Karşılıklı saldırıların ardından Doha bilmecesi! İran neden heyet göndereceğini açıkladı

ABD Başkanı Trump'ın "İran toplantı talep etti" iddiasına Tahran'dan jet yalanlama geldi. Görüşmelerin siyasi bir nitelik taşımadığını duyuran İran, Doha’ya sadece dondurulan 6 milyar dolarlık fonların durumunu ve mutabakat metninin işleyişini inceleyecek teknik bir uzman heyeti gönderdiğini açıkladı.

Özetle Dinle

Kaydet

ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat metninin ardından sular durulmuyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın "İran toplantı talep etti, bugün Doha’da görüşecekler" iddiası Tahran tarafından jet hızıyla yalanlamıştı. Karşılıklı saldırıların ardından tırmanan gerilimde İran, Doha'ya sadece dondurulan fonların serbest bırakılmasını takip edecek teknik bir uzman heyeti gönderdiğini açıklayarak, "Washington anlaşmalara ve taahhütlerine saygı duymak zorunda" restini çekti.

Karşılıklı saldırıların ardından Doha bilmecesi! İran neden heyet göndereceğini açıkladı

"İRAN HEYET GÖNDERİYOR AMA..."

Geçen hafta yaşanan karşılıklı askeri misillemelerin ardından ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın kendilerinden acil bir görüşme talep ettiğini ve tarafların bugün Katar’ın başkenti Doha’da bir araya geleceğini öne sürdü. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı, Washington’dan gelen bu iddiaları kesin bir dille reddetti.

İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, Doha’ya giden heyetin siyasi bir müzakere yürütmeyeceği, yalnızca Katar’da bulunan 6 milyar dolarlık dondurulmuş İran varlığının serbest bırakılması sürecini yönetmek üzere gönderilen teknik bir ekip olduğunun altını çizdi.

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ise ABD'ye yönelik mesajında esneklik ve kararlılık vurgusunu bir arada yaptı:

"Washington taahhütlerine uyarsa, biz de taahhütlerimize uyacağız. Tehditlere rasyonellik ve haysiyetle karşılık veririz ancak gerekirse kararlı ve korkusuzca kendimizi savunuruz."

KATAR: ÜST DÜZEY TOPLANTI YOK

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü de yaptığı açıklamada şunları kaydetti:

"Whitaker ve Kushner, görüşmelerin seyrini tartışmak üzere arabulucularla buluşmak üzere Katar'da olacaklar. Amerika ve İran arasında üst düzey bir toplantı planlanmıyor. Whitaker ve Kushner Doha'da ve İranlı yetkililerle doğrudan bir toplantı yapmayacaklar. 6 milyar dolarlık dondurulmuş İran fonları şimdiye kadar Tahran'a aktarılmadı. İran'ın dondurulan fonlarının transferi iki taraf arasında anlaşılarak gerçekleşecek.

"UMMAN İLE GÖRÜŞÜYORUZ"

Hürmüz Boğazı ve bununla ilgili seyir özgürlüğü sağlanması için alınacak önlemler son derece önemli konulardır. Boğaz ve gemilerin güvenli geçişi konusunda Umman Sultanlığıyla koordinasyon yapıyoruz."

BEYAZ SARAY’DA "İRAN VE İSRAİL" ÇATLAĞI: VANCE VE RUBİO KARŞI KARŞIYA

Mutabakat metninin uygulanma süreci, Washington kulislerinde de büyük bir diplomatik krize yol açtı. İsviçre'deki ön müzakerelere liderlik eden ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, mutabakatı "önemli bir ilerleme ve nihai anlaşma için çok iyi bir temel" olarak nitelendirerek arkasında durdu.

Anlaşmaya açıkça muhalefet eden ve savaşı tırmandırmak isteyen İsrail’in net tavrına karşı sert bir ambargo çıkışı yapan Vance, Tel Aviv’e adeta gözdağı verdi:

"Siz 9 milyonluk bir ülkesiniz. Tüm ulusal güvenlik sorunlarınızı çözmek için öylece körü körüne askeri güce başvuramazsınız."

Buna karşılık müttefik kulislerinde İsrail’i savunmasıyla bilinen Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise ortağı Vance'in aksine okları tamamen İran ve Hizbullah'a yöneltti.

Beyaz Saray, iki lider arasında dış politika konusunda bir bölünme yaşandığını resmi olarak yalanlasa da kulislerdeki vizyon çatışması müttefiklerin de dikkatinden kaçmadı.

