastik mermi isabeti sonucu meydana geldiği belirtildi.
 

İran'da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan ve rejim karşıtı eylemlere dönüşen gösteriler, dünya gündemindeki yerini koruyor. Ülke çapında 8 Ocak Perşembe akşamından beri internet kesintisi devam ediyor. Peki, İran'da neler oluyor? Protestoların devam ettiği İran'da son durum ne?

ÖLENLERİN SAYISI 538'E YÜKSELDİ

ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran'da devam eden gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısına ilişkin açıklamada bulundu. HRANA, son iki haftada ülke genelindeki gösterilerde 490'ı gösterici, 48'i emniyet görevlisi olmak üzere en az 538 kişinin öldüğünü açıkladı.
 

10 BİN KİŞİ 600 KİŞİ GÖZALTINA ALINDI

Açıklamada, 10 bin 600'den fazla kişinin de gözaltına alındığı ifade edildi.

Öte yandan İranlı yetkililerden ölü sayısına dair resmi açıklama yapılmazken, Associated Press (AP) de can kaybına ilişkin rakamları bağımsız olarak teyit edemediğini bildirdi.

Gösterilerde ölen ya da yaralananlara ilişkin resmi açıklama yapılmazken HRANA, 10 Ocak'ta (gösterilerin 14. gününde) yayımladığı raporda, 37'si emniyet görevlisi ve 4'ü sağlık çalışanı olmak üzere 116 kişinin hayatını kaybettiğini, 2 bin 600'ü aşkın kişinin yaralandığını, 2 bin 638 kişinin de gözaltına alındığını belirtmişti.

İRANLI SİYASETÇİLERİN TEPKİLERİ NE OLDU?

İran lideri Ali Hamaney, protestoların başlamasından sonra 3 Ocak'taki ilk konuşmasında, ülkede protestolara yol açan ekonomik taleplerin meşru olduğunu ancak ülkeyi güvensiz hale getirmek isteyen gruplara karşı daha sert tedbirler alınması gerektiğini söyledi.

Dövizdeki yükselişin "düşmanın işi" olduğunu öne süren Hamaney, düşmanlarının halkın ekonomik sorunlarından çıkar elde etmeye çalıştığını belirtti.

Hamaney, "Protesto edenle konuşuruz fakat kaos çıkaranla konuşmanın bir anlamı yok. Kaosçulara hadleri bildirilmelidir." diye konuştu.

İran lideri Hamaney, ABD Başkanı Donald Trump'ı gösterileri körüklemekle suçladığı 9 Ocak'taki konuşmasında ise "yabancı güçler tarafından desteklenen ajanlara müsamaha göstermeyeceğini" belirterek, göstericilere sert müdahale edileceğine işaret etti. Hamaney, "Herkes bilmelidir ki İslam Cumhuriyeti yüz binlerce şerefli insanın kanıyla iktidara geldi, sabotajcıların karşısında geri adım atmayacaktır." ifadelerini kullandı.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise gösterilerin başlamasından 2 gün sonra yaptığı konuşmasında, protestocuların temsilcileriyle diyalog kurulması talimatı verdiğini söyledi. Pezeşkiyan, "İçişleri Bakanı’na, protestocuların temsilcileriyle diyalog yoluyla görüşmesini ve onların haklı taleplerini dinlemesi talimatını verdim. Hükümet, sorunların giderilmesi için harekete geçecektir." değerlendirmesinde bulundu.

Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, 1 Ocak'taki konuşmasında ülkede ekonominin kötüye gidişatından ABD'nin değil kendilerinin sorumlu olduğunu söyledi. Pezeşkiyan, "İnsanlar memnun değilse, bu bizim hatamızdır. Suçu ABD veya başkalarında aramayın. Sorumluluk bizdedir." dedi.

Olayların şiddetinin arttığı bu günlerde, 11 Ocak'taki konuşmasında Pezeşkiyan, göstericilerin itirazlarını görmezden gelmediklerini, sorunları çözmek için çaba gösterdiklerini söyledi. Pezeşkiyan, "Bizim görevimiz halkın sorunlarını çözmek ve endişelerini gidermektir. Aynı zamanda kargaşa çıkaranların ülkeyi altüst etmesine izin vermemektir." diye konuştu.