5. MADDE KÖRDÜĞÜMÜ: HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA MAYIN VE "GEÇİŞ" KRİZİ

Doha'daki teknik masada aşılması gereken en büyük kriz, mutabakat metninin 5. maddesine yönelik taban tabana zıt yorumlar ve stratejik su yollarındaki yetki tartışmaları olarak masada mevcudiyetini koruyor.

İran, nihai anlaşma öncesindeki 60 günlük müzakere süreci boyunca Hürmüz Boğazı’ndaki trafiği tek başına düzenleme yetkisine sahip olduğunu savunuyor. Washington ise İran'ın bölgeden tamamen çekilmesi ve seyrüsefer özgürlüğüne müdahale etmemesi gerektiği fikrinde diretiyor.

MAYIN TARTIŞMASI

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un "Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların temizlenmesi için Umman ile işbirliği yapıyoruz" çıkışına Tahran tepki gösterdi. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Gharibabadi, boğazın güvenliğinin yalnızca kendilerinde olduğunu belirtirken, Umman Dışişleri Bakanı Badr bin Hamad Albusaidi de "Anlaşma gereği mayın temizleme sorumluluğu öncelikle İran'ındır" diyerek Tahran'ın egemenlik iddiasını doğruladı.

Umman ayrıca boğazdan geçen gemilere "transit ücreti" kesilmesine karşı olduğunu ancak hizmet bedeli alınabileceğini ekledi.

DİPLOMASİ TRAFİĞİ VE PİYASALARDA "UMUT" DÜŞÜŞÜ

Uluslararası arenada ise mutabakata destek mesajları gecikmedi. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Washington'da Marco Rubio ile bir araya gelerek Hürmüz'ün güvenliği ve İran'ın nükleer programının kalıcı çözümü için bu anlaşmanın kırılgan ama hayati bir fırsat olduğunu belirtti.

Slovakya Dışişleri Bakanı Juraj Blanar ise İsrail'i uyararak, "Lübnan'ın bir başka Gazze haline gelmesini istemiyoruz; İsrail, ABD-İran anlaşmalarına uymak zorunda" dedi.

Katar'dakiteknik hareketlilik ve diplomatik çözüm umudu, küresel piyasalarda da karşılık buldu.

Yatırımcıların savaştan ziyade Doha'daki diplomatik temaslara odaklanmasıyla birlikte Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,9 düşerek 72,51 dolara geriledi. Petrol fiyatları böylece geçen ayki zirvesinden yaklaşık 20 dolar aşağı çekilmiş oldu.

SON DURUM

Temsilciler Meclisi Azınlık Lideri Hakeem Jeffries, Başkan Donald Trump yönetimini İran ile yaşanan kritik gelişmelere ve kapalı kapılar ardındaki mutabakat süreçlerine ilişkin Kongre üyelerine yönelik acil bir "gizli bilgilendirme toplantısı" düzenlemeye çağırdı.

İRAN'DA 2 KİŞİ ÖLDÜ

İran'ın Kirmanşah eyaletine bağlı Pave kentinde emniyet güçlerine yönelik feci bir silahlı saldırı düzenlendi. Pusuya düşürülen Devrim Muhafızları Ordusu mensubu 2 asker olay yerinde hayatını kaybetti.

Öte yandan ülkenin güneydoğusundaki Sistan ve Beluçistan eyaletinde, ABD ve İsrail istihbaratıyla bağlantılı olduğu iddia edilen bir terör örgütü sivil bir aracı hedef aldı. Düzenlenen hain saldırıda aynı aileden 2 kişi hayatını kaybederken, bir child ağır yaralandı.

UMMAN

Fransa ve Umman tarafından yayımlanan ortak bildiride, Hürmüz Boğazı'nın şartsız olarak uluslararası seyrüsefere açılması ve transit geçiş hakkına tam anlamıyla bağlı kalınması çağrısında bulunuldu. İki ülke ayrıca, bölgedeki kalıcı barışın anahtarı olarak bağımsız Filistin devletinin kurulmasına verdikleri güçlü desteği yineledi.

ABD

Doha'daki teknik heyet trafiği öncesi konuşan ABD Başkanı Donald Trump, Katar'ın başkenti Doha'da yapılacağını öne sürdüğü kritik zirveye ilişkin beklentiyi düşüren bir çıkış yaptı. Trump, "Doha'daki toplantı belki önemli olacak, belki de olmayacak. Hep birlikte göreceğiz" ifadelerini kullandı.